Tanınmış rusiyalı politoloq Sergey Markov deyib ki, İrana zərbələr Tehranı Rusiya ilə əməkdaşlıqdan imtinaya məcbur etmək məqsədi daşıyır.
Markov qeyd edib ki, İsrail və ABŞ İrana birgə zərbə endirib:
"Onlar İranı nüvə proqramı ilə bağlı güzəştə getməyə məcbur etməyə çalışırlar. Bunun böyük hərbi münaqişəyə çevrilə biləcəyini istisna etmirəm. İran bizə pilotsuz təyyarə və raketlər verə bilmirsə, bu pisdir".
Bu versiyanı nə dərəcədə əsaslı saymaq olar?
Yeganə Hacıyeva: “Xaricdən müdaxilə və bunun nəticəsində genişmiqyaslı müharibəyə səbəb olacaq addımlar atılmayacaq”
Politoloq Yeganə Hacıyeva “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, bölgədə gərgin bir vəziyyətin yarandığı danılmazdır: “İranın nüvə proqramı ilə bağlı Qərblə əməkdaşlığı, gedə biləcəyi güzəştlər artıq həmin dairələrə maraqlı görünmür. Pandemiyadan əvvəl Qərbin istədiyi güzəştlər artıq cəlbedicilik mahiyyətini itirib. Rəisi hakimiyyətindən əvvəl bu mövzu aktuallığını qoruyurdu. Çünki İran bir neçə aspekt üzrə söz verdiyi öhdəlikləri 6-lıq ölkələri qarşısında yerinə yetirməyib. İsrail və ABŞ-ın İrana artan təzyiqini rəsmi Tehran fərqli aspektdən izah edir. Əslində isə İranın hərbi qurumlarının rəhbərləri ABŞ və İsrailin ünvanına olmazın hədələrini səsləndirirlər. İran bizim həmin ölkələrlə əməkdaşlığımızı da qısqanır və açıq şəkildə buna etirazını bildirir. Bütün bu gərginliyin yaranma səbəbkarı İranın özüdür. Məsələn, Azərbaycan səfirliyinə hücum və ondan doğan nəticələrin günahkarı məhz həmin ölkənin özüdür. İranın maraqları qismində çıxış edən ekspertlər sübut etməyə çalışırlar ki, bunun belə olmadığını əsaslandırsınlar. Onların arqumenti budur ki, bunu hansısa üçüncü bir ölkə edir. SEPAH öz rəsmi səhifısində “Qüdsə gedən yol Bakıdan keçir” şüarını paylaşıb. Gərginliyi kimsə yaratmır. Ermənistanın özü Rusiya vasitəsilə İrana silah ötürülməsində iştirak edir. Amma erməni və İran rəsmilərin bunu etiraf etmir. SEPAH isə belə məlumatları fəxrlə paylaşır. İranın daxilində idarəedilməz bir daxili qrup var. Onlar həm İran vətəndaşlarına, həm də dünyadakı təhlükəsizliyə hədədir. Buna görə də, müharibənin olmaması üçün lazımi preventiv addımlar atılır. Bunların üzə çıxan və çıxmayan hissələri var. İranın bəzi hərbi infrastrukturuna vurulan son dəqiq zərbələri buna misal göstərə bilərik. İran üçün bu ciddi təsirlər vermir. Bunlar bir növ etirazçı əhalini ruhlandırmağa hesablanıb ki, molla rejiminin taleyini daxildən həll edə bilsinlər. Proseslər göstərir ki, İranla bağlı hərəkətlənmə onun öz daxilindən qaynaqlanır. Xaricdən müdaxilə və bunun nəticəsində genişmiqyaslı müharibəyə səbəb olacaq addımlar atılmayacaq. İranın özü də açıq yox, hibrid müharibıdə maraqlıdır və bu yöndə də addımlar atır”.
Zərdüşt Əlizadə: ”Müharibə ola bilər, çünki güclü dövlətə bu cür aşkar hücum olsa, həmin dövlət də cavab addımları və özünümüdafiə barədə düşünür”
Politoloq Zərdüşt Əlizadə isə hesab edir ki, müharibə regiona mənfi nəticələr vəd edir:
“Müharibə ola bilər, çünki güclü dövlətə bu cür aşkar hücum olsa, həmin dövlət də cavab addımları və özünümüdafiə barədə düşünür. Artıq müharibə ehtimalının artdığını hesab edirəm. Ümumiyyətlə, bütün müharibələr mənfi nəticələr verir, fərqi yoxdur, lokal, yaxud böyük müharibələr. Baxın, hansı müharibədən sonra inkişaf olub? Olmayıb! Müharibələr ölüm və dağıntıdır. Odur ki, müharibə olacağı təqdirdə, bölgə üçün yaxşı heç nə gözləmirəm”.
Siyasi şərhçi deyir ki, İranda yaşayan milyonlarla azərbaycanlıya da müharibə təsirsiz ötüşməyəcək:
“Müharibənin onlara təsir edəcəyi şübhəsizdir. Düzdür, quru sərhədlərimiz bağlıdır. Ancaq beynəlxalq qanunvericiliyə görə, köçkünlərin, qaçqınların yolunu kəsmək düzgün deyil”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
