Leyla Məmmədəliyeva: “Yaşam qoçu” xidməti, ola bilsin ki, hansısa ölkələrdə aidiyyəti üzrə tətbiq edilir, amma bizim qadınlar bu xidmətdən olduqca primitiv şəkildə yararlanırlar” Fatimə Hacıbəyli: “Əslində, Azərbaycanda “yaşam qoçu” seçilənlərin bir çoxu o qadınlara kübar davranışları, gözəl nitq bacarığını, iş görüşlərində aparılan danışıqların qaydalarını, arıqlamaq yollarını, idman etməyin üsullarını öyrətmir, onların vəzifələri tamamilə başqadır”
Müasir cəmiyyətimizdə elə “yenilik”lərlə qarşılaşırıq ki, bu bizim yalnız təəccübümüzə səbəb olur. Elə hallar var ki, onlar başqa cəmiyyətlərə, o cəmiyyətlərin qadınlarına xasdır və bu onlarda sözün həqiqi mənasında effektiv alınır. Bu gün Azərbaycan qadınları ilə müqayisədə Avropa, Rusiya, Türkiyə, ABŞ qadınlarının həyata baxışı, dünyagörüşü, bütövlükdə isə həyat tərzi fərqlidir. Lakin bizim bir qisim qadınlarımız özlərini onlara bənzətməyə çalışır, necə deyərlər, onları təqlid etməyə cəhd göstərirlər. Xüsusən də sosial cəhətdən yüksək təminatlı xanımlar, kübar sayılan qadınlar özlərini onlara oxşatmaqda davam edirlər.
Bir sıra ölkələrdə, əsasən də Türkiyədə və digər ölkələrdə geniş yayılan “yaşam qoçu” xidmətindən Azərbaycanda da istifadə edən qadınlar peyda olub. Həmin ölkədə “yaşam qoçu”ndan normal şəkildə istifadə edilsə də, bunu bizim kübar qadınlar primitiv şəkildə həyata keçirirlər. Son zamanlar bəzi kübar qadınlar tanınmış idmançıları, fiziki cəhətdən güclü olan tanınmış şəxsləri muzdla özlərinə “yaşam qoçu” seçir. “Yaşam “qoçu bu qadınların ayrılmaz bir parçasına çevrilir. Onlar “yaşam qoçu” olmadan bir addım belə atmaq istəmirlər.
Onu da qeyd edək ki, Azərbaycanda “yaşam qoçu” saxlayan qadınların böyük əksəriyyəti onlardan sözün həqiqi mənasında hər cür istifadə edir. Yəni “yaşam qoçu”nu pul qarşılığında tutduqları üçün idmandan tutmuş hətta yatağa qədər onlar qadınları müşayiət edir. Hətta “yaşam qoçu” ilə gün keçirən, həyatını davam etdirən qadınlar ona bir psixoloq kimi də yanaşırlar.
“Yaşam qoçu” nədir?
Sağlam qidalanma və düzgün həyat tərzi üzrə mütəxəssis Məhsəti Hüseynova qeyd edir ki, son dövrlərdə “yaşam qoçu” ifadəsinə tez-tez rast gəlirik və bəzən də insanların əksəriyyəti bunun mahiyyətini anlamır. O hesab edir ki, bizim insanlar “yaşam qoçu”nun gördüyü işlərin nədən ibarət olduğundan xəbərsizdir. Bir çox hallarda isə “yaşam qoçu” psixoloqla qarışdırılır. Bəs “yaşam qoçu” kimdir və niyə məhz qoç? Ümumiyyətlə, “yaşam koçluğu nədir? Bu haqda məlumatınız yoxdursa, bu yazı tam sizin üçündür. “Yaşam qoçluğu” müştərinin istək, hədəf və məqsədlərini müəyyənləşdirərək şəxsi uğur və inkişafını dəstəkləmək məqsədi daşıyır. Buna müştərinin şəxsi inkişafı, münasibətləri və insanlarla ünsiyyəti, karyera məsələləri, ictimai həyatı və hobbiləri daxildir. “Yaşam qoçluğu” psixoterapiya deyil, bütün məsələlərdə hədəflərin yaradılması və həyata keçirilməsi istiqamətində onunla aparılan seans peşəkar yardım əlaqəsi olaraq qəbul edilir. Əgər müştəriyə psixoloji yardım lazım olarsa, o zaman ona müvafiq mütəxəssisə müraciət etmək üçün təlimat verilir. Lakin əksər hallarda uzun müddət psixoloq tərəfindən müalicə alsanız da və ya psixiloqlardan çox yardım görsəniz də, hələ də bir çox məsələlərdə problemlərin həll olmadığını hiss edirsiniz və ya həll etməkdə çətinlik çəkirsinizsə, bu zaman sizin köməyinizə bir “yaşam qoçu” gələ bilər”.
