“Anamın qana ehtiyacı var. 3-cü qrup mənfi rezuslu olduğuna görə çətin tapılır. Donorluq etmək istəyənlərdən xahiş edirik ki, ……….. nömrələrlə əlaqə saxlasınlar”. Bu tip çağırışlara və xahişlərə tez-tez sosial şəbəkə, xəbər saytlarında rast gəlirik. Kiminsə sağalması üçün ona fılan qrup üzrə qana ehtiyac olduğu barədə məlumat yayılır. Eyni qanı daşıyan insan da bir insanın sağalıb həyata qayıtması üçün sosial şəbəkə elanında qeyd olunan nömrə ilə əlaqə saxlayıb donorluq etməyə razı olduğunu bildirir.
Qeyd edək ki, əvvəllər daha çox təmənnalı, yəni pul müqabilində donorluq edənlər çox idisə, hazırda könüllü yardım etmək istəyənlər onları üstələməkdədir. Dünyanın bir çox ölkəsində qan donorluğu üçün pul kompensasiya verilməsi təcrübəsi unudulmaqdadır. Donora hansısa suvenir hədiyyə edilir, ya da yeməyə qonaq edilir. Nəticə olaraq, hər il dünyada 108 milyon doza qan toplanır. Ancaq ölkəmizdə vəziyyət fərqlidir. Məlumatlara görə, sosial şəbəkələrdə qana ehtiyac olması haqqında yayılan elanların arxasında qan alverçiləri dayanırlar. Bu işlə məşğul olanlar insanların humanistliyindən istifadə edib ondan lazım olan qanı alırlar. Daha sonra həmin qanı travma keçirmiş, vəziyyəti ağır olan xəstəyə pul müqabilində satırlar. Belə olan halda, sosial şəbəkələrdə kimsə qan lazımdır tipli elan yazarsa, onun çağırışı ciddi qəbul olunmur.
Maraqlıdır, hər il ölkədə Aşura günündə, eləcə də ayrı-ayrı dövlət qurumları, təşkilatlar tərəfindən qanvermə aksiyaları keçirilir. Bəs nə üçün insanlara qan lazım olanda tapılmır? Bu tip elanların yayılmasında məqsəd nədir?
Fuad Əsgərov: “Bəzi şəxslər insanların humanistliyindən istifadə edib sosial şəbəkədə “təcili qan lazımdır” çağırışı ilə elan paylaşırlar”
“Qan Donorları Assosiasiyası” İctimai Birliyinin sədri Fuad Əsgərov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, bəzi şəxslər insanların humanistliyindən istifadə edib sosial şəbəkədə “təcili qan lazımdır” çağırışı ilə elan paylaşırlar. Bu tip elanlara inanmaq lazım deyil. Birlik olaraq elan verən şəxsin həqiqətən həmin qana ehtiyacının olub-olmaması barədə araşdırma aparırıq. Mərkəzi Qan Bankı qan ehtiyatının toplanması və köçürülməsi ilə məşğul olan yeganə müəssisədir”.
F.Əsgərov onu da əlavə etdi ki, irsi qan xəstəliklərindən əziyyət çəkən şəxslərə hər 15 gündən bir qan köçürülməlidir: “Tək irsi qan xəstəliklərindən əziyyət çəkənlərə deyil, bir sıra xəstəliklər var ki, onlara da qan köçürülməlidir”.
Adil Qeybulla: “Qanın və orqanların satılması həmişə kriminala yol açan ünsürlərdir”
Professor, tibbi ekspert Adil Qeybulla qeyd etdi ki, başqalarının həyatını xilas etmək dərəcəsində göstərilən yardımlardan biri də qan donorluğudur. Donorluq öz qanının və ya qan komponentinin ehtiyacı olan insanlara könüllü verilməsidir. Qan travma almış, doğuş, cərrahi əməliyyat keçirmiş xəstələrə vacibdirsə, hemofiliyalı, talassemiyalı, leykozlu xəstələr üçün hər zaman həyati əhəmiyyət kəsb edir: “Xəstəxanalarda qanın pulla satılması yolverilməzdir. Donorlara hansısa sosial müdafiə çərçivəsində dövlət tərəfindən köməkliklər ola bilər. Amma qanın pulla satılması təcrübəsi Azərbaycan reallığında düzgün deyil. Ümumiyyətlə, qanın və orqanların satılması həmişə kriminala yol açan ünsürlərdir. Cəmiyyətdə şüur səviyyəsi, mədəni səviyyə artdıqca, mütəşəkkil səviyyəyə çatdıqda könüllü qan verənlərin də sayı artacaq”.
Həmsöhbətimiz onu da vurğuladı ki, donorluq həm də insanlarda mərhəmət hissi formalaşdırması baxımından müsbət tendensiyadır. Mərkəzi Qan Bankı qanköçürmə işinin təsadüfi əllərə keçməməsi baxımından çox vacibdir. Beləliklə, həm də yayılan virus və digər xəstəliklərin başqa xəstələrə keçməsinin qarşısını alır. Orada donorların verdikləri qan yoxlamadan keçirilir və nəzarət edilir: “Qan vermək üçün donorun orqanizmi sağlam olmalı, qanın tərkibində infeksiyalar olmamalıdır. Bununla yanaşı, qanın tərkibindəki hemoqlabinin normada olması da vacib amillərdən biridir. Qeyd edim ki, anemiyası olan şəxslər, hamilə qadınlar, xroniki xəstəlikdən əziyyət çəkənlər donor ola bilməzlər”.
Günel CƏLİLOVA
