Bu gün dünya miqyasında mövqeləri sürətlə laxlayan və getdikcə daha böyük sürətlə nüfuzdan düşən ölkələr sırasında Fransanın ilk yerdə gəlməsi heç kimdə şübhə doğurmur. Məsələn, Fransa uzun illər əsarət altında saxladığı Afrika ölkələrindən çıxmağa məcbur olur. Buna səbəb həmin ölkələrin Fransaya yönəlik etirazlarıdır. Digər istiqamətlərdə də Fransa fiasko ilə üzləşir. Konkret misal kimi Cənubi Qafqazı göstərmək olar.
Fransa siyasətçilərinin, o cümlədən bu ölkə prezidenti Emmanuel Makronun Ermənistan sevgisi rəsmi Parisin Cənubi Qafqazda nüfuz və mövqeyini əhəmiyyətli dərəcədə sarsıdıb. Fransa hakimiyyəti indilikdə yalnız su bulandırıb, Avropa İttifaqı Şurasının Ermənistanla Azərbaycan arasında vasitəçiliyinin üzərinə kölgə salmaqla məşğuldur. Rəsmi Paris saxtakarlıq və avantüra ilə məşğul olan rəsmi İrəvanın himayəçisi rolunda çıxış edir. Artıq faktdır ki, Fransa hakimiyyətinin Azərbaycanla Ermənistan arasında normallaşdırma prosesinə vasitəçilik etməsi mümkün deyil. Əksinə, Fransa Azərbaycan və Ermənistanın barışmasına qarşı çıxır. Bu da regionda Fransanın mövqeyini əhəmiyyətli dərəcədə sarsıdıb. Fransada tüğyan edən irqçi, antisemit, türkofob və islamofob hallar fonunda azadlıq kimi fundamental dəyərlərə münasibətdə selektiv yanaşma tətbiq olunur. Bu fonda Fransa Azərbaycana qarşı siyasi və hüquqi çərçivədə diskriminasiya siyasəti yürüdür. Eyni zamanda, Fransada yaşayan radikal erməni qruplarının Azərbaycanın Parisdəki səfirliyinə dəfələrlə hücumu və Fransanın bunun qarşısını almaq üçün heç bir tədbir görməməsi, onların erməni vandalizmini himayə etməsi Azərbaycana qarşı açıq düşmənçilik mövqeyi tutduğunu bir daha sübut edir. Belə vəziyyətdə Fransanın Qafqazda nüfuz qazanması mümkün deyil. Çünki regionun əsas dövləti Azərbaycandır. Qafqazda mövqeyi sarsılan Fransa hakimiyyəti ölkə daxilində də ciddi nüfuz itkisi və sərt etirazlarla üzləşir. Buna səbəb yeni pensiya islahatlarıdır. Qeyd edək ki, Fransa hökuməti minimum pensiya yaşını 62-dən 64-ə qaldırmağı planlaşdırır. Bu fonda hökumət 2023-cü il sentyabrın 1-dən pensiya yaşını mərhələli şəkildə artırmağa başlayacaq. Fransa həmkarlar ittifaqları bu qərarla bağlı etiraz aksiyasına start verib. Qeyd edək ki, ölkədə 2017-ci ildə pensiya yaşı 60-dan 62,5 yaşa qaldırılıb. Bəzi işçi kateqoriyaları 60 yaşında təqaüdə çıxa bilər. Bundan əvvəl isə 2018-ci ildə Fransa hökuməti 2023-cü ilə qədər minimum pensiya yaşını mərhələli şəkildə 67 yaşa çatdırmağı planlaşdırırdı. Belə vəziyyətdə Fransada həmkarlar ittifaqlarının çağırışı ilə ötən aydan müxtəlif peşə sahiblərinin hökumətin irəli sürdüyü pensiya islahatına qarşı tətil və etiraz nümayişləri başlayıb. Nümayişçilər hökumətin pensiya islahatı ilə bağlı dəyişiklik etməsinədək tətil və etirazları davam etdirəcəklərini bildirirlər. Fransızlar küçələrə axışmaqla Milli Assambleyada deputatlara təzyiq göstərməyə çalışırlar. Ölkəni ayağa qaldıran pensiya islahatına dair qanun layihəsinin müzakirələri gərgin və səs-küylü şəraitdə başlayıb.
Bu arada qeyd edək ki, Fransa Milli Assambleyasında gərgin şəraitdə keçən müzakirələr zamanı solçu deputatlar pensiya islahatları layihəsinin son dərəcə ədalətsiz olduğunu bildirib, pensiya yaşının 64-ə qaldırılmasını qəti şəkildə rədd ediblər. Müzakirələrin gedişində deputatlar dəfələrlə qaydalara riayət etməyə çağırılıb, sessiyanın dayandırılacağı ilə bağlı hədələr səsləndirilib. Dövlət hesabları naziri Qabriel Attal hökumətin irəli sürdüyü pensiya islahatı layihəsini dəstəkləyərək, solçuları və Milli Birlik partiyasını hədəfə alıb. Marin Lö Pen partiyasından olan deputatlara “yaxınlarından birinin xəstəxanada olmasına” dair səsli mesaj gəldiyini, onların buna görə müzakirələrə qoşulmadıqlarını bildirib, bunun təhdid olduğunu vurğulayıb. Deyib ki, belə məsələlər pensiya layihəsinə qarşı olan deputatların müzakirələrdə iştirakının qarşısını almaq məqsədi daşıyır. Ümumiyyətlə, Fransada hökuməti dəstəkləyənlər əsasən sağçı partiyanın çox az sayda olan üzvləridir. Lakin sağçıların qarşısında iki seçim var: hökuməti dəstəkləmək və ya islahat əleyhinə səs verərək, baş naziri Konstitusiyanın 49-3 maddəsinə müraciət etməyə məcbur etmək. Beləliklə, görünən odur ki, pensiya islahatının taleyi ümumi rəydən deyil, yox dərəcəsində olan azsaylı sağçı deputatlardan asılı olacaq. Xalq buna etiraz edir. Amma bu etriazları Fransa polisi ən qəddar üsullarla yatırdır. Qeyd edək ki, etiraz nümayişinə görə 11 min jandarm və polis cəlb edilib. Lakin polis zorakılğına baxmayaraq, nəqliyyat, energetika, təhsil, səhiyyə və bir neçə xidmət sahələrinin işçiləri aksiyaya qoşulublar. Aksiyaçılar qanunun pensiya yaşı ilə bağlı ediləcək dəyişiklik ləğv edilməcəyi halda aksiyalara davam edəcəklərini bildiriblər. Hökumət vətəndaşlara dəmiryolu, metro və digər nəqliyyatlarda problemlərin müşahidə olunacağı ilə bağlı xəbərdarlıq edib. Bildirilib ki, aksiyalar, həm də aeroportların fəaliyyətinə mənfi təsir edəcək. Lakin iştirakçılar geri çəkilmək niyyətində deyillər.
Tahir TAĞIYEV
