Son dövrlər bir sıra insanlar dilənçiliyi özlərinə asan gəlir mənbəyi seçiblər. Bu gün dilənçiliklə məşğul olanların sırası get-gedə genişlənir. Bu da, sözsüz ki, cəmiyyət tərəfindən narazılıq və narahatlıqla qarşılanır. Əvvəllər dilənçi deyəndə daha çox qaraçılar yada düşürdü və dilənməyin qaraçılara xas olduğu hər kəsə məlum idi. Lakin indi küçə və meydanlarda, parklarda, metro ətraflarında, ticarət mərkəzlərində, ictimai nəqliyyatda dilənçilik edənlərin arasında qaraçılara elə də kütləvi rast gəlinmir.
İndi yeni dilənçi qrupu meydana çıxıb. Onlara xalq arasında “mədəni dilənçilər” deyilməyə başlayıb. Dilənçiliyin bu növü ilə məşğul olanlara isə hər yerdə rast gəlinir. Paytaxtımızda meydana çıxın “mədəni dilənçilər” səliqəli geyinmiş insanlardır. Onlar ictimai nəqliyyatda, metro ətrafında, park və küçələrdə insanlara yanaşaraq “əziz qardaşlar, bacılar, dilənçi deyiləm, rayondan gəlmişəm, pulumu itirmişəm, geri qayıtmağa yol pulum yoxdur, mənə yardım edin” deyirlər. Bundan əlavə, həmin şəxslərin leksikonu dilənçi leksikonudur. Onlar dilənərkən dilənçilərin işlətdikləri ifadələri işlədirlər. “Mədəni dilənçilər”i müxtəlif idarələrdə, restoran və şadlıq sarayları qarşısında da görmək olar. Onlar vəzifəli şəxslərin, imkanlı adamların qabağına qaçıb “kömək edin, rayona getməyə yol pulum yoxdur, burada qalmışam”, yaxud “övladıma dərman almağa pulum yoxdur, mənə pul verin” deməklə, eləcə də digər vasitələrlə həmin şəxslərdən pul alırlar. Sözsüz ki, onlar da abırlarına qısılıb həmin adamlara pul verirlər. Bundan başqa, küçələrdə, parklarda adamlar peyda olub ki, özlərini xəstə kimi təqdim edib insanlardan pul istəyirlər.
Bu yaxınlarda parklardan birində şahidi olduğumuz bir hadisə, sözün həqiqi mənasında, bizi dəhşətə gətirdi. Olduqca səliqəli geyinmiş bir adam qarnını tutub ağaca söykənmişdi, bizə elə gəldi ki, onun vəziyyəti ağırdır, ona yaxınlaşıb halını soruşduqda dedi ki, mədəsində kəskin ağrı var və dərman almalıdır, pulu yoxdur. Sonra isə “siz hərəniz mənə 5 manat verin, gedim dərman alım” dedi. Biz isə təklif etdik ki, siz əyləşin, gedib lazım olan dərmanı alıb gətirərik. O buna kəskin etiraz edərək “yox, pulu verin, özüm alaram” dedi. Təbii, pul vermədik... Arxamızca həmin adam beşmərtəbə söyüşlər, qarğışlar yağdırdı. Bu, dilənçi xisləti deyil, bəs nədir?
“Mədəni dilənçi”liyin bundan başqa formaları da meydana çıxıb. Dünyasını dəyişən məşhur adamların qohumu olduqlarını iddia edən müəyyən adamlar var ki, onlar da küçə və meydanlarda peyda olublar. “Mən dilənçi deyiləm, filankəsin oğluyam, yaxud qızıyam, qardaşıyam, bacısıyam, mənə yardım edin” - deyirlər. Əlbəttə, bəlkə heç dilənən insanların mərhum məşhurlarla yaxından-uzaqdan heç bir əlaqəsi yoxdur, amma onların adlarından sui-istifadə edilir.
Bu yaxınlarda “20 Yanvar” metrostansiyasının yaxınlığında bir yaşlı qadın yanında gənc bir qız yoldan keçən hər kəsin qarşısını kəsib pul istəyirdi. Deyirdi ki, mən elə-belə adam deyiləm, atam vəzifəli olub, amma indi dərman almağa pulum yoxdur, mənə dəstək göstərin. Pul verənlərə dilənçisayağı alqışlar edən qadın, pul verməyib yan ötənlərə dilənçisayağı qarğışlar yağdırırdı.
“Mədəni dilənçilər”in meydana çıxması təsadüfi deyil”
“Vəfa” Sosial-İctimai Birliyinin sədri Fatimə Hacıbəyli bizimlə söhbətində bildirdi ki, bu gün cəmiyyətdə peyda olan “mədəni dilənçilər” dilənçi mafiyasının yeni əməlləridir. O təəssüflə qeyd etdi ki, “mədəni dilənçilər” ilk baxışdan adama normal insan kimi görünürlər, ağızlarını açanda isə onların dilənçiliyi özlərinə peşə seçdikləri məlum olur: “Dilənçilik bir sosial bəlaya çevrilib. Təəssüf ki, dilənçiliyi özlərinə peşə seçən adamların arasında “ziyalı” görkəmi olanlar da var. Bilirsiniz ki, dilənçiliklə mübarizə sahəsində ölkəmizdə bir sıra işlər görülür, dilənçilərin övladlarının təhsilə cəlb edilməsi isiqamətində də addımlar atılır, onlar müxtəlif sığınacaqlara da yerləşdirilirlər. Bu gün küçə və meydanlarda, xüsusən də avtobuslarda yeni dilənçilər qrupunun peyda olması diqqəti çəkir. Bu adamlar ilk baxışdan dilənçiyə bənzəmir, görkəmi, geyim-kecimi normaldır. Onlar təzə kostyum, köynək, ayaqqabıda peyda olur və dilənirlər. Hesab edirəm ki, “mədəni dilənçilər”in meydana çıxması təsadüfi deyil. Dilənçi mafiyası görür ki, cır-cındır geyinmiş dilənçilər ictimai nəqliyyata buraxılmır, onların metrolara girişi qadağandır, odur ki, yaxşı geyim-kecimli adamları meydana buraxırlar, onlar dilənsin. Maraqlıdır, bu adamların çoxu deyir ki, rayondan gəlmişəm, yol pulumu itirmişəm. Yaxşı, 1-2 manat kimdənsə alıb avtovağzala, oradan da rayona getmək çox rahatdır. Yəni avtobusun pulunu rayona çatanda da vermək olar. Azərbaycanda sürücülər çox humanistdir, belə məsələlərə həssas yanaşırlar. Amma o dilənən insanların heç də məqsədi rayona qayıtmaq deyil, onlar dilənərkən rayon adamlarının adlarından istifadə edirlər. Çox təəssüf ki, belələri az deyil və onlar camaatı aldadaraq gün ərzində külli miqdarda pul qazanırlar. Bəzən elə olur ki, bir avtobusa iki-üç elə adam minir və hamısı da eyni ssenari üzrə hərəkət edir. Əlbəttə, “mədəni dilənçi”liyin qarşısı alınmaldır. İnsanların dilənçiliyə cəlb edilməsi olduqca mənfi haldır”.
İradə SARIYEVA
