Abşeronun orta əsr kəndlərindən biri olan Digah (yerli camaat kəndi Dügah adlandırır - İ.S.) böyük bir qəsəbəyə çevrilib. Öz adət-ənənəsi, yaşam tərzu, xüsusi şirin ləhcəsi olan Digah camaatı kənddəki maddi-mədəni abidələri, adətləri, dəyərləri qorumaqdadır.
Digah sözünün mənşəyi haqqında müxtəlif fikirlər mövcuddur. Biz isə sözün etimiologiyası ilə bağlı daha çox səsləndirilən iki mülahizənin üzərində dayanmaq istəyirik. Etnoqraf və tarixçi-alimlər hesab edirlər ki, Digah sözünün bir mənası “yüksək suvarılmayan yer”, ikinci mənası isə “iki təpə arasında yer, məkan, kənd”dir. Hazırda ərazisi 417 hektar, əhalisi isə 4656 nəfər olan Digah
Abşeron rayonunun inzibati ərazi vahidində şəhər tipli qəsəbədir və qeyd etdiyimiz kimi, Abşeron yarımadasında yerləşir.
Onu da bildirək ki, Digah Abşeron rayonunun Məhəmmədi, Balaxanı və Fatmayı kəndləri ilə qonşudur. Digər kəndlərdə oldugu kimi, Digah kəndinində tarixi tam öyrənilməyib və bu kəndin tarixinin, etnoqrafiyasının dərindən öyrənilməsinə ciddi ehtiyac var.
Buna baxmayaraq, bu ərazidə olan abidələr kəndin qədim olmasının göstəricisidir. Digahda tunc dövrünə aid göl də, digər abidələr də mövcuddur. Qeyd edilənə görə, kəndin əsasını tərəkəmə türk tayfasından olan insanlar təşkil edib, bu gün orada yaşayan yerli sakinlər də tərəkəmələrin törəmələridir. Alimlərin qeyd etdiyinə görə, sonrakı dövrlərdə isə kəndə müxtəlif ərazilərdən, o cümlədən, Cənubi Azərbaycandan insanlar köçüb gəlib. Hazırda Digahda qədim türk tayfalarından biri olan Şahsevərlər məhəlləsi mövcuddur. Aparılan araşdırmalar nəticəsində kənd ərazisində qədim dövrlərə aid heyvan sümükləri də aşkar olunub və bu da kəndin tarixinin daha qədim olduğunu sübut edən amillərdən biridir.
Tarixçilər vurğulayırlar ki, Azərbaycanın müxtəlif bölgələrində olduğu kimi, Digah kəndi də 1918-ci ildə erməni işğalçılarının hücumuna məruz qalıb və bu da kəndin viran qoyulması ilə nəticələnib. Nuru Paşanın rəhbərliyi ilə Qafqaz İslam Ordusunun əsgərlərinin Digaha da daxil olması nəticəsində ərazi ermənilərdən təmizlənib. Onu da bildirək ki, Digahda doyüşən türk şəhidlərimizin qəbirləri hələ də qalmaqdadır və hətta onların məzarları üzərində abidə də ucaldılıb.
Qeyd edək ki, Digah kəndi hər zaman kinematoqrafların da diqqətini çəkib və müxtəlif filmlərin müəyyən kadrları bu kənddə lentə alınıb. Məlumatlara görə, 1986-cı ildə Cəlil Məmmədquluzadənin əsəri əasında çəkilən “Qəm pəncərəsi” filminin bir neçə səhnəsi Digahda lentə alınıb.
Digahdan yazmağımız, onun tarixi ilə bağlı qısa arayış verməyimiz təsadüfi deyil. Böyük tarixə malik və müasir dövrün tələblərinə uyğun inkişaf etməli olan Digahın yol infrastrukturu və kanalizasiya sistemi normal vəziyyətdə deyil.