“Yaşam qoçu” psixoloqdurmu?
Ekspert “yaşam qoçu”nun psixoloqdan 5 cəhətə görə fərqləndiyini qeyd edir:
1. Müalicə prosesini arxeoloji qazıntı işi olaraq təsəvvür etsək, “yaşam qoçluğunu memarlıq işinə bənzədə bilərik. Psixoloji müalicə zamanı müraciət edən şəxs özünü tapmaq üçün keçmişində dərindən qazıntılar apararaq əldə etdiyi hər şeyi sıralamağa çalışır, “yaşam qoçluğunda” isə həmin şəxs seans zamanı öyrəndiklərini bugünkü həyatında mövcud olan gerçəklərdən alır və onu inkişaf etdirir. Ona daşımağa məcbur olduğu yüklə necə yaşaya biləcəyi öyrədilir. Təbii ki, müalicənin də, “yaşam qoçluğu” seansının da özünəməxsus faydaları var, lakin “yaşam qoçluğu” vasitəsilə siz danışmaqdan daha çox iş görəcəyinizdən əmin ola bilərsiniz. Çünki onunla həyatınızı və gələcəyinizi dəyişdirmək üçün radikal, həyəcanlı və əyləncəli addımlar ata bilirsiniz.
2. “Yaşam qoçluğunda” dəqiqliklə həyatdan nə istədiyinizi və hədəflərinizi öyrənirsiniz. Həyatda xoşbəxt deyilsinizsə, nəyin çatışmadığını anlayırsınız. Bunu dəyişdirməyin yeganə yolu olan əskikliyin nə olduğunu dəqiqləşdirirsiniz. Bir “yaşam qoçu” ilə nə istədiyinizi müəyyənləşdirə və onu tapandan sonra bunu necə aradan qaldıracağınız barədə planlar qura bilirsiniz.
3. “Yaşam qoçluğu” seanslarında istədiyinizi əldə etmək üçün, hədəfinizə çatmaq üçün addım-addım nə edəcəyiniz haqqında planlar qurursunuz. Dəqiqliklə istəyinizi müəyyənləşdirdikdən sonra onu necə əldə edə biləcəyinizi də öyrənirsiniz. Danışdıqca ortaya çıxan bir çox fikirlərlə birlikdə ilk addımı atmalı olursunuz və bir də görürsünüz ki, istəyinizə bir addım da yaxınlaşmısınız. Daha sonra isə bir-birinin ardınca işlər zamanla həll olur və addımlarınızı planlayaraq hədəfinizə nail olursunuz.
4. “Yaşam qoçluğu” seansında siz daha məsuliyyətli olursunuz. “Yaşam qoçluğu”nun ən önəmli müvəffəqiyyətlərindən biri də “yaşam qoçu”nun müştərini gördüyü işlər barədə hesabat vere bilməyə istiqamətləndirməsidir. Bir hədəf müəyyənləşdirildikdə onun həyata keçməsi üçün mütəmadi olaraq “yaşam qoçunuzla” ünsiyyətdə olmalısınız və bu sizi daha məsuliyyətli edir. Məsələn, həftədə 3 gün piyada gəzmək istəyirsinizsə, lakin bunu keçmiş təcrübələrinizdə bacarmamısınızsa, “yaşam qoçunuz” həftənin 3 günü sizinlə bu barədə öyrənmək üçün məlumat istəyə bilər. Siz də bəzən sırf ona yalan danışmamaq üçün bu piyada gəzintini edirsiniz. Və nəticədə bunu bacardığınız üçün özünüzü yaxşı hiss edirsiniz.
