2019-cu ilin 6 ayında ölkədən gedən turistlərin sayı ölkəyə gələnlərin sayından təxminən 1 milyon nəfər çox olub. Bu barədə Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatında bildirilir. Belə ki, statistikaya görə, 2019-cu ilin yanvar-iyun aylarında Azərbaycana dünyanın 185 ölkəsindən 1410,7 min əcnəbi və vətəndaşlığı olmayan şəxs gəlib. Bu, 2018-ci ilin yanvar-iyun ayları ilə müqayisədə 6,5 faiz çoxdur.
2019-cu ilin yanvar-iyun aylarında xarici ölkələrə gedən Azərbaycan vətəndaşlarının sayı isə əvvəlki ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 25,8 faiz artaraq 2540,9 min nəfər olub. Ölkə vətəndaşlarının 39,1 faizi İrana, 27,1 faizi Gürcüstana, 18,1 faizi Rusiyaya, 10,2 faizi Türkiyəyə, 5,5 faizi isə digər ölkələrə gedib. Gedənlərin 65,7 faizini kişilər, 34,3 faizini qadınlar təşkil edib.
Bu dövrdə İrana gedən Azərbaycan vətəndaşlarının sayı 71,4 faiz, Gürcüstana gedənlərin sayı 11,3 faiz, Rusiya Federasiyasına gedənlərin sayı 7,3 faiz, Türkiyəyə gedənlərin sayı isə 1,4 faiz artıb.
Belə görünür ki, ölkəmizə gələn turistlərin sayındakı cüzi artım burada keçirilən beynəlxalq yarışların hesabınadır. Məsələ ondadır ki, ard-arda keçirilən idman yarışları bu sahədə artıma səbəb olub. Bu istiqamətdə işlər arzuolunan səviyyədə qurulsa, o zaman bu, gələcəkdə bir tramplin rolunu oynaya bilər. Ancaq məlum olanda ki, təkcə bu ilin 6 ayında ölkədən gedən turistlərin sayı ölkəyə gələnlərin sayından 1 milyon nəfər çox olub, o zaman bu istiqamətdə işlərin arzuolunan səviyyədə getməməsi reallığı ortaya çıxır. Hansı ki, ölkəyə xarici turistlərin cəlb edilməsi və bu sahənin inkişaf etdirilməsi neçə vaxtdır gündəmdə duran məsələlərdən biridir. O cümlədən, bu sahədə olan çatışmazlıqlar, xüsusən də qiymətlərin yüksək olması və xidmət səviyyəsinin aşağı olması əsas problemlərdən biridir. Belə görünür ki, sözügedən sahələrdə nəzərəçarpan irəliləyiş olmadığına görə ölkədən gedən turistlərin sayı gələnlərdən xeyli çoxdur. İşlər belə gedərsə, ölkədən xaricə üz tutan turistlərin sayı daha böyük rərəmlərlə ölçüləcək.
Maraqlıdır, bəs ekspertlər yaranan bu problemin köklü səbəblərini nə ilə izah edirlər?
Rəşad Həsənov: “Gedənlərin böyük əksəriyyəti heç də turizm məqsədilə xarici ölkələrə getmir”
Məsələyə münasibət bildirən iqtisadçı-ekspert Rəşad Həsənovun sözlərinə görə, Azərbaycanın turizm sektorunda mövcud olan problemlərin qısa müddətdə həlli real görünmür: “Çünki burada əsas hədəflər rəqabət mühitinin dərinləşdirilməsi və bu fonda qiymətlərin optimallaşdırılması olmalıdır. Bununla yanaşı, Azərbaycandan gedənlərin sayının çox olması təkcə turizmlə bağlı deyil. Gedənlərin böyük əksəriyyəti heç də turizm məqsədilə xarici ölkələrə getmir. Gedənlər daha çox müəyyən xidmətlər üçün - istehlak və ticarət məqsədilə gedir. Azərbaycandan xaricə səfər edənlərin 90,5 faizi 4 ölkəyə gedir. Bunlar Rusiya, Türkiyə, İran və Gürcüstandır. Xüsusən də İran, Türkiyə və Gürcüstana gedənlərin böyük əksəriyyəti ticarət məqsədilə səfər edir. İrana gedənlərin bir çoxu səhiyyə xidmətlərindən istifadə məqsədilə gedir. Deməyim odur ki, turizm və əyləncə məqsədilə üz tutanların sayı elə də çox deyil. Ancaq bütün bunlara baxmayaraq, turizm, ümumiyyətlə, özünəməxsus sahələrdən biridir. Burada müxtəlif faktorlar rol oynayır. Reallıq ondan ibarətdir ki, Azərbaycanda xidmətlərlə bağlı qiymətlərin baha olması ölkə vətəndaşlarını digər alternativ vasitələr seçməyə sövq edir. Görürlər nisbətən hara ucuzdur, ora üz tuturlar. Qiymətlərdən başqa, zövq amili də müəyyən rol oynayır. Elə insanlar var ki, daha çox xarici ölkələri gəzmək istəyir. Ancaq o da faktdır ki, Azərbaycanın turizm sektorunda qiymətlərin optimallaşdırılması ilə bağlı atılan addımlar ciddi nəticə vermir. Çünki buraya yönələn investisiyaların həcmi artmalıdır. Problem ondadır ki, turizm sektoruna qoyulan sərmayələrin həcmi 2015-2017-ci illər arasında azalıb. Bununla belə, Gürcüstan və Türkiyə bazarının Azərbaycanın turizm bazarı üzərində formalaşdırdığı təzyiq də bu sektorda qiymətlərə təsir edir. 2017-ci ildə turizm sektorunda qiymətlər 7 faiz artıb. Ümumilikdə, proses gedir və bu, uzunmüddətli olacaq. Fikrimcə, Azərbaycanın turizm sektoruna əsasən xarici investorların iştirakına müvafiq şərait yaradılmalıdır. Vergi siyasəti daha da liberallaşdırılmalı, güzəştlər tətbiq edilməlidir. Ən başlıcası, xidmətin səviyyəsi yüksəldilməlidir. Yalnız bunlardan sonra ölkənin turizm sektoru inkişaf edə bilər”.
Vidadi ORDAHALLI
