Uzun illərdən bəri ölkə ictimaiyyətini, valideynləri, ziyalıları narahat edən məsələlərdən biri təhsilin əsas siması olan müəllimlərin geyimidir.
Mütəxəssislərin fikrincə, müəllimlərin qeyri-düzgün geyim forması müəllim nüfuzuna, şagirdlərin tərbiyəsinə, tədrisin keyfiyyətinə ciddi təsir göstərən əsas amillərdən biridir. Övladlarının təhsilini, tərbiyəsini etibar etdikləri şəxslərin açıq-saçıq geyimləri, həddən-ziyadə taxdıqları zinət əşyaları, istifadə etdikləri parlaq və şit boyalı bəzəklər, kosmetikalar bəzən bu müqəddəs peşə sahiblərinə olan inamın azalmasına gətirib çıxarır. Bu kimi hallardan narahatlıq hissi keçirən valideynlər də düşünürlər ki, belə vəziyyət övladlarına mənfi təsir edir, təhsil prosesi zamanı onların fikrini yayındırır. Bundan başqa, şagirdlər arasında həmin müəllimlər müzakirə obyektinə çevrilir, bəziləri həmin müəllimləri hətta özlərinə örnək götürürlər.
Bu səbəbdən müəllimlərin vahid geyim formasına keçməsi dəfələrlə müzakirə olunub. Bəzi tədris ocaqları müvəqqəti olaraq müəllimlər üçün vahid geyim forması tətbiq etsə də, müəyyən müddət keçəndən sonra pedaqoqlar yenidən sərbəst geyimə qayıdıblar.
Bu günlərdə Şəkinin Oxud kənd tam orta məktəbinin müəllimləri vahid geyim formasına keçiblər. Yeni dərs ilinin ilk günündən müəllimlər siniflərə ağ köynək və boz kostyumda daxil olublar. Qeyd edək ki, vahid formaya keçilməsi təşəbbüsü məktəbin pedaqoji şurasında müzakirə olunduqdan sonra reallaşıb. Şəkinin Oxud tam orta məktəbinin müəllimlərinin vahid geyim formasına keçməsi ictimai xadimlər tərəfindən müsbət dəyərləndirilir. Ekspertlər təklif edirlər ki, şagirdlərlə yanaşı, pedaqoqların da vahid geyim formasına keçməsi yaxşı olar.
Məlumat üçün bildirək ki, bir sıra xarici ölkələrdə müəllimlər vahid geyim formasında təhsil ocağına gələ bilərlər. Məsələn, Pakistanda müəllimlərin “dress kod”a (müəyyən peşə qrupuna aid geyim forması) riayət etməməsini təsəvvür etmək çətindir. Burada uzun illərdir müəllimlər milli geyimdə olurlar və cəmiyyətin qınaq obyekti olmaqdan ehtiyat edirlər. Pakistanda qaydalar çox sərtdir. Geyimin əsas atributu hicab sayılır, bədənlərinin hər hansı hissəsi görünə bilməz.
Türkiyədə isə müəllimlərin geyimi ədəb normaları və zövq nəzərə alınmaqla tətbiq edilir. Burada da baş örtüyü ilə məktəbdə dərs deyən müəllimlərin sayı artmaqdadır. İstanbul universitetlərindən birində bildiriblər ki, müəllimlər çox ciddi geyinir, amma bununla bağlı rəhbərliyin hər hansı əmri yoxdur. Bir qayda olaraq, ya dəst, ya da köynək geyinilir. Ən əsası odur ki, müəllim səliqəli geyinsin.
Nyu-York ştatında bir məktəbdə isə cins geyinmək qəti qadağan olunub. Bəzi məktəblərdə kişi müəllimlərinə bığ, saqqal saxlamaq, qadınlara isə bəzək-düzək, kəskin makiyaj yasaq edilib. Lakin “dress kod”un pozulmasına qarşı ciddi cəzalar yoxdur. Amma, bununla belə, müəllimlər uyğun olmayan geyimdə gələrsə, ya paltarını dəyişməsi üçün evə göndərilir, ya da nizam-intizam məsuliyyətinə cəlb edilir.
Müəllimlər üçün vahid geyim formasının ölkəmizdə də tətbiq olunması təklif olunur.
“Məktəbdə imkan daxilində ciddi geyinməlidirlər”
Təhsil eksperti Nadir İsrafilovun sözlərinə görə, Azərbaycanda müəllim geyimi ilə bağlı məsələ bir neçə dəfə gündəmə gətirilsə də, bununla bağlı hər hansı tədbir görülməyib: “Dünyanın ayrı-ayrı ölkələrində müxtəlif peşə sahiblərinin xüsusi geyimləri var. Nəyə görə müəllim üçün xüsusi geyim olmasın?! Azərbaycanda məktəbli geyimi haqqında əmr var. Amma müəllimlərin geyimi ilə bağlı qanunvericilikdə hər hansı müddəa yoxdur. Şübhəsiz ki, müəllimin geyimi ciddi, rəsmi olmalıdır, fərqlənməlidir. Digər tərəfdən, bizim mentalitet var. Vahid müəllim forması olmadığına, qanunvericilikdə bu nəzərdə tutulmadığına görə hansısa müəllimi geyiminə görə ittiham etmək, yaxud ona qarşı hər hansı bir cəza tətbiq etmək və ya tənbeh etmək olmur. Amma şübhəsiz ki, müəllimin geyimi intizamdır, mədəniyyətdir. Ona görə də, hesab edirəm ki, müəllim klassik formaya üstünlük verməlidir. Müəllim şou əhli deyil axı. O, açıq-saçıq geyinərsə, əlbəttə ki, qınağa səbəb olacaq. Çünki müəllim ən şərəfli peşədir və biz ona etalon kimi baxırıq. Müəllimin geyimində hər hansı bər-bəzək yolverilməzdir.
Xüsusən qadınlar şəhər məktəblərində öz geyimlərini nümayiş etdirmək üçün gəlirlər, bunun üçün toy var, digər yerlər var. Məktəbdə imkan daxilində ciddi geyinməlidirlər”.
N.İsrafilov onu da qeyd etdi ki, bir müddət əvvəl Sumqayıt məktəblərində qadınlar üçün ayrıca, kişilər üçün ayrıca müəllim forması tətbiq olundu: “Amma sonra davam etdirilmədi. Bunu hansısa kollektivlər könüllü şəkildə etsələr, sözsüz ki o biri məktəblər də baxıb edəcəklər. Beləlilklə də məsələ ictimailəşər, gündəmə gələr. Bizdə bütün peşə sahiblərinin, demək olar ki, geyim forması var. Biz axı “müəllim nümunədir” deyirik. Nəyə görə müəllim geyiminə görə də nümunə olmasın? Dünya ölkələrində ayrı-ayrı universitetlərdə tələbələr formalar geyinirlər. Bu məsələ gündəmə gətirilsə, ictimailəşsə, rayon, şəhər üzrə müsbət nəticə əldə edilə bilər, təlim-tərbiyə prosesinə də böyük təsiri olar. Şəkinin Oxud kənd tam orta məktəbində çalışan müəllim heyətinin vahid geyim formasına keçməsi müsbət haldır. Bu ənənə bir neçə məktəbdə deyil, bütün tədris müəssisələrində tətbiq olunmalıdır”.
Günel CƏLİLOVA
