Bu gün aqrar sahəni dərmansız təsəvvür etmək mümkün deyil. Ancaq yerli və xarici ekspertlər kənd təsərrüfatında istifadə edilən dərmanların həm məhsuldarlığa və həm də onun keyfiyyətinə təsir etdiyini bəyan edirlər. Alimlərin araşdırmalarına görə, aqrar sahədə zərərvericilərə qarşı istifadə edilən dərman preparatları, eyni zamanda, digər faydalı həşəratların məhvinə səbəb olur. Burada əsasən arı və tozlanmada iştirak edən digər həşəratların adları göstərilir. Pestisidlərin hətta insan səhhəti üçün də təhlükəli olduğu bildirilir.
Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Zoologiya İnstitutunun direktoru Elman Yusifov AZƏRTAC-a müsahibəsində bildirib ki, hazırda bütün dünyada kənd təsərrüfatında məhsuldarlıq getdikcə azalır. Bu proses ölkəmizdən də yan keçmir. Bunun müxtəlif səbəbləri var - torpağın yorulması, iqlim dəyişmələri və s. Bu səbəblərdən biri, bəlkə də ən vacibi tozlandırıcı həşəratların sayının azalması, onların məhv olmasıdır.
O bildirib ki, kənd təsərrüfatında ziyanvericilərə qarşı istifadə edilən herbisidlər, pestisidlər tozlandırıcı həşəratların, böcəklərin məhv olmasına səbəb olur, nəticədə məhsuldarlıq azalır.
Aqrar təsərrüfatda istifadə olunan dərmanlar məhsuldarlığa necə təsir edir? Mövzu ilə bağlı kənd təsərrüfatı sahəsi üzrə mütəxəssis Nicat Nəsirliyə müraciət etdik.
Nicat Nəsirli: “Aqrar təsərrüfatda problem pestisidlərin tətbiq olunması deyil, onların istifadəsi zamanı texniki təhlükəsizliyə riayət edilməməsidir”
N.Nəsirli “Bakı-Xəbər”-ə açıqlamasında qeyd etdi ki, aqrar təsərrüfatda elə dərmanlar istifadə olunur ki, onlar bitkinin fizioloji inkişafını sürətləndirir: “Ümumiyyətlə, kənd təsərrüfatında istifadə olunan dərman preparatları, pestisidlər mürəkkəbdir. Onların yüzdən çox çeşidi var. Pestisidlər arasında elələri var ki, onlar arıçılığa, insan səhhətinə, ekologiyaya ziyan vurur. Ancaq biz o pestisidlər olmadan keçinə bilmirik. Nəzərə almaq lazımdır ki, kənd təsərrüfatının bütün sahələri üçün ziyanvericilərin təhlükəsi var. Bu səbəbdən də məhsulu zərərvericilərə qurban verə bilmərik. Ona görə də pestisidlər kənd təsərrüfatında tətbiq olunmalıdır. Xüsusən də pambıqçılıqda dərmanlardan mütləq istifadə olunmalıdır”.
Həmsöhbətimizin sözlərinə görə, aqrar təsərrüfatda problem pestisidlərin tətbiq olunması deyil, onların istifadəsi zamanı texniki təhlükəsizliyə əməl olunmamasıdır: “Xatırladım ki, ötən il bəzi bölgələrdə pambıq sahələrində zəhərlənmə baş verdi. Zəhərlənməyə səbəb pestisidin tətbiq olunması deyil, onun tətbiq olunduğu sahədə maarifləndirmə işinin aparılmaması və insanların həmin əraziyə yaxın məsafədə işləməsi idi. Belə olan halda, işçilər hava yolu ilə zəhərləndilər. Ancaq indi bu sahədə vəziyyət müsbətə doğru dəyişib. Belə ki, pestisid tətbiq olunan pambıq, qarğıdalı, günəbaxan və üzümçülük sahələrində kəskin tərkibli dərmanlardan istifadə olunur. Həmin sahələrdə xüsusi maarifləndirmə lövhələri yerləşdirilir”.
Günel CƏLİLOVA
