Bələdiyyələrlə sakinlər arasında vergi ödəməklə bağlı tez-tez mübahisələr yaranır. Görünən odur ki, hazırda bələdiyyələrin vergi toplamasında müəyyən anlaşılmazlıqlar mövcuddur. Bu sahədə yaranmış əsas problem bələdiyyələrin sənədsiz evlərə də vergi tələb etməsidir.
Vəziyyət elə gətirib ki, əksər hallarda sənədi olmayan sakinlər də bələdiyyələrə torpaq və əmlak vergisini ödəmək məcburiyyətində qalırlar. Əks halda, sakinlər müxtəlif məhdudiyyətlərlə üz-üzə qalırlar. Məsələn, ərazi icra nümayəndəliyindən yaşayış yeri barədə arayış alan sakinə torpaq və əmlak vergisi ödəmədiyi halda arayış verilmir. Bu hallara paytaxtın müxtəlif rayonlarında, demək olar, ki, tez-tez rast gəlinir.
Düzdür, bələdiyyələr özünüidarəetmə təşkilatı olmaqla yanaşı, həm də özünümaliyyələşdirmə qurumudur. Bələdiyyələrin maliyyələşməsi fiziki şəxslərdən toplanan əmlak vergisi, mənfəət vergisi və sanatoriya, kurortlardan əldə etdiyi gəlir hesabına baş verir. O ki, qaldı bələdiyyələrin sakinlərdən tələb etdiyi torpaq və əmlak vergisinə, bu heç də sadalananların hamısına aid deyil. Torpağın hər 100 kvadratmertinə görə vətəndaşdan 60 qəpik vergi tələb olunur. Əmlak vergisi isə yalnız çıxarışı olan, sənədli evlərdən tələb olunur. Bələdiyyələr sənədsiz evlərdən, qanunsuz tikililərdən yalnız torpaqdan istifadə etdiyi üçün torpaq vergisi ala bilər. Evin sənədi yoxdursa, vətəndaşdan əmlak vergisi tələb edilə bilməz.
Ancaq məlum olur ki, bələdiyyələr buna heç də hər zaman əməl etmirlər. Bu nə dərəcədə doğrudur?
“Belə olsa, o zaman bəzi bələdiyyələr qeydiyyatsız evlərdən qanunsuz olaraq əmlak vergisi tələb etməz”
Məsələyə münasibət bildirən iqtisadçı-ekspert Vüqar Bayramovun sözlərinə görə, bələdiyyələr yalnız dövlət qeydiyyatına alınmış əmlakdan vergi tələb etmək hüququna sahibdirlər: “Bu gün xeyli sayda dövlət qeydiyyatına alınmamış əmlak var. Çox təəssüf ki, bələdiyyələr dövlət qeydiyyatına alınmamış tikililərdən də müxtəlif yollarla əmlak vergisi tələb edirlər. Əmlak sahəsinə görə vergiyə cəlb olunur. Qeydiyyatı olmayan əmlakın sahəsinin nə qədər olması mübahisəli olduğundan və qeydiyyatı olmadığından, hüquqi baxımdan vergiyə cəlb olunması qeyri-mümkündür. Qeydiyyatsız evlərlə bağlı problem ondan ibarətdir ki, bu evlərin inventar dəyərini hesablamaq çətindir. İnventar dəyərini hesablamaq çətin olduğuna görə, nəticə etibarilə, həmin evlərdən vəsaitin yığılmasını müəyyən etmək olmur. Ona görə də təklif edirik ki, qeydiyyatsız evlər qeydiyyata alınsın. Bu həm də həmin əmlakın vergiyə cəlb edilməsi baxımından vacibdir. Ona görə də problemin həlli qeydiyyatsız tikililərin qeydiyyata alınmasından keçir. Belə olsa, o zaman bəzi bələdiyyələr qeydiyyatsız evlərdən qanunsuz olaraq əmlak vergisi tələb etməz. O üzdən, qeydiyyatsız evlərin qeydiyyata alınması sürətləndirilməlidir”.
Vidadi ORDAHALLI
