Gürcüstanda yaşayan soydaşlarımızın ana dilində ali təhsil alması sahəsində uzun illərdən bəri mövcud olan problem hələ də öz həllini tapmayıb. Məlum olduğu kimi, Sovet dövründə A.S.Puşkin adına Tiflis Dövlət Pedaqoji İnstitutunun (hazırda İ.Çavçavadze adına Tiflis Dövlət Universiteti) Azərbaycan bölməsi vaxtilə Azərbaycan dili və ədəbiyyatı ixtisası üzrə müəllim kadrları yetişdirirdi. Lakin bu bölmənin bağlanması nəticəsində soydaşlarımız tamamilə öz ana dillərində ali təhsil almaq hüququndan məhrum ediliblər.
Gürcüstanda yaşayan soydaşlarımız illərdir bu ölkədə Azərbaycandilli ali məktəbin yaradılması uğrunda mübarizə aparırlar, təəssüf ki, hələ də onların bu arzusu reallaşmayıb.
Soydaşlarımız Gürcüstanda Azərbaycandilli universitetin təsis edilməsi üçün artıq imzatoplama kampaniyasına start verib. Eyni zamanda da Gürcüstandakı azərbaycanlı ziyalılar Azərbaycandilli ali məktəbin təsis edilməsinə yardımçı olması üçün Gürcüstanın Baş naziri Giorgi Qaxariaya müraciət hazırlayıblar.
Aygül İsayeva: “İmzatoplama kampaniyası başa çatdıqdan sonra biz Gürcüstanda Azərbaycandilli universitetin təsis edilməsinə dəstək göstərmələri üçün müvafiq qurumlara, o cümlədən də Gürcüstan rəhbərliyinə, eləcə də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevə müraciət edəcəyik”
Müraciətin hazırlanmasında və Azərbaycandilli universitetin təsis edilməsi istiqamətində aktiv fəaliyyət göstərən iqtisadiyyat üzrə fəlsəfə doktoru, Gürcüstan Azərbaycanlılarının İnteqrasiya Mərkəzinin icraçı direktoru Aygül İsayeva “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, Gürcüstanda Azərbaycandilli ali məktəbin təsis edilməsi ilə bağlı təbliğat və imzatoplama kampaniyası uğurla davam etdirilir. O qeyd etdi ki, Gürcüstanda Azərbaycandilli universitetin təsis edilməsi ilə bağlı soydaşlarımız ciddi dəstək verirlər. “Biz Gürcüstanda Azərbaycandilli universitetin təsis edilməsi üçün geniş təbliğata başlamışıq. Eyni zamanda da imzatoplama kampaniyasına start vermişik. Hazırda 300-dən artıq imza toplamışıq. Gürcüstanda belə bir ali məktəbin təsis olunmasına dəstək olanlar çoxdur. Bizim əsas məqsədimiz odur ki, bu ali məktəbin təsis edilməsi məsələsini geniş təbliğ edək və bu məlumatı daha çox insana çatdıraq. Bu gün Gürcüstanda yaşayan soydaşlarımızın öz ana dilində ali təhsil almasına böyük zərurət var və öz ana dilində ali təhsil almaq azərbaycanlıların haqqıdır. İmzatoplama kampaniyası başa çatdıqdan sonra biz Gürcüstanda Azərbaycandilli ali məktəbin təsis edilməsinə dəstək göstərmələri üçün müvafiq qurumlara, o cümlədən də Gürcüstan rəhbərliyinə, eləcə də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevə müraciət edəcəyik” - deyə A.İsayeva qeyd etdi.
