Azərbaycanda təhsil haqqını ödəməkdə çətinlik çəkən xeyli sayda tələbə var. Hazırda fəaliyyət göstərən 50-dən çox ali təhsil müəssisəsində 160 mindən çox tələbə təhsil alır ki, onların da 60 faizi öz vəsaitləri hesabına, yəni ödənişli əsaslarla təhsil alır.
Məlumdur ki, ölkəmizdəki təhsil ocaqlarının ixtisas üzrə ortalama təhsil haqqı 3 min manat təşkil edir. Hətta bəzi ixtisaslar üzrə bu rəqəm 6500, 5000, 4500 manat təşkil edir ki, bu məbləğin də ödənilməsi hər şəxs üçün asan deyil. Məhz buna görədir ki, son illər 5 min şəxs təhsil haqqını ödəyə bilmədiyi üçün ali təhsil almaqdan imtina edib.
Bu problemin həll olunması üçün parlamentin payız sessiyasında “Təhsil kreditləri haqqında” qanun layihəsi hazırlanması gözlənir. Bunu Milli Məclisin Elm və təhsil komitəsinin ötən iclasında komitə sədri İsa Həbibbəyli deyib. Komitə sədri bildirib ki, təhsil haqlarının ödənilməsi ilə bağlı ayrıca qanun layihəsinin qəbulunu məqsədəuyğun hesab edirlər: “Hazırda “Təhsil kreditləri haqqında” qanun layihəsinin hazırlanması ilə bağlı iş aparılır və müzakirələr gedir. Bununla bağlı dünya təcrübəsi öyrənilir”.
Qeyd edək ki, bu il Prezidentin sərəncamına əsasən, 2019-cu ildən ödənişsiz plan yerlərinin sayı 12 mindən 21 minə qaldırılıb. Hazırda dövlət tərəfindən müəyyən kateqoriyaya aid olan şəxslərin təhsil haqları büdcənin vəsaiti hesabına ödənilir. Yəni Milli Qəhrəman övladları, I, II qrup əlil olan gənclər, Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyü, müstəqilliyi və Konstitusiya quruluşunun müdafiəsi zamanı əlil olmuş vətəndaşların övladları, valideynlərini itirmiş, valideyn himayəsindən məhrum olmuş və ya internat məzunları olan gənclər, I qrup əlil valideyni olan gənclər, hər iki valideyni əlil olan (I,II qrup) gənclərin təhsil haqları dövlət tərəfindən ödənilir.
Maraqlıdır, “Təhsil kreditləri haqqında” qanun layihəsi hazırlanarkən ödənişli ixtisasda təhsil alan tələbələrə hansı güzəştlər tətbiq olunacaq?
“Tələbələrə faizsiz kredit verilməli, kredit verilərkən akademik göstəricilər nəzərə alınmalıdır”
Təhsil eksperti Kamran Əsədov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, ödənişli əsaslarla təhsil alanların sayı artır. Bütün hallarda, ödənişli ixtisaslarda təhsil alan tələbələrə təhsil haqqı ilə bağlı müəyyən güzəştlər tətbiq olunmalıdır: “Qanun layihəsi hazırlanarkən ödənişli ixtisaslarda oxuyan tələbələrə güzəştlərin şamil olunması nəzərə alınmalıdır. İlk növbədə, ali təhsil müəssisələrində təhsil haqqı aşağı salınmalıdır. Hər hansı bir kredit ilə tələbəni yükləməkdənsə, Azərbaycanda ali təhsil müəssisələrinin təhsil haqları aşağı salınmalıdır. Çünki bu gün ali təhsil müəssisələrinin təhsil haqları reallığı əks etdirmir. Biz onları əlavə yükləməkdənsə, təhsil haqlarında müəyyən qədər, 50 faizədək endirim etsək, bu, məsələnin ən yaxşı çıxış yolu olacaq. Nə özəl banklar, nə dövlət bankları, nə də digər fondlar bütün tələbələri əhatə edə biləcək sayda kredit verə bilər.
Bununla yanaşı, tələbələrə faizsiz kredit verilməlidir. Xüsusilə qeyd edim ki, kredit verilərkən akademik göstəricilər nəzərə alınmalıdır. Tək 71 baldan yuxarı olanlara deyil, 51 balı keçənlərə də kredit verilməlidir. Qeyd etdiyim tələbələrə 0 faizlə kredit verilməlidir. Kreditin geri ödənişi bir il ərzində deyil, azı 5 il ərzində həyata keçirilməlidir.
Günel CƏLİLOVA
