Orta məktəb şagirdlərinin çoxunda onurğa əyrililiyi, skolioz kimi arzuolunmaz xəstəliklər yaranmağa başlayıb. Son dövrlər həm ibtidai, həm də yuxarı sinif şagirdlərində bu xəstəlik açıq şəkildə özünü göstərir. Valideynlərin əksəriyyəti uşaqlarında yaranan bu problemə elə də ciddi yanşmaq istəmir, nəticədə isə bu xəstəlik genişlənməyə, daha da dərindən kök salmağa başlayır.
Millət vəkili Qənirə Paşayeva da Milli Məclisin Səhiyyə komitəsinin iclasında bu məsələnin həddən artıq ciddi olduğuna diqqəti çəkib. O bildirib ki, məktəblərdə şagirdlər arasında skolioz və kifoz xəstəliklərinin sayı artmağa başlayıb. Q.Paşayevanın sözlərinə görə, bu xəstəliklərin əməliyyatlarının qiymətləri da çox bahadır və müalicə üçün çox zaman əməliyyatların həyata keçirilməsi zərurəti yaranır. Millət vəkili, həmçinin, deyib ki, anemiyadan əziyyət çəkən insanların sayının artması insanların sağlamlığı üçün təhdiddir. Buna görə də bu məsələnin həllinə nail olmaq lazımdır.
Ekspertlər bildirirlər ki, skolioz xəstəliyinin yaranmasının əsas səbəbi uşaqlarımızın daşıdığı ağır məktəbli çantalarıdır. Onların təhlillərinə görə, hər 10 uşağın 1-də skolioz və ya onurğa əyriliyi təhlükəsi üzə çıxır. Ağır çantalar kürək, bel, ayaq və baş ağrısı, o cümlədən, yuxusuzluğa səbəb ola bilər. Məktəbə piyada gedən, ağır çantaları uzun müddət daşımaq məcburiyyətində qalan uşaqlarda boyun, kürək, bel və ayaq ağrılarının yanında gərginlik tipi baş ağrıları və yuxu nizamında pozulmalar müşahidə edilir. Qeyd edilənə görə, heç bir ehtiyat tədbiri olmadıqda, müxtəlif xəstəliklər, xüsusilə də skolioz yaranır. Məktəb çantalarının ağır olması və təktərəfli daşınması, səhv oturma mövqeyi, əzələ skelet quruluşuna uyğun olmayan məşq hərəkətləri skoliozun əmələ gəlməsini tezləşdirir. Onurğa əyriliyi olan hər 4 uşaqdan biri müalicəyə ehtiyac duyarkən, müalicə ehtiyacı olan qız uşaqlarının oğlanlardan 8 qat daha çox olduğu müşahidə edilir.
Ekspertlərə görə, ayrıca uşağın əzələ-skelet quruluşuna uyğun idman fəaliyyətində olmaması, məktəbdəki masa və kürsülərin uşağın bədəninə uyğun olmaması və səhv mövqedə oturma skolioza gətirib çıxarır.
Leyla Bayramlı: “Valideynlər uşaqlarını skolioz, kifoz kimi xəstəliklərdən qorumaq üçün onların çantalarını yüngülləşdirməli, eyni zamanda, onlara D vitamini və kalsiumla bağlı qidalar verməlidirlər”
Həkim-terapevt Leyla Bayramlı bizimlə söhbətində bildirdi ki, skolioz xəstəliyinin üstünə vaxtında düşdükdə və müalicəsi qaydasında aparıldıqda ondan xilas olmaq mümkündür. Müsahibimiz hesab edir ki, erkən diaqnoz və müalicə ilə skoliozun qarşısını almaq üçün ilk növbədə məlumatlılığın artırılması lazımdır. Onun bildirdiyinə görə, ailələr uşaqların onurğa əyriliyini erkən fərq etmələri üçün uşaqlara nəzarət etməlidirlər. Həkim qeyd edir ki, sürətli böyümə çağına girən 10-12 yaşarası qız uşaqları və 13-14 yaşarası oğlan uşaqlarının ildə 2 dəfə onurğa müayinələri aparılmalıdır ki, onlarda belə bir problemin olub-olmadığı müəyyən edilsin. İnkişaf çağının başlanğıcında xüsusilə diş teli taxan, elastik bağ quruluşu olan, ayaq problemləri və yerimə çətinliyi çəkən kilolu uşaqlar skolioz mövzusunda risq qrupunda olduqları üçün daha tez müşahidə lazımdır. “Uşaqlarda skolioz xəstəliyinin yaranmasının əsas səbəbi onların ağır məktəbli çantaları daşıması ilə bağlıdır. Valideynlər çalışmalıdırlar ki, uşaqlarının ağır çantalarını özləri daşısın, yaxud onlara təkərli çantalar almalıdırlar ki, uşaq çətinlik çəkməsin. Bu gün skolioz xəstəliyi ilə bağlı şikayətlər çoxdur. Bu da bizi narahat edir. Valideynlər uşaqlarını skolioz, kifoz kimi xəstəliklərdən qorumaq üçün onların çantalarını yüngülləşdirməli, eyni zamanda, onlara D vitamini və kalsiumla bağlı qidalar verməlidirlər” - deyə mütəxəssis bildirdi.
