“Pasiyentlər saçlarının gec gəlməsindən narahat olduqları üçün narazılıq edirlər”
Bu gün nəinki Azərbaycanda, hətta bütün dünyada ən ciddi problemlərdən biri saç tökülməsi ilə bağlıdır. Bu hal həm qadınlar, həm də kişilər arasında müşahidə olunur. Xüsusən də kişilər keçəlləşmədən ciddi əziyyət çəkirlər. Çoxlarımız hesab edirik ki, həddindən artıq bahalı şampunlarla, müxtəlif maskalarla saçımızı keçəlləşmədən xilas edə bilərik. Lakin illərin təcrübəsi bunun faydasız olduğunu sübut edir.
Bu gün saç tökülməsini böyük problem hesab edən insanlar müasir tibbin nailiyyətlərindən yararlanaraq saç əkdirirlər. İllər əvvəl saç əkdirmək bir xəyal olsa da, bu gün gerçəkliyə çevrilib. Keçəlləşməni özünə kompleks sayan insanlar öncəki dövrlərdə əsasən pariklərdən, şinyonlardan istifadə edirdilər. Onların parik taxdığı isə dərhal nəzərə çarpırdı, bu da sözsüz ki, həmin insanlarda diskomfort yaranmasına səbəb olurdu.
Bu gün dünyanın müxtəlif ölkələrində olduğu kimi, Azərbaycanda da saç əkdirənlər kifayət qədərdir. Əvvəllər şou-biznes nümayəndələri, səhnə adamları saç əkdirməyə meyl göstərirdilərsə, indi sadə vətəndaşlar da saç əkdirmək üçün mütəxəssislərə müraciət edirlər. Məsələ burasındadır ki, bir çox hallarda saç əkimləri müəyyən kabinetlərdə, özəl klinikalarda həyata keçirilir. Sirr deyil ki, bəzən bu işlə təsadüfi adamların da məşğul olduğunu görürük. Belələrinin xidmətindən yararlanmaq sözsüz ki, pasiyentə həm maddi, həm bioloji, həm də psixoloji cəhətdən mənfi təsir göstərir. Bəzən şikayətlər eşidirik ki, baha qiymətə saç əkdirmə proseduru qəbul edən şəxslər bu işi həyata keçirən həkimdən narazılıq edirlər. Onlar deyirlər ki, saçım həkimin dediyi müddətdə bitmədi, əksinə, məndə keçəlləşmənin sahəsi bir az da böyüdü. Bu iddialara da az rast gəlmirik.
Qeyd edək ki, artıq türkiyəli mütəxəssislər pasiyentlərə təsadüfi adamların xidmətindən yararlanmamağı tövsiyə edirlər. Türkiyəli həkimlərlər xəbərdarlıq edirlər ki, pasiyentlər saç əkimi üçün kabinetlərə deyil, xəstəxanalara müraciət etməlidirlər. Sirr deyil ki, hazırda sağlamlıq turizminin mühüm sahələrindən biri də saç əkimidir ki, insanlar saç əkdirmək üçün müxtəlif ölkələrə üz tuturlar və bu da həmin ölkələrin büdcəsinə kifayət qədər xeyir verir.
Türkiyəli mütəxəssislər bildirirlər ki, xəstəxanalardan kənarda saç əkimi elə də faydalı olmur. Onlar qeyd edirlər ki, əksər hallarda digər yerlərdə edilən prosedurlar effekt verməyə bilir. Bu cür uğursuz əməliyyatların isə fəsadları çox olur. “Xüsusən də belə əməliyyatlar uğursuz icra olunduqda ilk fəsadları məhz baş dərisində görmək mümkündür” - deyə türkiyəli mütəxəssislər vurğulayırlar.
Mütəxəssislərin sözlərinə görə, bu prosedur zamanı baş dərisinə ən çoxu 3.5-4 min tük əkmək mümkün olur.
Qeyd edək ki, son illər Azərbaycanda da saç əkimi prosedurunu həyata keçirən klinikalar, kabinetlər mövcuddur və bu klinikaların bəzilərində fəaliyyət göstərən həkimlərin isə heç də hamısı bu sahədə peşəkar deyil.
Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, saç tökülməsinin və keçəlliyin səbəbləri müxtəlifdir və 98 faiz hallarda bu, genetik faktorla bağlıdır.
