Türkiyənin Ermənistanla münasibətlərin normallaşdırılması üzrə xüsusi nümayəndəsi Serdar Kılıçın sözlərinə görə, iki ölkə arasında sərhədin açılması prosesi texniki hazırlığın son mərhələsindədir və normallaşma ilə bağlı siyasi qərar artıq verilib. O bildirib ki, sərhədin açılması barədə əvvəllər razılıq əldə edilib: "Artıq qərara gəlmişik ki, uyğun vaxt gələndə və rəsmiləşdirmələr başa çatanda sərhədi açaq".
Kılıç infrastruktur hazırlıqlarının, demək olar ki, tamamlandığını, lakin texniki və inzibati prosedurların, o cümlədən nəzarət-buraxılış məntəqələrində personalın təyin edilməsinin, kommunal xidmətlərin qoşulmasının və digər təşkilati məsələlərin qaldığını qeyd edib: “Fiber-optik kabellər çəkilməlidir. Təhlükəsizlik və gömrük əməkdaşları yerləşdirilməlidir. Bütün bunlar həyata keçirilmədən sadəcə “sərhədi açdım” demək düzgün olmaz”. Kılıç bildirib ki, hazırlıqlar tamamlanmadan sərhədin açılması yalnız formal addım kimi görünə bilər.
Bu arada Türkiyə və Ermənistan ortaq sərhəddə yerləşən Ani körpüsünün birgə bərpası üçün protokol imzalayıb. Sənəd İrəvanda keçirilən Avropa Siyasi Birliyi Sammiti çərçivəsində açıqlanıb. Anadolu Agentliyi yazır ki, tərəflər qədim Ani körpüsünün bərpasına dair anlaşma memorandumunu münasibətlərin normallaşması istiqamətində mühüm addım kimi qiymətləndirirlər. Türkiyənin vitse-prezidenti Cevdet Yılmaz bildirib ki, Türkiyə və Ermənistan arasında normallaşma prosesi Cənubi Qafqazda sülh və sabitlik üçün nümunə ola bilər.
Ani körpüsü Arpaçay üzərində, Türkiyə-Ermənistan sərhədində yerləşir və tarixi İpək Yolunun mühüm keçidlərindən biri hesab olunur. Körpü qədim Ani şəhəri yaxınlığında yerləşir. UNESCO-nun məlumatına görə, Ani orta əsrlərdə İpək Yolu üzərində mühüm mədəni və ticarət mərkəzlərindən biri olub və 2016-cı ildə Dünya İrs Siyahısına daxil edilib. Bu gün körpüdən əsasən xarabalıqlar qalıb. “Daily Sabah”ın məlumatına görə, Arpaçay üzərindəki bu tarixi keçidin XI-XII əsrlərdə Böyük Səlcuqlar dövründə inşa edildiyi ehtimal olunur. Körpünün aşağı hissəsi karvanların, yuxarı hissəsi isə piyadalar və hərbi keçidlər üçün nəzərdə tutulmuşdu.
Bu arada Ermənistan parlament sədrinin müavini və Ermənistan-Türkiyə sülh prosesində İrəvanın nümayəndəsi Ruben Rubinyan Türkiyə və Avropa İttifaqının Cənubi Qafqazda oynaya biləcəyi müsbət rola toxunub: "Türkiyə və Avropa İttifaqı Cənubi Qafqazda necə müsbət rol oynaya bilər? İlk növbədə, Cənubi Qafqazla əlaqəli olmaqla. Əlbəttə ki, Türkiyə, Gürcüstan və Azərbaycanı birləşdirən işlək dəmir yolları və yollar, infrastruktur mövcuddur, lakin bir həyati nəqliyyat arteriyası çatışmır: Ermənistanın Avropa İttifaqına tək bir avtomobili və ya dəmir yolu yoxdur, çünki indiyə qədər Ermənistan və Türkiyə arasında, deməli, Avropa İttifaqı ilə maneəsiz dəmir yolu əlaqəsi qurmaq imkanımız olmayıb. Lakin bu baş verərsə, Ermənistan, Türkiyə, Azərbaycan, Gürcüstan və Avropa İttifaqı üçün böyük imkanlar açacaq". Parlament sədrinin müavini həmçinin Azərbaycan üzərindən Ermənistana tədarük məhdudiyyətlərinin aradan qaldırılması məsələsinə toxunaraq vurğulayıb ki, bu mallar əvvəlcə Azərbaycandan, sonra isə Gürcüstandan keçirdi. Gürcüstanın iştirakı olmadan Qazaxıstan və Rusiyadan Ermənistana tədarük mümkün olmayacaqdı. O, həmçinin, həm Avropa İttifaqının, həm də Türkiyənin yaxın gələcəkdə Cənubi Qafqazda çox müsbət rol oynayacağına əminliyini ifadə edib.
Ramil QULİYEV
