Tehran ABŞ-ın İranın şimal sərhədləri boyunca nəqliyyat layihələrində iştirakına Vaşinqtonda etimadın itirilməsi fonunda öz təhlükəsizliyinə təhdidlər prizmasından baxacaq. Rusiyanın Ermənistandakı səfiri Sergey Kopırkin bunu "İravunk" qəzetinə verdiyi müsahibədə regiondakı hadisələr və Ermənistanın cənubunda nəqliyyat dəhlizinin açılması perspektivlərini şərh edərkən bildirib.
Onun sözlərinə görə, Ermənistan və Azərbaycan arasında sülh prosesindəki irəliləyişlər, o cümlədən nəqliyyat kommunikasiyalarının açılması Qafqazdakı vəziyyətə müsbət təsir göstərir. Diplomat eyni zamanda qeyd edib ki, region İran ətrafında gərginləşmə ilə əlaqəli Yaxın Şərq böhranının təsirini yaşayır. O əlavə edib ki, hazırda diqqət dünyanın əsas iqtisadi su yollarından biri olan Hörmüz boğazı ətrafındakı gərginliyə yönəlib. Kopırkin vurğulayıb ki, yanacaq, gübrə və qida məhsullarının qlobal qiymətlərindəki dalğalanmalar qaçılmaz olaraq Cənubi Qafqaz ölkələrinə təsir göstərir. Bu kontekstdə Ermənistan hakimiyyəti artıq "Tramp marşrutu" layihəsinin həyata keçirilməsində mümkün gecikməni göstərib. Mehri marşrutu ilə bağlı vəziyyətdən danışan diplomat Rusiya baş nazirinin müavini Aleksey Overçukun əvvəllər bildirdiyi mövqeyini misal gətirib. Bu qiymətləndirməyə görə, Bakı üçün Zəngəzur dəhlizi ərazi əlaqəsinin bərpası, Türkiyəyə çıxış və nəqliyyat və logistika potensialının inkişafı üçün vacibdir. ABŞ üçün "Tramp marşrutu" Mərkəzi Asiyadan vacib resursların ixracı üçün dəhliz və İranın şimal sərhədinə nəzarət vasitəsi kimi qəbul edilir: "Rusiya üçün Mehri marşrutu Avrasiya İqtisadi Birliyində tərəfdaş olan Ermənistanla nəqliyyat əlaqələrinin yaxşılaşdırılması və İran və Türkiyə bazarlarına çıxış üçün vacibdir. Tehran bu layihəyə rəqabətli marşrut və potensial təhdid mənbəyi kimi baxır, Ankara üçün isə Azərbaycana və Orta Asiya ölkələrinə birbaşa çıxış imkanı yaradır".
Xatırladaq ki, 8 avqust 2025-ci ildə Vaşinqtonda Ermənistan, ABŞ və Azərbaycan liderləri sülh yolu ilə həll haqqında birgə bəyannamə imzalayıblar. ABŞ Prezidenti Donald Trampın bəyan etdiyi kimi, TRIPP çərçivəsində Ermənistan ABŞ-a Azərbaycana Naxçıvanla quru əlaqəsi təmin edəcək nəqliyyat marşrutu inkişaf etdirmək üçün 99 ilə qədər uzunmüddətli hüquqlar verə bilər. Layihənin Ermənistan qanunvericiliyinə uyğun olaraq həyata keçirilməsi və infrastrukturun idarə edilməsinin konsorsiuma subicarəyə verilməsi gözlənilir.
Tahir TAĞIYEV