Azərbaycan Tibb Universitetinin Tədris Cərrahiyyə Klinikasının saç əkimi cərrahı Rəşad Əliyevin fikrincə, normal insanın başında 120 min tük follikulu var. O, gün ərzində 100-150 tükün tökülməsinin adi hal olduğunu deyib. Cərrah saç əkiminin təxminən yarım əsrdir icra olunduğunu bildirməklə yanaşı, bu üsulun ilk dəfə Koreyada tətbiq olunduğunu, lakin yunanlar tərəfindən inkişaf etdirildiyini qeyd edib. “Bizə də müasir inkişaf forması çatıb. Saç əkiminin iki növü var: fut və fue. Fut üsulundan başın ənsə nahiyəsindən dəri kəsib götürülür. Bu prosesin mənfi cəhəti götürülən hissədə çapıq izinin qalmasıdır və estetik olaraq problem yaradır. Bu gün dünyada daha çox istifadə olunan fue üsuludur. Bu zaman saç kökləri tək-tək götürülərək başqa nahiyəyə əkilir. Həm qadınlara, həm də kişilərə tətbiq olunan bu metodun üstün cəhəti çapıq izinin qalmamasıdır. Bu zaman insanların gündəlik həyata qayıtması da daha tez olur. Bu üsulun tətbiqi də ağrısızdır, yerli keyləşdirmə ilə həyata keçirilir. Əməliyyatdan sonra dərman qəbul edilmir. Əkilən yerdə isə tüklər daha yaxşı inkişaf edir. Qadınlarda və kişilərdə tətbiq üsulları nisbətən fərqlənir. Qadınlar saçlarını tam qırxdırmadıqlarına görə fuemtab metoduna üstünlük verilir. Bu zaman əkilən saçlar tökülmür və onlara 70 il zəmanət verilir”.
“Azərbaycanda saç əkimi sahəsində qeyri-peşəkarlara rast gəlməmişəm”
Trixoloq-həkim Aynurə Həsənova isə “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, saç əkiminin həyata keçirilməsi çətin bir prosesdir və burada pasiyentdən də çox şey tələb olunur. Onun sözlərinə görə, o, Azərbaycanda bu sahədə hələ qeyri-peşəkara rast gəlməyib. Xəstələrin şikayətinə gəlincə, mütəxəssis qeyd etdi ki, çox zaman pasiyentlər həkimlərin qoyduğu qaydalara riayət etmək istəmirlər. O bildirdi ki, saçlar əkildikdən altı həftə sonra tökülür və iki ay sonra yenidən çıxmağa başlayır. Əkilən saçın 50 faizi altı ay ərzində çıxır. Tam inkişaf etməsi üçün ideal zaman 10 aydır. Keçəl insanlarda bəzən proses iki dəfə icra olunur. Orqanizmdən asılı olaraq, saçın çıxması prosesi ləngiyə və ya tezləşə bilər. Elə pasiyent var ki, əkilən saçın yarısı beş aydan sonra çıxır. Bəzilərində isə bu müddət ərzində saçın yalnız 30 faizi çıxır. Amma bu, son nəticələrə təsir etmir. Yəni əkilən saçların hamısı inkişaf edir və tədricən müsbət nəticə əldə olunur. Ölkəmizdə bu işlə peşəkarlar məşğul olurlar. Azərbaycanda saç əkimi sahəsində qeyri-peşəkarlara rast gəlməmişəm” - deyə bildirən mütəxəssisin sözlərinə görə, elə insanlar var ki, onlarda müxtəlif xəstəliklər olduğu üçün, onlar üçün saç əkimi proseduru həyata keçirilmir. Bəzən pasiyentlərin bunu nəzərə almaq istəmədiyini qeyd edən A.Həsənovanın bildirdiyinə görə, pasiyentlər bütün hallarda mütəxəssisləri başa düşməlidirlər. “Elə adamlar var ki, onlarda olan xəstəlik saç əkilməsinə imkan vermir. Məsələn, hemofiliya xəstələrinə, qanın laxtalanmasında problem yaşayanlara, immun sistemi ilə bağlı keçəlliyi olanlara saç əkimi tətbiq edilə bilməz. Bunu mütəxəssislər tətbiq etmirlər. Odur ki, belə insanlar saç əkimi üçün müraciət etməsinlər. Bilirsiniz, bəzən pasiyentlər həkimin qoyduğu müddəti gözləməyib saçlarının daha tez bir vaxtda çıxmasını istəyirlər. Halbuki, saç əkdirənlərin saçları qoyulan müddət ərzində bitməlidir. Bəzən pasiyentlər saçlarının gec gəlməsindən narahat olduqları üçün narazılıq edirlər. Amma bunun öz müddəti var” - deyə mütəxəssis qeyd etdi.
Bildirək ki, mütəxəssislərin dediyinə görə, bir çox kişilər həyatının müəyyən dövründə saç tökülməsi problemi ilə qarşılaşır və bu vəziyyət yaş artdıqca artır. İyirmi yaşın sonlarında 12 faizə yaxın kişi saç tökülməsi problemi ilə üzləşir. Əlli yaşında kişilərin genetik tökülmə və keçəlliklə müxtəlif dərəcələrdə qarşılaşma nisbəti 50 faizdir. Saç tökülməsinin psixoloji təsiri kişilərdə fərqlidir. Bəzi kişilər saç tökülməsinə əhəmiyyət vermir, bəziləri üçün ən yüngül saç azlığı iş və sosial həyatda çətinlik yaradır.
Bəzi mütəxəssislər qeyd edirlər ki, saç əkimi cərrahi bir üsuldur və hər cərrahi üsulun bir risqi də var. Onların bildirdiyinə görə, uyğun şərtlərlə cərrahi bir əməliyyat edilərsə, təbii ki, risq də aşağı enəcək. Bu əməliyyatdan sonra pasiyentin bir neçə saat dincəlməsi kifayət edir.
İradə SARIYEVA
