Azərbaycanda uşaqların sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi istiqamətində dövlət tərəfindən məqsədyönlü siyasət həyata keçirilir. Xüsusən də əlilliyi olan, valideynlərini itirən, o cümlədən də aztəminatlı ailələrdən olan uşaqlara dövlət hərtərəfli qayğı göstərir. Rəsmi məlumatlara görə, bu il Azərbaycanda 565 minə yaxın uşaq sosial təminat növləri ilə əhatə olunub.
Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi (ƏƏSMN) tərəfindən ailə başçısını itirməyə görə aylıq sosial müavinət və ya əmək pensiyası ödənilənlərin 166 min nəfəri, ünvanlı dövlət sosial yardımı ilə təmin olunan ailələrdəki ailə üzvlərinin (65 min ailə, 270 min ailə üzvü) 140 minə qədəri uşaqlardır. Həmçinin yeni doğulan uşaqlara görə, ailələrə birdəfəlik müavinət verilir və təkcə ötən il ərzində 130 minə yaxın uşağa görə birdəfəlik müavinət ödənilib.
ƏƏSMN-in İctimaiyyətlə əlaqələr və kommunikasiya şöbəsindən mətbuata verilən məlumata görə, o cümlədən, şəhid ailələrinin, müharibə səbəbi ilə əlaqədar əlilliyi olanların, Çernobıl AES qəzası ilə əlaqədar I və II dərəcə əlilliyi olan, yaxud vəfat etmiş valideynlərin, müddətli həqiqi hərbi xidmət qulluqçularının, həmçinin beşdən çox uşağı olan qadınların uşaqları, aztəminatlı (ünvanlı dövlət sosial yardımı alan) ailələrin 1 yaşadək və valideynlərini itirmiş və sağlamlıq imkanları məhdud 92.8 min uşağın sosial müdafiəsi üçün aylıq sosial müavinət verilir. İl ərzində 35 minə yaxın 3 yaşadək uşağa qulluğa görə onların sığortaolunan valideynlərindən birinə müavinət ödənilir.
Ümumilikdə il ərzində Azərbaycanda 565 minədək uşaq birbaşa və müxtəlif sosial proqramlar vasitəsilə maddi formada dəstəklə əhatə olunur.
Bununla bərabər, cari ildə dövlət başçısının təqdim etdiyi və vətəndaş rifahının təminatı sahəsində inqilabi addımların atılmasını təmin edən sosial islahatlar paketinin tərkib hissəsi kimi, uşaqlara yönələn sosial ödənişlər də ciddi şəkildə artırılıb: sağlamlıq imkanları məhdud 18 yaşadək uşaqlar üçün sosial ödənişin məbləği 82 manatdan 2,4 dəfə artırılmaqla 200 manata çatdırılıb. Onlar üçün müavinətin məbləği 82 manatdan 150 manata çatdırılmaqla yanaşı, həmin uşaqlara qulluq edənlər üçün 50 manat məbləğində aylıq təqaüd təsis edilib. Həmçinin beşdən çox uşağı olan qadınların hər uşağına görə müavinət 33 manatdan 55 manata, müddətli həqiqi hərbi xidmət qulluqçularının uşaqları üçün hər uşağa görə müavinət 68 manatdan 100 manata, uşaqların qəyyumları (himayəçiləri) üçün müavinət 61 manatdan 100 manata, ailə başçısını itirməyə görə müavinət hər ailə üzvü üçün 68 manatdan 80 manata, yeni doğulan uşaqlara görə birdəfəlik müavinət 109 manatdan 200 manata çatdırılıb.
Məsələni baki-xeber.com-a şərh edən tanınmış iqtisadçı ekspert Ruslan Atakişiyevin bildirdiyinə görə, dövlət tərəfindən atılan bu addım cəmiyyətin həssas təbəqəsinə aid olan uşaqları əhatə etməsi olduqca müsbətdir. R.Atakişiyev bildirdi ki, burada əlilliyi olan uşaqlara xüsusi diqqət yetirilməsi də təqdirəlayiqdir: “Əlbəttə, il ərzində 565 minə yaxın uşağın sosial təminat növləri ilə əhatə olunması müsbət haldır. Bu uşaqların sırasında əlilliyi olanlar da, valideynlərindən birini itirənlər də, şəhid ailələrinin övladları da var. Bunlar cəmiyyətin həssas qrupuna daxil olan uşaqlardır. Belə uşaqların sosial təminatı mütəmadi olaraq dövlətin diqqətində olmalıdır, olur da. Dövlət belə uşaqlara hər zaman həssaslıqla yanaşır və onların sosial təminatını əhatə edən addımlar atır. Əlbəttə, bütün bunlar müsbət məsələdir. Ancaq bir məsələni vurğulamaq istəyirəm ki, əlilliyi olan uşaqların vəziyyətinin daha dərindən öyrənilməsinə ehtiyac var. Elə əlil uşaqlar var ki, onlar məktəbə gedə bilmir və evdə təhsil alır. Bu da onların sosiallaşmadan kənarda qalmasına səbəb olur. Bu uşaqlar sonradan cəmiyyətə qaynayıb-qarışa bilmir. Deyim ki, belə uşaqların əksəriyyəti evdə valideynlərinə deyirlər ki, mən də məktəbə getmək istəyirəm, mənə də məktəbli forması, çanta alın. Bundan başqa, o uşaqların həkimə, eləcə də reabilitasiya mərkəzlərinə, xüsusi məktəblərə aparılması sahəsində də nəqliyyatla bağlı ciddi problem var. Valideyn hər dəfə onları taksi ilə apara bilmir, bilirsiz ki, nəqliyyat xərcləri çox bahadır. Təklif edərdim ki, əlilliyi olan uşaqların reabilitasiya mərkəzlərinə, həkimə, eləcə də onlar üçün xüsusi məktəblərə aparılması üçün xüsusi avtobuslar ayrılsın və bu avtobuslar uşaqları həmin yerlərə aparsın. Bu məncə, çox yaxşı bir hal olardı. Bütövlükdə isə həssas qruplardan olan uşaqların sosial təminatının dövlət tərəfindən həll edilməsi müsbət hadisədir”.
R.Atakişiyevin sözlərinə görə, belə uşaqlara münasibətdə cəmiyyət də, məktəblər də həddən artıq həssas olmalıdır. Dövlət qayğısı ilə əhatə olunan bu kateqoriyaya mənsub uşaqların ətrafdan da böyük diqqət, dəstək umduğunu deyən R.Atakişiyevin bildirdiyinə görə, onlara cəmiyyətdən dəstək göstərilməsə biz onları özümüzdən kənarlaşdırmış olarıq.
“Bu uşaqların maddi cəhətdən təmin olunmasına dövlət dəstək göstərir, gərək cəmiyyət də, əlaqədar qurumlar da onlara mənəvi dəstək göstərsinlər. Bu kateqoriyalardan olan uşaqlara dövlətin maddi yardımları artırması müsbət haldır. Onların nəqliyyatla bağlı problemləri də həll edilsəydi bu da yaxşı olardı” - deyə R.Atakişiyev vurğuladı.
İradə SARIYEVA