5. Daha maraqlı və vacib məqamlardan biri də odur ki, “yaşam qoçluğunda” sürətli şəkildə konkret nəticələr əldə etdiyinizi görürsünüz. Bəli, sürətli nəticələr! “Yaşam qoçluğu”na aid ən möhtəşəm nüans da elə budur! Nəticəni görmək üçün aylarla, illərlə gözləmək məcburiyyətində qalmırsınız. Dəyişmək istədiyiniz şey daha tez baş verir. Problemləri müəyyənləşdirdikdə və onu həll etmək üçün hədəflərinizi bildikdə bu işi gerçəkləşdirmək tamamilə sizin əlinizdə olur. Və “yaşam qoçluğu” məhz elə bu işi etməyinizə imkan verən bir vasitədir.
Bakıda “yaşam qoçu” təlim proqramları...
Ekspertlər qeyd edirlər ki, artıq Türkiyədə və digər ölkələrdə olduğu kimi, Bakıda da “yaşam qoçu” təlim proqramı mövcuddur. Bu təlimlərə qatılıb sertifikat alan insanlar istər indiki iş həyatlarında yeni məlumatlar qazanıb həyatlarına davam edər, istərsə də fərdi şəkildə şəxsi həyatlarında “həyat qoçluğu”ndan yararlana bilərlər. Proqramın məqsədi şəxsin bu andakı mövcud vəziyyətdən hədəflədiyi vəziyyətə çatanadək “qoçun” formalaşdırdığı proqram çərçivəsində — şəxsin həyat sahələri, karyera, iş, maliyyə, səhiyyə, ailə, ictimai həyat və s. sahələrdə planlarını formalaşdırmaqdır. Ekspertlər deyir ki, “yaşam qoçları fərdlərin hədəflərinə daha sürətli və təsirli surətdə çatmasına köməkçi olmaq məqsədilə professional xidmət verir. “Yaşam qoçu” insanın həyatda necə xoşbəxt ola biləcəyi ilə maraqlanır, adamın özünə daha çox zaman ayırmasına və gələcəyi ilə bağlı daha dəqiq plan qurmasına kömək edir.
“Yaşam qoçu” adamın öz potensialını kəşf etmək, daxili inkişafını, həyat məqsədini, hədəflərini və olmaq istədiyi nöqtəyə gəlib çatmaq üçün lazımlı yol xəritəsini çəkməyə kömək edir və bu yolda getməsinə dəstək verir.
“Yaşam qoçu”nun funksiyaları barədə mütəxəssis rəyləri aydındır. Onlar “qoçun” insan həyatında oynadığı roldan əsaslandırılmış şəkildə danışırlar. Bununla belə, mütəxəssislər hesab edir ki, Azərbaycan qadınları “qoçun” xidmətlərindən istifadə edərkən ifrata varırlar.
