Süni qida məhsullarının hamilə qadınlar və analar arasında, tibb müəssisələrində reklamı qadağan edilsə də, bu qadağaya məhəl qoyulmur. Hələ də bəzi xəstəxanalarda süni uşaq qidalarının təbliğatı aparılır. Sevindirici haldır ki, bəzi vicdanlı pediatrlar süni uşaq qidalarının reklamının dayandırılması ilə bağlı həyacan təbili çalır.
Hətta tanınmış pediatr (uşaq həkimi) Aytən İsmayılzadə cürətli addım ataraq əksər yeni doğulan körpələrə doğulduğu ilk gündən süni qida verilməsinə qarşı mübarizəyə başlayıb. Xanım pediatr iddia edir ki, doğum evlərində, süni qidalar satan şirkətlərin sponsorluğu ilə yeni doğulan körpələrə “smes” verilir. Müxtəlif bəhanələr ilə gənc analar inandırılır, körpələrinə ana südü dadızdırılmır, onlara ilk gündən süni qidalar (südlü qarışıqlar) yedizdirilir: “Çünki ilk gündən süni qida ilə tanış olan körpələrin çoxu sonradan ana südünü istəmirlər. Valideynlər körpə müəyyən yaşa çatanadək süni qidalar almağa məcbur olur. Beləliklə, ailələrin xərclədiyi milyonlarla manat bir neçə şirkətin kassasına daxil olur”.
A.İsmayılzadə doğum evlərində süni qida qanunsuzluğu ilə bağlı Azərbaycanın 1-ci Vitse-prezidenti Mehriban Əliyevaya müraciət hazırlayıb, eyni zamanda imza toplama kampaniyasını başladıb. Pediatrın Mehriban Əliyevaya ünvanladığı müraciətdə deyilir: “Dəhşətli faktlar ondan ibarətdir ki, istər dövlət, istər özəl doğum evlərində demək olar ki, əksər yeni doğulan körpələrə doğulduğu ilk gündən süni qida verilir. Analar doğru əmizdirmə barədə kifayət qədər məlumatlandırılmırlar. Əmizdirmə üzrə məsləhətçilər şöbəyə buraxılmır, onların analarla görüşü təmin edilmir. Neonotoloqlar başda şöbə müdirləri olmaqla maddiyyat qarşılığında uşağın həyatının ilk günündən valideynlərə süni yemək aldırırlar.
Hər kəsə məlumdur ki, əsasən də həkimlər çox gözəl bilir ki,yeni doğulmuş körpənin ilk olaraq ana südü alması, ilk saatlarda əmizdirilməsi onun sağlamlığı üçün nə dərəcədə vacibdir. Bu, danılmaz faktdır. İstər özəl, istər dövlət xəstəxanalarının doğum şöbələrində isə bunun tam əksi baş verir. Ana südü olduğu halda körpəyə ən azı 3 gün süni qida verilir. Bunun sonrakı fəsadlarını isə biz pediatrlar görürük. Uşaqlar ana südündən imtina edir, həzm problemləri yaşayır, allergik vəziyyətlərlə tez-tez rastlaşırlar. Ana tərəfdən də bir sıra həm psixoloji, həm fiziki narahatlıqlar baş verir”.
A.İsmayılzadə hesab edir ki, doğum şöbələrinə süni qida girişinin qadağan olunması, yersiz süni qida təyin edən həkimə cəza verilməsi, xəstəxanalarda əmizdirmə üzrə məsləhətçilər üçün yer ayrılması, süd banklarının yaradılması, donor südünün gündəmə gətirilməsi daha məqsədəuyğun olardı.
Qeyd edək ki, Azərbaycanda marketlərin rəflərində ən çox “Nutrilak”, “Nutrilon”, “Frisolac”, “Friso”, “Malyutka”, “Nestogen”, “Humana” və “Aptamil” brendlərinin süni qidaları (südlü qarışıqlar) yer alır. Bir sıra satış mərkəzlərində “HİPP”, “Similac”, “Bellakt” məhsulları da gözə dəyir. Əsasən, 350 qramlıq süni qidanın qiymətləri 8 manat – 14 manat, 750-800 qramlıq süni qidaların qiymətləri isə 17 manat - 20 manat civarındadır. Ölkəmizə süni qidalar əsasən Rusiya, Belarus, İsveçrə və Almaniyadan idxal olunur.
Nuranə Əliyeva: “İstər baha, istərsə də ucuz uşaq qidalarının tərkibi, demək olar ki, eynidir, yaxşı olar ki, uşaqlar ana südü ilə qidalansın”
Pediatr Nuranə Əliyeva bildirdi ki, o pasientlərə ana südündən istifadə etməyi məsləhət görür: "Ana südünü heç bir uşaq qidası əvəz edə bilmir. Bu haqda tez-tez maarifləndirmə xarakterli layihələr və tədbirlər də həyata keçiririk. Bəzən hər hansı problemdən uşağa ana südü bəs eləmir. Məsələn, uşaq düzgün əmə bilmir, anada süd az olur və sair. Bu səbəblərdən də körpə doymur, normal çəkisini ala bilmir. Buna görə də məcbur olaraq süni uşaq yeməklərindən istifadə etməli oluruq. Amma valideynlərə də dəfələrlə deyirik ki, uşaqları əsas ana südü ilə qidalandırmaq lazımdır.
Heç bir süni qida ana südünü əvəz edə bilməz. Ümumiyyətlə, "yaxşı uşaq qidası" deyilən bir anlayış yoxdur. Bəzən valideynlər düşünürlər ki, bahalı uşaq qidaları daha keyfiyyətlidir. Elə deyil. İstər baha, istərsə də ucuz uşaq qidalarının tərkibi, demək olar ki, eynidir. 50 manatlıq uşaq qidaları ilə 20 manatlıq uşaq qidasının tərkibində elə də fərq yoxdur".
Günel CƏLİLOVA