“Ümid edirəm ki, sizin qəzet vasitəsilə bizim problemlər əlaqədar qurumlara çatacaq və onlar bu istiqamətdə işlər görəcəklər”
Digah qəsəbəsi, Xətai küçəsində yaşayan sakinlər “Bakı-Xəbər”ə müraciət edərək yolların bərbad olmasından və kanalizasiya xəttinin olmamasından şikayətləndilər. Öz adından və qonşular adından redaksiyamıza müraciət edən sözügedən ünvanın sakini Gülnarə Cəbiyeva bizimlə söhbətində bildirdi ki, Digahın son illər salınan məhəlləsində yaşayırlar. Digahın mərkəzində yolun normal olduğunu deyən G.Cəbiyevanın sözlərinə görə, yeni məhəllədə sakinlər əməlli-başlı problem yaşayırlar. Yağış yağan kimi yolların gil-palçıq olduğunu deyən G.Cəbiyevanın sözlərinə görə, bu da uşaqların məktəbə normal şəkildə gedib-gəlməsinə ciddi əngəl törədir. Həmçinin, işə gedən sakinlər də əməllicə problem yaşayırlar. G.Cəbiyeva qeyd etdi ki, məktəb onların yaşayış yerlərindən xeyli uzaqda yerləşir və uşaqların məktəbə getməsi üçün çətinliklər var. “Biz 2002-ci ildə Digahda salınan yeni yaşayış yerinə köçmüşük. Biz bura gələndə qonşuların sayı elə də çox deyildi, amma ilbəil burada əhalinin sayı artır. Bu gün yeni salınan yaşayış ərazisinin özü əməlli-başlı bir qəsəbəyə çevrilib. Bizim nə qaz, nə işıq, nə də su ilə bağlı heç bir problemimiz yoxdur. Onlar qaydasındadır. Əsas problemimiz məktəb, yol infrastrukturu və kanalizasiya sisteminin olmaması ilə bağlıdır. Bir az yağış yağan kimi yollarda yerimək, hərəkət etmək müşkülə çevrilir. Kanalizasiyanın olmaması da problemlər yaradır. Məktəb və uşaq bağçası bizim yaşayış yerindən uzaqda yerləşdiyi üçün, uşaqları məktəbə, bağcaya aparmaq üçün əməlli-başlı əziyyət çəkirik”.
G.Cəbiyeva bildirdi ki, problemin həlli üçün sakinlər yerli bələdiyyəyə və Abşeron Rayon İcra Hakimiyyətinə müraciət ediblər, lakin bələdiyyədən onlara “biz camaatdan pul yığa bilmirik, pulumuz olmadığı üçün, bu problemi həll edə bilmərik”, İcra Hakimiyyətindən isə “probleminiz həll ediləcək” deyilib, lakin 1 ildən artıqdır hələ də Digah qəsəbəsinin Xətai küçəsində yaşayan sakinlərinin problemlərinin həlli istiqamətində heç bir addım atılmayıb.
G.Cəbiyevanın sözlərinə görə, Digahın yeni salınan yaşayış ərazisinin yollarının asfaltlanması, kanalizasiya sisteminin qurulması əraziyə turist axınının baş verməsinə böyük şərait yarada bilər. “Bizim yaşadığımız ərazi Yanardağa lap yaxındır. Bilirsiniz ki, Yanardağ qoruğu da turistlərin ən çox maraq göstərdiyi obyektlərdən biridir. Yollarımız asfaltlansa, kanalizasiya sistemi düzəlsə, turistləri bura da cəlb etmək olar.
Yollar çal-çamır olduğu üçün, kanalizasiya olmadığına görə burada yaşamaq çox çətindir. Çox zaman gedib şəhərdəki qohumların evində qalırıq, əsasən də yağmurlu havalarda. Suyun, palçığın əlindən günlərlə evdən çölə çıxa bilmirik. Bu amil, yenə də deyirəm, uşaqların da məktəbə getməsinə əngəl törədir. Ümid edirəm ki, sizin qəzet vasitəsilə bizim problemlər əlaqədar qurumlara çatacaq və onlar bu istiqamətdə işlər görəcəklər” - deyə G.Cəbiyeva bildirdi.
İradə SARIYEVA