Gürcüstan azərbaycanlıları adından Gürcüstanın Baş nazirinə ünvanlanacaq müraciətdə deyilir:
“...Avropaya inteqrasiya yolunu seçmiş Gürcüstanın bu yolu başa vurması üçün üzərinə götürdüyü əsas öhdəliklərindən biri də ölkəsində yaşayan etnik azlıqların hüquqlarının qorunması, onlara hörmətlə yanaşması, tolerantlığı nümayiş etdirməsidir. Avropaya inteqrasiya üçün öhdəliklərdən də öncə Gürcüstan hökumətinin təhsil ilə bağlı qanunvericiliyinə əsasən, etnik azlıqlar öz ana dillərində təhsil almaq imkanı ilə təmin olunub. Gürcüstan azərbaycanlıları Gürcüstan Konstitusiyasına görə, milli azlıq (ölkədə çoxluq təşkil edən ən böyük milli azlıq azərbaycanlılardır) kimi qəbul olunsa da, bizim ana dilində təhsil almaq hüququmuz ilbəil əlimizdən alınır: 1989-cü ildə Gürcüstanda 183 Azərbaycan məktəbi var idisə, 2019-cu ildə məktəblərin sayı 120-yə endi. Bu məktəblərdən də 80-i Azərbaycan, 40-ı sektor məktəblərdir. Təəssüf ki, gürcü sektoru olan məktəblərdə Azərbaycan dili və ədəbiyyatının keçilməsi də qadağan edilib.
Təhsil keyfiyyətinin aşağı olması, infrastrukturun müasir tələblərə cavab verməməsi, bəzi məktəblərin qəzalı vəziyyətdə olması və s. Azərbaycandilli məktəblərdə vəziyyəti çətinləşdirir, məktəblərin ən başlıca səbəbi kadr çatışmazlığı olaraq qalır.
A.S.Puşkin adına Tiflis Dövlət Pedaqoji İnstitutunun (sonralar Sulxan-Saba Orbeliani, hazırda isə İlia Çavçavadze adına Tiflis Dövlət Universiteti adlandırılır) Azərbaycan bölməsi vaxtilə Azərbaycan dili və ədəbiyyatı ixtisası üzrə müəllimlər yetişdirirdi, təəssüf ki, bu bölmənin bağlanması Azərbaycan məktəblərində kadr çatışmazlığını daha da hiss etdirmək üzrədir.
Azərbaycandilli məktəblərdə kadr çatışmazlığı hazırda təqaüd yaşına çatmış müəllimlərin ikiillik maaşlarını almaq üçün ərizə yazmaqla təqaüdə çıxmaları ilə daha da kəskin hiss olunmaqdadır (müəllimlərin ikiillik maaşlarını almaq üçün ərizə yazmaqla təqaüdə çıxma prosesinin ikinci axını noyabr ayında baş tutacaq, bu isə vəziyyəti daha da gərginləşdirəcək).
Bu gün yaşanan problemlər bir tək Azərbaycan dili və ədəbiyyatı müəllimlərinin çatışmazlığı ilə bağlı deyil. Riyaziyyat, fizika, kimya, biologiya, tarix və s. kimi fənləri tədris edən Azərbaycandilli müəllimlər də çatışmır.
Gürcüstan təhsil qanunvericiliyinə əsasən, Gürcüstan azərbaycanlılarının etnik azlıq kimi ana dilində təhsil almaq hüququ var. Avropaya inteqrasiya etməyin başlıca tələblərindən biri də ölkədə yaşayan etnik, milli azlıqlara qarşı tolerantlıq nümayiş etdirmək, onların hüquqlarının qorunmasıdır. Avropa ölkəsi olan İsveçrədə vətəndaşlar seçimlərindən asılı olaraq, fransız, alman, italyan və ingilis dillərində orta və ali məktəblərdə təhsil ala bilərlər. Ölkədə çoxluq təşkil edən milli azlıq kimi biz öz ana dilimizdə təhsil almaq üçün Gürcüstanda Azərbaycandilli kadrlar hazırlayan universitetin təsis olunmasını tələb edirik. Bu universitetin təsis olunmasına dəstək olmaq üçün Azərbaycan dövlətinin Prezidentinə də müraciət ünvanlayacağıq”.