Rafis Bağırov: “D vitamini çatışmayan uşaqlarda bel fəqərəsində deformasiya yaranır”
Həkim-terapevt Rafis Bağırovun fikrincə isə uşaqlar arasında müşahidə olunan skolioz və kifoz xəstəliklərinin yaranmasının əsas səbəbi uşaqlarda D vitamini çatışmazlığı ilə bağlıdır. Onun sözlərinə görə, bu gün insanların hamısında xırda skolioz və kifoz ola bilir. “Bu xəstəliklərin yaranmasının əsas səbəbi odur ki, körpə vaxtlardan uşaqlara süd məhsulları kifayət qədər verilmir, bunun nəticəsində də bədəndə kalsiumun miqdarı çatışmır. Həmçinin, uşaqlar günəş altında lazımi miqdarda gəzmir, bədən örtülü vəziyyətdə olur və nəticədə dəridə D vitamininin sintezi azalır, bədəndə kalsium çatışmazlığı yaranır. Bu da sümükləri hələ kifayət qədər bərkiməmiş uşaqlarda müxtəlif deformasiyaların yaranmasına səbəb olur. Amma o ki, qaldı skolioz və kifoz xəstəliklərinin kəskin şəkildə artması məsələsinə, deyərdim ki, bu heç də belə deyil. Fəqərə sümüklərində gözlə görünməsi mümkün olmayan əyriliklər ola bilir, bu da orqanizmə hər hansı bir kliniki problem yaratmır. Bəziləri bunun adını “skolioz” qoyurlar. Əslində, Bakıda kimi yoxlasan, hamıda var. İnsanlar buna əhəmiyyət vermədən yaşayırlar. Bu kimi hallardan xilas olmaq çətindir. Uşağı körpəlikdən D vitamini ilə tam şəkildə təmin etmək çətin məsələdir. Yəni lap müxtəlif dərmanlar verib D vitamini yaratsan da, üstündən müəyyən müddət keçdikdən sonra onun azalma prosesi baş verəcək. Çünki bədəndə sintez olmur. Düzdür, çalışırlar ki, kalsiumlu qidalarla onu təmin etsinlər, lakin bu da kifayət etmir. Çünki dünya əhalisinin 70 faizində D vitamini çatışmazlığı var”.
Ağır məktəbli çantalarının uşaqlarda bu kimi xəstəliyin yaranmasına səbəb olduğuna gəlincə, R.Bağırovun sözlərinə görə, uşaqların ağır çantalar götürməsi düzgün deyil. “Uşaq gün ərzində özünün götürə biləcəyindən qat-qat ağır çanta götürür. Təbii ki, onu əlində götürə bilmir və çalışır ki, onu bel fəqərəsinə istinad edib götürsün. Təbii ki, D vitamini çatışmayan uşaqlarda bel fəqərəsində deformasiya yaranır və bu problemlər üzə çıxır. Ona görə də çantaların bu cür ağır olması uşaqlarda patologiya yaranmasına səbəb olacaq” - deyə bildirən R.Bağırov hesab edir ki, şagirdlərin bu cür xəstəlikdən xilas edilməsi üçün onlara D vitamini, eləcə də kalsium tərkibli qidalar verilməlidir.
İradə SARIYEVA
