Son günlər Avropa kəşfiyyatına istinadla yayılan və CNN-in də toxunduğu hesabatda Sergey Şoyqunun Vladimir Putinə qarşı sui-qəsd planlaması iddiası yer alır. Bu məlumat həm inandırıcı, həm də şübhəli tərəfləri ilə diqqət çəkir və Kremlin daxili münasibətlərinin incəliklərini bir daha gündəmə gətirir.
Şoyqu uzun illər Putinin ən yaxın çevrəsində yer alan fiqurlardan biri olub. İkisi arasında formalaşdırılan obraz sadəcə siyasi tərəfdaşlıq deyildi, eyni zamanda şəxsi dostluq kimi təqdim edilirdi. Birgə ova və balıq ovuna çıxmaları, Kremlin mediasında yayılan səmimi görüntülər bu münasibəti ictimai rəydə möhkəmləndirirdi. 2012-ci ildən 2024-cü ilə qədər müdafiə naziri postunda qalması da Putinin ona olan etimadının göstəricisi idi. Kreml sistemində bu qədər uzun müddət eyni vəzifədə qalmaq yalnız ən sadiq kadrlara nəsib olur.
Lakin bu münasibətdə ilk ciddi çat 2023-cü ildə Yevgeni Priqojinin qiyamı zamanı göründü. Priqojin açıq şəkildə Şoyqunu Ukrayna müharibəsindəki uğursuzluqların əsas günahkarı elan etdi və onu təhqir etdi. Putin qiyamı yatırdı, Priqojini aradan götürdü, amma diqqətçəkən məqam o oldu ki, Şoyqunu da qorumadı. Əksinə, 2024-cü ildə onu Müdafiə Nazirliyindən uzaqlaşdırıb Təhlükəsizlik Şurasının katibi təyin etdi. Formal olaraq bu, yüksək vəzifə sayılsa da, real səlahiyyətlər baxımından kənarlaşdırma idi. Beləliklə, onilliklər davam edən "toxunulmaz" statusu sona çatdı.
Şoyqunun Putinə qarşı sui-qəsd planlaması iddiası motivasiya baxımından zəif görünür. Şoyqunun bütün karyerası, sərvəti, ailəsinin təhlükəsizliyi məhz mövcud sistemin içində qurulub. Sistemdən kənarda onun üçün həyat yoxdur. Putinə qarşı çıxmaq isə Priqojinin taleyinin timsalında birbaşa ölüm risqi deməkdir. Kreml daxilindəki qaydalar aydındır: xəyanət bağışlanmır. Üstəlik, Şoyqunun ordu içində real dəstəyi sual altındadır. 2024-cü ildən sonra nazirliyi Andrey Belousov idarə edir, Baş Qərargah isə Valeri Gerasimovun nəzarətindədir. Şoyqunun əmr verə biləcəyi qoşun və resurs qalmayıb.
Hesabatın özünün etibarlılığı da mübahisəlidir. Avropa kəşfiyyatının Kremlin ən məxfi iclaslarına dair bu qədər dəqiq məlumatı necə əldə etdiyi bəlli deyil. CNN özü də yazır ki, belə sənədlərin yayılması Kremlin daxilində inamsızlıq yaratmaq, elitanı bir-birinə qarşı qoymaq məqsədi daşıya bilər. Yəni məlumat ya həqiqətdir, ya da məqsədli dezinformasiyadır. Hər iki halda Kreml daxilində "kim kimə güvənir" sualını böyüdür.
Ən real görünən hissə isə Şoyqunun sui-qəsd hazırlayan deyil, əksinə, özünün hədəfə çevrilməsidir. Onun müavini olmuş Timur İvanov və yaxın adamı Ruslan Tsalikov ətrafında gedən həbslər göstərir ki, dairə daralır. Putin adətən bir fiquru sıradan çıxarmazdan əvvəl onun komandasını zərərsizləşdirir. Bu, Şoyqunun artıq köşəyə sıxıldığının işarəsidir. Hesabat da əslində onu hücum edən kimi yox, müdafiə olunmağa çalışan, öz taleyindən narahat olan biri kimi təqdim edir. Bu versiya indiki reallıqla daha çox uzlaşır.
Beləliklə, Şoyqunun Putinə qarşı sui-qəsd planlaması iddiası siyasi baxımdan az inandırıcıdır. Onun nə motivasiya, nə də resursu buna yetər. Daha çox ehtimal olunan ssenari Şoyqunun tədricən sistemdən çıxarılması və ətrafının təmizlənməsidir. Yayılan hesabat isə ya həqiqətin bir hissəsini əks etdirir, ya da Kreml elitasını parçalamaq üçün atılmış informasiya qumbarasıdır. Hər iki halda mesaj aydındır: Putinin ən yaxın adamı belə artıq təhlükəsiz deyil və Kremlin daxilində güvən böhranı dərinləşir.
Akif NƏSİRLİ
