Məlumat verildiyi kimi, prezident İlham Əliyev Avropa İttifaqının (Aİ) xarici işlər və təhlükəsizlik siyasəti üzrə ali nümayəndəsi Kaya Kallası qəbul edib. Görüşdə Kallas Azərbaycanın Aİ üçün önəmli tərəfdaş olduğunu vurğulayıb. Azərbaycan prezidenti isə Aİ ilə enerji, nəqliyyat bağlantıları, təhlükəsizlik və ticarət sahələrindəki əməkdaşlığın inkişaf perspektivlərini qeyd edib.
Söhbət zamanı tərəflər rəqəmsal transformasiya, süni intellekt və bərpaolunan enerji sahələrində tərəfdaşlıq məsələlərini müzakirə ediblər. Həmçinin, Aİ-nin Azərbaycanda həyata keçirilən minatəmizləmə fəaliyyətinə verdiyi dəstək yüksək qiymətləndirilib. Bundan öncə isə xarici işlər naziri Ceyhun Bayramov Kaya Kallas ilə görüşüb. Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyinin məlumatına görə, görüşdə Azərbaycanla Aİ arasında dialoq mexanizmlərinin canlandırılması, yeni ikitərəfli saziş üzrə danışıqların bərpası və "Tərəfdaşlıq Prioritetləri" sənədi ətrafında aparılan müzakirələrin əhəmiyyəti xüsusi vurğulanıb: "Tərəflər həmçinin iqtisadiyyat, ticarət, enerji təhlükəsizliyi, nəqliyyat-logistika, eləcə də "yaşıl enerji" və rəqəmsallaşma sahələrində əməkdaşlığın genişləndirilməsi imkanlarını müzakirə ediblər. Azərbaycanın Avropanın enerji təhlükəsizliyinə verdiyi töhfələr və etibarlı tərəfdaş rolu yüksək qiymətləndirilib". Kallas Azərbaycanın Aİ üçün dəyərli və etibarlı enerji tərəfdaşı olduğunu bildirərək, Bakıda olmaqdan məmnunluğunu ifadə edib: "Xüsusilə ticarət, nəqliyyat və rəqəmsal texnologiyalar sahəsində əməkdaşlığımızın dərinləşdirilməsi üçün böyük potensial mövcuddur. Aİ, Cənubi Qafqaz və Mərkəzi Asiya arasında əlaqələrin gücləndirilməsi ortaq strateji maraqlarımıza uyğundur. Biz Azərbaycanla daha strukturlaşdırılmış tərəfdaşlıq formatını müzakirə etməyə hazırıq. Əlbəttə ki, insan hüquqları üzrə açıq və səmimi dialoq fəaliyyətimizin ayrılmaz hissəsi olaraq qalır".
Qeyd edək ki, Azərbaycan Aİ ilə əsası 2009-cu ildə qoyulmuş "Şərq Tərəfdaşlığı" proqramı çərçivəsində əməkdaşlıq edir. Bu proqrama həmçinin Ukrayna, Gürcüstan, Moldova, Ermənistan və Belarus daxildir. Ukrayna, Moldova və Gürcüstanla artıq assosiasiya sazişləri imzalanıb və onlara namizəd statusu verilib. Lakin Gürcüstanda qəbul edilən "xarici agentlər" və cinsi azlıqlarla bağlı mübahisəli qanunlar, habelə 2024-cü il parlament seçkilərindən sonrakı gərginlik səbəbindən Tiflisin Aİ-yə inteqrasiya danışıqları dayandırılıb. Belarus isə lap əvvəldən proqramda iştirakını dayandırdığını elan edib.
Ermənistanla illər öncə hərtərəfli tərəfdaşlıq sazişi imzalansa da, Azərbaycanla bənzər sənəd üzrə 2017-ci ildə başlayan danışıqlar hələ də yekunlaşmayıb. Onu da qeyd edək ki, Azərbaycanın strateji mövqeyi və zəngin təbii resursları onu Aİ üçün etibarlı və uzunmüddətli tərəfdaş edir. İlk növbədə, Azərbaycanın enerji resursları Aİ üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Avropanın enerji təhlükəsizliyi məsələsi son illərdə daha da aktuallaşıb və bu baxımdan Azərbaycan alternativ enerji mənbəyi kimi ön plana çıxır. Xüsusilə Xəzər dənizi hövzəsində yerləşən zəngin neft və qaz yataqları Avropa ölkələrinin enerji təchizatının şaxələndirilməsində mühüm rol oynayır. Bu çərçivədə Cənub Qaz Dəhlizi layihəsi Azərbaycanın Aİ ilə əməkdaşlığının əsas sütunlarından biridir. Bu layihə vasitəsilə Azərbaycan qazı birbaşa Avropa bazarlarına çatdırılır və bu, Aİ-nin enerji asılılığını azaltmağa kömək edir. Digər tərəfdən, Azərbaycan Aİ üçün mühüm tranzit ölkə kimi də çıxış edir. Ölkə Şərq-Qərb nəqliyyat dəhlizi və Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizi kimi beynəlxalq layihələrdə fəal iştirak edir. Bu dəhlizlər Asiya ilə Avropa arasında ticarətin sürətlənməsinə və logistikanın daha effektiv qurulmasına şərait yaradır. Azərbaycanın bu sahədə oynadığı rol Aİ-nin regional ticarət əlaqələrinin genişlənməsinə böyük töhfə verir. Bundan əlavə, Azərbaycan Aİ ilə siyasi və diplomatik sahədə də əməkdaşlığı gücləndirir. Tərəflər arasında imzalanmış müxtəlif sazişlər və tərəfdaşlıq proqramları münasibətlərin inkişafına təkan verir. Azərbaycan regional sabitliyin qorunmasında mühüm rol oynayan ölkələrdən biridir və bu baxımdan Aİ üçün etibarlı tərəfdaş kimi qiymətləndirilir. İqtisadi əməkdaşlıq da tərəflər arasında münasibətlərin vacib istiqamətlərindən biridir. Aİ Azərbaycanın ən böyük ticarət tərəfdaşlarından biridir və ölkəyə yönələn xarici investisiyaların əhəmiyyətli hissəsi məhz Avropa ölkələrindən gəlir. Bu əməkdaşlıq Azərbaycanın qeyri-neft sektorunun inkişafına, texnologiya transferinə və yeni iş yerlərinin yaradılmasına müsbət təsir göstərir. Eyni zamanda, Azərbaycan Aİ ilə bərpa olunan enerji sahəsində də əməkdaşlığı genişləndirməyə çalışır. Günəş və külək enerjisi potensialı yüksək olan ölkə bu sahədə Avropa təcrübəsindən faydalanaraq enerji sektorunu daha dayanıqlı hala gətirməyi hədəfləyir. Bu isə Aİ-nin yaşıl enerji siyasəti ilə uyğunluq təşkil edir və tərəfdaşlığın yeni istiqamətlərini formalaşdırır.
Tahir TAĞIYEV
