Son zamanlar paytaxtda və bölgələrdə qida zəhərlənmələrinin sayı artıb. Hətta bu zəhərlənmələr kütləvi xarakter daşıyır. Daha çox dönərdən zəhərlənənlərin sayı üstünlük təşkil edir.
Son günlər sosial şəbəkədə tez-tez “BİR-İKİ” adlı dönərxanada zəhərlənmələrlə bağlı məlumat yayılır. Bunun səbəbi kimi adıçəkilən dönərxanada köhnə ət və tərəvəzlərdən hazırlanan dönərin olması qeyd olunur.
Məlumat üçn bildirək ki, tək “BİR-İKİ” dönərxanasında deyil, yolkənarı dönərxanalarda da zəhərlənmə hadisəsi baş verir. Bir neçə ay öncə məktəb yaxınlığında fəaliyyət göstərən dönərxanadan dönər alan 7 şagird zəhərlənərək xəstəxanaya yerləşdirilmişdi. Bu kimi hadisələr mütəmadi olaraq baş verir.
Maraqlıdır, dönərxanalarda hazırlanan məhsula necə nəzarət olunmalıdır ki, xoşagəlməz hallar qeydə alınmasın?
Azərbaycan Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi: “BİR-İKİ” dönərxanasında baş vermiş hadisə ilə bağlı agentlik əməkdaşları tərəfindən araşdırmalara başlanıb”
Azərbaycan Qida Təhlükəsizliyi Agentliyindən “Bakı-Xəbər”ə verilən məlumata görə, “BİR-İKİ” dönərxanasında baş vermiş hadisə ilə bağlı agentliyin 1003 Çağrı Mərkəzinə daxil olmuş məlumat əsasında adıçəkilən ictimai iaşə müəssisəsində agentlik əməkdaşları tərəfindən araşdırmalara başlanıb: “Hazırda araşdırma davam etdirilir, ictimai iaşə müəssisəsində istifadə olunan qida məhsullarından nümunələr götürülərək Azərbaycan Qida Təhlükəsizliyi İnstitutunun laboratoriyasına təqdim olunub. Araşdırmanın nəticələrinə uyğun olaraq qanunvericilik çərçivəsində müvafiq tədbirlər görüləcək”.
Tahir Əmiraslanov: “Ətlərin haradan alınması, müvafiq baytarlıq yoxlamasından keçib-keçməməsi də aydınlaşdırılmalıdır”
Azərbaycan Milli Kulinariya Mərkəzinin baş direktoru Tahir Əmiraslanov bizimlə söhbətində bildirdi ki, dönərxanalarla bağlı araşdırma aparılmalıdır: “Dönərxanada, birinci növbədə, dönəri bişirən adamların peşəkar aşpaz olub-olmaması yoxlanmalıdır. Aşpazlıq diplomları varmı? 2-ci yoxlanmalıdır ki, həmin dönəri bişirən şəxslər işə müqavilə ilə götürülüblərmi? Həkim müayinəsindən keçiblərmi? Bütün bu sualların cavabı müsbətdirsə, yəqin ki, problem ətdə və ya hazırlanma texnologiyasındadır. Zəhərlənmənin səbəbləri sırasında ətin saxlanması qaydalarına riayət olumamasını da göstərmək olar. Həmin dönərxananın əti haradan aldığı, ətin necə işləndiyi, hansı etaplardan keçdiyi, ora necə gəlib çıxdığı və oradakı hazırlıq prosesinə diqqət edilməlidir. Bundan sonra zəhərlənmənin konkret səbəbindən danışmaq olar”.
Həmsöhbətimiz onu da vurğuladı ki, ətlərin haradan alınması, müvafiq baytarlıq yoxlamasından keçib-keçməməsi də aydınlaşdırılmalıdır.
Eyyub Hüseynov: “...hətta ölmüş heyvanların ətlərindən alıb...”
“Azad İstehlakçılar Birliyi”nin (AİB) sədri Eyyub Hüseynov bildirdi ki, ayaqüstü yeməklərdən istifadə edəndə diqqətli olmaq lazımdır: “Dönərxanalara tələb var. İnzibati üsullarla dönərxana biznesini çökdürmək olmaz. Tələb olan yerdə təklif də olacaq. Ona görə də qidanın təhlükəsizliyini təmin etmək lazımdır. Məlumdur ki, dönərxanalardakı ciddi problemlərdən biri budur ki, çiy ətin üst tərəfi qızarır, içərisi çiy qalır. Ətin içindəki plazma yavaş-yavaş qızır, qan qaynayır, axır tökülür siniyə. Ət doğranıb tökülür həmin siniyə. Ətlə qanlı maye qarışdırılıb verilir müştəriyə. Heyvan xəstəlikləri nə varsa, heyvana vurulan antibiotiklər, dərmanlar qızdırılmış ətdən süzülüb siniyə tökülür və doğranmış ətlə qarışıq müştəriyə verilir”.
Həmsöhbətimizin sözlərinə görə, Azərbaycanda dönər hazırlamaq üçün ətləri xüsusi dondurmadan keçirən 2 şirkət fəaliyyətdədir: “Həmin şirkətlərdən biri Xırdalanda, digəri Maştağa qəsəbəsində yerləşir. Ətləri şişə keçirib xüsusi avadanlıqlarda mənfi 40 dərəcədə dondururlar. Buna şok dondurma deyilir. Belə dondurma nəticəsində ətdə olan bütün viruslar məhv olur. Sonradan həmin ətlər xüsusi olaraq qablaşdırılır və dönərxanalara daşınır. Şok dondurmadan keçirilən, dönər hazırlanmaq üçün ətləri əksər dönərxana almaqdan yayınır. Ölkədə fəaliyyət göstərən dönərxanaların heç 1 faizi həmin şirkətlərin hazırladığı ətdən almır. Dönərxanalar ona görə də zəhərlənmə mənbəyi olaraq qalır”.
AİB sədri xatırlatdı ki, Azərbaycanda quş ətindən dönər hazırlanması 2006-cı ildən qadağan olunub: “Şəhərə çıxın baxın, toyuq dönəri hər dönərxanada satılır. Belə qadağa bəzi həkimlərin dolanmaq yerindən başqa bir şeyə xidmət etmir. Bunun qarşısını almaq lazımdır. Toyuq dönəri tez çirklənən dönərdir. Lakin toyuq əti şok dondurmadan keçərsə, ondan hazırlanan dönər də təhlükəsiz olacaq. Dönər biznesi ilə məşğul olan əksər sahibkar gedib şok dondurmadan keçmiş ətləri almır, ucuz, murdar, hətta ölmüş heyvanların ətlərindən alıb necə gəldi dönər hazırlayırlar. Ona görə də belə zəhərlənmələr adi hala çevrilib”.
Günel CƏLİLOVA