“Bakıda imkanlı, kübar xanımların bir çoxunun yanında “yaşam qoçu” görürük”
Ədəbiyyatşünas alim Leyla Məmmədəliyeva bizimlə söhbətində bildirdi ki, bu gün Azərbaycanda imkanlı qadınların çoxunun yanında “yaşam qoçu” görmək olar. O vurğuladı ki, “yaşam qoçları” cüssəli, idmançı görkəmli, yaxud idmanın müxtəlif növləri ilə məşğul olan insanlardır. İlk baxışdan onların sürücü və ya cangüdən olduğunu zənn edirsən, sonra isə onların hərəkətlərini izlədikdə adam təəccüblənməyə bilmir. “Bu gün Bakıda imkanlı, kübar xanımların bir çoxunun yanında “yaşam qoçu” görürük. Hətta universitet müəllimələrinin də bəziləri “yaşam qoçu” saxlayır. Doğrudur, onlar, cəmiyyət tərəfindən yaxşı qarşılanmadığı üçün, “yaşam qoçu” seçdikləri idmançıları “sürücü” kimi təqdim edirlər. Amma onların davranışlarını müşahidə etdikdə bu “qoçun” bütün işlərində onlarla birgə olduğunu görürük. “Yaşam qoçu, guya ki, o xanımlara idman öyrədir, dieta qaydalarını başa salır, danışıq, hərəkət, davranış, biznes, işgüzar məsələləri anladır. “Yaşam qoçu” xidməti, ola bilsin ki, hansısa ölkələrdə aidiyyəti üzrə tətbiq edilir, amma bizim qadınlar bu xidmətdən olduqca primitiv şəkildə yararlanırlar. Muzdla tutulan “qoç” qadının bütün işlərində onun yanında olur. Əlbəttə, burada əxlaqi nöqteyi-nəzərdən şübhələr də yox deyil. Təəssüf ki, “yaşam qoçu”ndan başqa məqsədlə istifadə edən qadınlar da yox deyil. Bir idmançı nə qədər savadlı, dünyagörüşlü, bütün kübar qaydalarını incəliyinə qədər bilə bilər? Xaricdə “yaşam qoçu” xüsusi təlim görmüş insanlar olur, onlar həqiqətən də qadınlara yardım edir. Bizdə isə, bildiyim qədər, “yaşam qoçları”nın çox az hissəsi təlimlərdə iştirak edib, qalanları isə fiziki cəhətdən güclü, yaraşıqlı olan idmançılardır. Nəzərə alsaq ki, idmançıların da bir çoxu o qədər savadlı olmur, bu halda onlar necə “yaşam qoçu” ola bilərlər?”
L.Məmmədəliyeva hesab edir ki, Azərbaycan cəmiyyətinə, əxlaqına və dünyagörüşünə yad olan bu kimi xidmət istiqamətləri cəmiyyətdə anormal qarşılanır. Xüsusən də ziyalılar bu kimi hallara yaxşı baxmır. O qeyd etdi ki, hazırda ölkəmizdə kifayət qədər peşəkar dietoloqlar, psixoloqlar, eləcə də yüksək səviyyədə təmin olunmuş idman zalları var, xanımlar çox az vəsait xərcləməklə o xidmətlərdən yayarlana bilərlər.
“Guya ki, “yaşam qoçu” olmasa, bizim bəzi kübar qadınlar həyatlarını davam etdirə, arıqlaya, düzgün davranış, danışıq, nitq qaydalarına yiyələnə bilməzlər”
“Vəfa” Sosial İctimai Birliyinin sədri Fatimə Hacıbəyli də “yaşam qoçu” xidmətindən Azərbaycan qadınlarının aidiyyəti üzrə yararlanmadığını deyir. “Yaşam qoçu” bizim cəmiyyətdə yeni bir məsələdir. Bəzi imkanlı qadınlar Türkiyədəki qadınlar kimi özlərinə “yaşam qoçu” tuturlar. Bu “yaşam qoçu” onların əvəzinə bütün işləri görür və hətta o qadınlara sürücülük belə edirlər. “Yaşam qoçu”nun öz sahibindən bir addım uzaqlaşmağa ixtiyarı yoxdur. O hər zaman sahibinin yanında olur. “Yaşam qoçluğu”ndan bəzi imkanlı qadınlarımız çox qaba və primitiv şəkildə yararlanırlar. “Yaşam qoçu” seçilən idmançı oğlanlar əksər hallarda o qadınlarla tamam başqa mübasibətdə olur, lakin qadınlar onları cəmiyyətə başqa cür təqdim edir. Guya ki, “yaşam qoçu” olmasa, bizim bəzi kübar qadınlar həyatlarını davam etdirə, arıqlaya, düzgün davranış, danışıq, nitq qaydalarına yiyələnə bilməzlər. Əslində, Azərbaycanda “yaşam qoçu” seçilənlərin bir çoxu o qadınlara kübar davranışları, gözəl nitq bacarığını, iş görüşlərində aparılan danışıqların qaydalarını, arıqlamaq yollarını, idman etməyin üsullarını öyrətmir, onların vəzifələri tamamilə başqadır”-deyə F.Hacıbəyli qeyd etdi.
Leyla QARAXANLI