Kamran Əsədov: “Təəssüflər olsun ki, bu gün Gürcüstan universitetlərində Azərbaycandilli məktəblər üçün müəllim hazırlayan fakültələr yoxdur”
Gürcüstandakı soydaşlarımızın təhsillə bağlı problemlərini hər zaman diqqətdə saxlayan tanınmış təhsil eksperti Kamran Əsədov “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, Gürcüstanda artıq 10 ildir milli azlıqlarla bağlı ”4+1" dövlət proqramı hazırlanıb: “İlk növbədə qeyd etmək istəyirəm ki, Gürcüstanda rəsmi rəqəmlərə görə, 350 mindən çox, qeyri-rəsmi məlumatlara görə isə yarım milyona yaxın azərbaycanlı yaşayır. Gürcüstanda artıq 10 ildir milli azlıqlarla bağlı ”4+1" dövlət proqramı hazırlanıb. Bu proqrama əsasən, orta məktəbi Azərbaycan dilində bitirən şagirdlər ana dillərində imtahan verərək Gürcüstan universitetlərinə qəbul ola bilirlər. Bir il kurs keçərək yaşadığı ölkənin dilini öyrənir və sonrakı təhsillərini gürcü dilində davam etdirirlər. Azərbaycan tərəfindən göndərilən dərsliklər Gürcüstanın təhsil standartlarına və strategiyasına uyğun deyil. Birincisi, onlarda artıq təhsil 12 illikdir. Bundan başqa, Gürcüstan tərəfindən dərsliklər üzrə müəyyən edilmiş meyarlar Azərbaycan tərəfindən yerinə yetirilmir. Onların hər bir sinif üçün dərsliklərində müəyyən olunmuş məlumat, informasiya ağırlığı var. Amma Azərbaycan Təhsil Nazirliyi tərəfindən göndərilən dərsliklər həmin normalara cavab vermir. Azərbaycan tərəfi eynilə bizim öz şagirdlərimiz üçün nəşr etdiyi dərslikləri gürcü dilinə tərcümə edib ora yollayır. Həmən dərsliklər orada heç bir əhəmiyyətə malik deyil. Çünki bizim göndərdiyimiz kitablarla oradakı şagirdlərin əldə etdikləri informasiyanın əhəmiyyəti yoxdur. Təhsil Nazirliyinin beynəlxalq əlaqələr şöbəsi və dərslik şöbəsi azərbaycanlıların kompakt yaşadıqları ölkələrdə olmalı, onların təhsil standartlarını öyrənərək ona uyğun olaraq dərslikləri çap edib göndərməlidir ki, o şagirdlər üçün faydalı olsun. Təəssüflər olsun ki, bu gün Gürcüstan universitetlərində Azərbaycandilli məktəblər üçün müəllim hazırlayan fakültələr yoxdur. Bu da anadilli ali məktəbin yaradılması zərurətini yaradır. Eyni zamanda da orada belə bir universitet olsa, azərbaycanlı ziyalılar həmvətənlərimiz üçün daha yararlı dərsliklər hazırlayarlar. Təəssüf ki, Azərbaycanın təhsil müəssisələrinə Gürcüstan azərbaycanlıları qəbul ola bilmirlər”.
K.Əsədovun bildirdiyinə görə, bunun bir səbəbi fərqli tədris proqramı olsa da, əsas problem isə Azərbaycan qəbul sistemində Gürcüstandakı azərbaycanlılara qarşı yaradılan süni problemlərdir. Dünyada qəbul olunmuş beynəlxalq qanunlar var ki, xarici ölkə vətəndaşları başqa ölkə universitetlərinə qəbul imtahanı verməyərək müsahibə yolu ilə tələbə adını qazanırlar. Lakin Gürcüstandan gələn azərbaycanlılar xarici ölkə vətəndaşı kimi dəyərləndirilmir və qəbul imtahanlarına cəlb edilirlər. Onlara yalnız ödənişli əsaslarla təhsil almaq hüququ verilir ki, bu da doğru deyil.
Ona görə də Azərbaycandilli məktəblərin kadr problemini həll etmək, eyni zamanda, strateji yerlərə həmvətənlərimizin qəbul olunması üçün onların ali təhsil alması zəruridir. Gürcüstandakı soydaşlarımızın ali təhsil alması üçün bu ölkədə Azərbaycandilli ali məktəbin təsis edilməsi vacibdir”.
İradə SARIYEVA
