Bolşevik istilasından sonra Azərbaycan tarixi tamamilə saxtalaşdırmaya məruz qaldı. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin tarixi ilə yanaşı, qədim dövlətçilik tariximiz, o cümlədən də xanlıqlar dönəmi büsbütün təhrifə uğradıldı. Bunu bolşevizm ideologiyasının mahir icraçıları olan Azərbaycan tarixçiləri həyata keçirməyə başladılar.
Azərbaycanın milli dövlətçilik ideologiyasının, müstəqilliyinin əleyhinə minlərlə dissertasiya, kitablar yazılaraq nəşr edildi. Özü də bu kitabları, dissertasiyaları yazan şəxslər nəinki elmi adlar alıb, elmlər namizədi, elmlər doktoru, professor oldular, hətta dövrün yüksək mükafatları ilə təltif edildilər. Azərbaycanın dövlət müstəqilliyi, milli dövlətçilik ideologiyamızla ziddiyyət təşkil edən həmin alimlərin elmi işləri, dissertasiyaları, kitabları yenə də arxivlərdə, kitabxanalarda saxlanır, yeri gəldikdə isə istinad yerinə çevrilir. Azərbaycanın dövlət müstəqilliyi əleyhinə yazılan dissertasiyaların, kitabların taleyi necə olmalıdır?
Ekspertlər qeyd edirlər ki, dövlət müstəqilliyimiz əleyhinə yazılmış dissertasiyalar və kitablar, bütövlükdə, arxivlərdən, kitabxanalardan yığışdırılmalıdır. Hətta bəzi ekspertlər hesab edirlər ki, dövlətçiliyimiz əleyhinə yazan və buna görə elmlər namizədi, elmlər doktoru kimi elmi dərəcələr alan, həyatda olan alimlərin elmi adlarının alınması zəruridir. Onların fikrincə, bu şəxslərin elmi fəaliyyəti, bütövlükdə, Azərbaycan tarixini saxtalaşdırmağa, eləcə də dövlətçiliyimiz əleyhinə yönəlib, bu halda onların təqaüd və maaşları saxlanmaqla elmi dərəcələri və elmi adları ləğv olunmalıdır. Azərbaycanın dövlətçiliyi əleyhinə yazan tarixçilərin “elmi araşdırmaları” bu günün qəti zərərinə olduğu üçün, aidiyyəti qurumlar bununla bağlı tədbirlər görməlidirlər.
Alimlər hesab edirlər ki, Azərbaycan tarixinin Sovet dövrünün yenidən yazılmasına ciddi ehtiyac var və yeni elmi araşdırmalar vaxtilə saxtalaşdırılan tariximizin haqqını özünə qaytara biləcək.
Yeri gəlmişkən, AMEA-nın A.Bakıxanov adına Tarix İnstitutunun direktoru, akademik Yaqub Mahmudov müsahibələrindən birində Azərbaycan tarixinin Sovet dövrünün yenidən yazılacağını bildirib.
