Bəhruz Quliyev: “Trampın son addımı ABŞ siyasətində tam dönüş deyil, daha çox yeni taktiki yanaşmadır”
Birləşmiş Ştatlar Ukraynaya 373 milyon dollar dəyərində uzaqmənzilli raketlərin satışını təsdiqləyib. Bu barədə ABŞ Dövlət Departamentinin açıqlamasında deyilir.
Açıqlamaya görə, Dövlət Departameti Ukraynaya 373,6 milyon dollar dəyərində Rusiya dərinliklərinə zərbə imkanlarını gücləndirəcək 1500 JDAM dəstinin çatdırılmasını təsdiqləyib. Dövlət Departamenti əlavə edib ki, Boeing əsas podratçı olacaq. Saziş Ukraynanın uzaq hədəfləri dəqiqliklə vurmaq qabiliyyətini artıran JDAM-ER uzadılmış mənzilli dəqiq idarə olunan raket sistemini də əhatə edir. 373,6 milyon dollarlıq məbləğ ABŞ-ın hərbi dəstəyinə əhəmiyyətli bir əlavədir və 825 milyon dollarlıq ERAM paketi kimi əvvəlki müqavilələri tamamlayır. Birgə Birbaşa Hücum Sursatları (JDAM), 230 ilə 960 kq arasında çəkiyə və 40-75 km mənzilə malik GPS ilə idarə olunan aerodinamik paketlə modifikasiya edilmiş hava bombalarıdır. JDAM-lar mövcud sərbəst düşən bombaları bütün hava şəraitinə uyğun idarə olunan sursatlara çevirən GPS əsaslı paket kimi tətbiq olunur. Mənzili artırmaq üçün Diamondback dəsti də yaradılıb. Qanadlar bombanın mənzilini 16-24 km-dən 64-96 km-ə qədər artırır.
Maraqlıdır, nə baş verir? Axı Tramp ümumiyyətlə Ukraynaya silah vermək istəmirdi. Üstəlik, ABŞ-ın öz hesabına silah verilməsini dayandırmışdı.
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini baki-xeber.com-la bölüşən “SƏS” qəzetinin baş redaktoru, politoloq Bəhruz Quliyev ABŞ-ın məlum qərarını bir sıra amillərlə əlaqələndirdi: “ABŞ-ın Ukraynaya 373 milyon dollar dəyərində JDAM və JDAM-ER sistemlərinin satışını təsdiqləməsi göstərir ki, Vaşinqtonun Kiyevə münasibətdə siyasətində taktiki korrektələr baş verir. Donald Tramp seçki kampaniyası dövründə və hakimiyyətə gəldikdən sonra Ukraynaya nəzarətsiz maliyyə və silah yardımının əleyhinə çıxış etsə də, hazırkı qərar ABŞ-ın qlobal maraqlarının şəxsi siyasi bəyanatlardan daha üstün olduğunu nümayiş etdirir. Burada diqqət çəkən əsas məqam odur ki, söhbət artıq sadəcə müdafiədən getmir. Ukraynaya verilən JDAM-ER sistemləri Rusiya dərinliklərində yerləşən hərbi və strateji obyektlərə daha dəqiq zərbələr endirmək imkanını artırır. Bu isə o deməkdir ki, Vaşinqton Moskva üzərində təzyiq mexanizmlərini zəiflətmək niyyətində deyil. Digər tərəfdən, ABŞ administrasiyası əvvəllər birbaşa büdcə hesabına silah yardımını məhdudlaşdırıb. İndi isə fərqli model tətbiq olunur. Belə ki, satış və hərbi-sənaye müqavilələri üzərindən dəstək mexanizmi genişləndirilir. Burada həm siyasi, həm iqtisadi maraqlar mövcuddur. ABŞ hərbi sənaye kompleksi, xüsusilə Boeing kimi nəhəng şirkətlər Ukrayna müharibəsi fonunda böyük sifarişlər əldə edir. Bu, həm Amerika iqtisadiyyatı, həm də müdafiə sənayesi üçün əlavə stimul sayılır”.
Politoloqun fikrincə, Vaşinqton bununla Avropaya da bir həmrəylik mesaj verir ki, ABŞ Ukrayna məsələsində tam geri çəkilməyib: “Çünki ABŞ-ın bölgədən uzaqlaşması Avropada təhlükəsizlik balansını dəyişə və Rusiyanın mövqelərini daha da gücləndirə bilər. Buna görə də Tramp administrasiyası bir tərəfdən daxili auditoriyaya “Amerikanın pulları havaya sovrulmur” mesajı verir, digər tərəfdən isə Ukraynanın hərbi imkanlarını qoruyub saxlamağa çalışır. Bu qərar həm də onu göstərir ki, Ukrayna müharibəsi yaxın perspektivdə dayanacaq münaqişə kimi görünmür. Əksinə, tərəflər daha uzunmüddətli və texnoloji mərhələyə keçirlər. Uzaqmənzilli, yüksək dəqiqlikli sistemlərin verilməsi müharibənin xarakterini dəyişən amillərdən biridir. Trampın son addımı ABŞ siyasətində tam dönüş deyil, daha çox yeni taktiki yanaşmadır. ABŞ həm Rusiyanı zəiflətmək, həm Avropadakı təsirini qorumaq, həm də öz hərbi-sənaye maraqlarını təmin etmək xəttini paralel şəkildə davam etdirir”.
Vidadi ORDAHALLI