Məhərrəm Zülfüqarlı: “Tarixçi-alimlərin bəziləri təklif edirdi ki, Sovet dövründə Azərbaycanın dövlət müstəqilliyi əleyhinə elmi işlər yazan şəxslərin elmi adları əllərindən alınsın və onlara cinayət işi açılsın”
Azərbaycanın dövlət müstəqilliyi əleyhinə yazılan dissertasiyaların, kitabların yığışdırılması, eləcə də bu nəşrlərin müəlliflərinin elmi dərəcə və adlarının alınması ilə bağlı fikirlərə münasibət bildirən tanınmış tarixçi-alim, professor Məhərrəm Zülfüqarlı “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, bu məsələ uzun müddətdir elmi ictimaiyyətdə müzakirə edililr. Azərbaycan tarixinin Sovet dövrünün yenidən yazılmasına münasibət bildirən M.Zülfüqarlı qeyd etdi ki, o özü belə bir kitab yazıb və tariximizin saxtalaşdırılmış hissələrini bərpa edib. “Mən Sovet dövrünün tarixşünaslığını yenidən yazmışam və artıq kitabı nəşr etdirmişəm. 1920-1991-ci illəri əhatə edən bir elmi araşdırma ortaya qoymuşam. Həmin kitabda Azərbaycanın dövlət müstəqilliyi əleyhinə yazılan dissertasiyaların, kitabların yığışdırılmasını, eləcə də bu nəşrlərin müəlliflərinin elmi dərəcə və adlarının alınmasını tələb edən tarixçi-alimlərin də fikirləri var. Hətta tarixçi-alimlərin bəziləri təklif edirdi ki, Sovet dövründə Azərbaycanın dövlət müstəqilliyi əleyhinə elmi işlər yazan şəxslərin elmi adları əllərindən alınsın və onlara cinayət işi açılsın. Ancaq mən bu fikrin tərəfdarı deyiləm. Çünki hər dövrün özünün xüsusiyyətləri var. Sadəcə olaraq onların yol verdiyi saxtakarlıqlar aradan qaldırılmalıdır. Hətta 1997-ci ildə Heydər Əliyev Milli Elmlər Akademiyasında olarkən də demişdi ki, XX əsr Azərbaycan tarixi yenidən yazılmalıdır. Sovet dövrü tariximiz yazılmalıdır. Ancaq fikrimcə, həmin şəxslərə qarşı bu cür radikal yanaşma sərgiləmək lazım deyil. O insanların böyük əksəriyyəti həyatda deyil və bu baxımdan da onların ruhlarını incitmək olmaz. Çünki Sovet dövründə Azərbaycan xalqının ziyalıları o çətin şəraitdə yaxşı əsərlər yazıblar” - deyə M.Zülfüqarlı qeyd etdi.
Faiq Ələkbərli: “... özlərində cəsarət tapıb öz elmi işlərindən, dissertasiyalarından, kitablarından və elmi dərəcə və titullarından imtina etməlidirlər”
AMEA-nın Fəlsəfə İnstitutunun əməkdaşı, tarix üzrə fəlsəfə doktoru, tanınmış tarixçi-alim Faiq Ələkbərlinin fikrincə isə həmin şəxslərin elmi dərəcələri və elmi adlarının alınması zəruri olsa da, onlara qarşı bunu həyata keçirmək mümkün olmayacaq. “Bu vacib olsa da, onların elmi adlarının və dərəcələrinin əllərindən alınması o qədər də asan məsələ deyil. Çünki həmin elmi dərəcələri və elmi adları onlar Sovet dövrünün şərtləri altında alıblar. Əlbəttə, burada bir məsələ var. Sovet ideologiyasının təsiri və təzyiqi altında Azərbaycanın dövlətçiliyi əleyhinə yazan, dissertasiya müdafiə edən, milli tariximizi saxtalaşdıran insanlar etiraf etməlidirlər ki, onlar tariximizi saxtalaşdırıblar. Buna görə də xalqımızdan üzr istəməlidirlər. Hesab edirəm ki, o insanlar özlərində cəsarət tapıb öz elmi işlərindən, dissertasiyalarından, kitablarından və elmi dərəcə və titullarından imtina etməlidirlər. Yəni onlar imtina edə bilərlər. Lakin onların heç biri indiyə qədər etiraf etməyiblər ki, bəli, Cümhuriyyət dövrü tarixini saxtalaşdırıblar, xanlıqlar dövrü haqqında həqiqətə uyğun olmayan fikirlər yazıblar, Ağa Məhəmməd şah Qacarı, Nadir şah Əfşarı, Abbas Mirzəni və başqa qüdrətli şəxsiyyətlərimizi qaniçən, başkəsən kimi təqdim ediblər. Səfəvilərə qarşı da eyni yolu tutublar. Bu şəxslər Sovet dövründə Azərbaycan dövlətçiliyinin əleyhinə yazmaqla, tariximizi saxtalaşdırmaqla, böyük dövlət xadimlərimizə çirkab atmaqla elmi dərəcələr, elmi adlar alıblar. İndiki halda nə Ali Attestasiya Komissiyası, nə də Milli Elmlər Akademiyası tərəfindən onların elmi adlarının alınması çox çətindir. Qeyd etdiyim kimi, onlar bunu Sovet dövründə alıblar” - deyə alim vurğuladı.
İradə SARIYEVA
