Azərbaycanda yas mərasimlərinin aşırı israfçılıqla keçirilməsi məlumdur. Bu hal o qədər geniş yayılıb ki, onun qarşısını nə maarifləndirici tədbirlər, nə də digər üsullarla almaq müşkülə çevrilib. Yas mərasimlərinin bu cür təşkil edilməsinin qarşısının alınması üçün az da olsa müəyyən nümunələr ortaya qoyanlar var. Doğrudur, yeni nümunələr cəmiyyət tərəfindən elə də yaxşı qarşılanmır, buna birmənalı yanaşma yoxdur. Ancaq təqdim edilən bəzi nümunələrin israfçılığın qarşısının alınmasında optimal vasitə olduğu diqqətdən yayınmır.
Cəmiyyətimizdə elə tendensiyalar var ki, onların yayılması, inkişaf etdirilməsi, daha çox tətbiq edilməsi zəruridir. Yas mərasimlərində bolluca ehsan verməkdənsə, tox qarınları yenidən doydurmaqdansa, xeyriyyə işləri görmək daha vacibdir.
Mətbuatın yazdığına görə, Şəmkir sakini olduqca xeyirli, faydalı bir nümunə ortaya qoyub. Belə ki, bu günlərdə Şəmkirin Dəllər Cəyir kəndində vəfat edən Məmmədov Zöhrab Yaqub oğlunun yaxınları mərhumun ehsanı əvəzinə, kənd sakinləri üçün xeyriyyə işləri həyata keçiriblər. Məlumatlara görə, Dəllər Cəyir kənd İƏD-si üzrə nümayəndəliyinin təşkilatçılığı ilə kəndin mərkəzi küçəsi və mərkəzi küçənin ətrafında iki küçə qum-çınqıl tökülərək təmir edilib, kənd sakinlərinin istifadəsinə verilib.
Şəmkir Rayon İcra Hakimiyyətindən verilən məlumata görə, kənd sakinləri Şəmkir rayonunda belə bir təşəbbüsü irəli çəkdiyi üçün rayon rəhbərliyinə minnətdarlıqlarını bildiriblər.
Şəmkir sakininin ehsan əvəzinə yolları təmir etdirməsinə ekspertlər necə baxırlar? Onun bu hərəkəti ehsan sayıla bilərmi?
İsmayıl Əhməd: “Bu addımı atan adamlar ümumi rifaha xidmət etdiyindən, bunu yalnız dəstəkləmək və təbliğ etmək lazımdır”
Tanınmış ilahiyyatçı İsmayıl Əhməd “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, Şəmkir sakininin atdığı bu addım olduqca müsbət nümunədir və bu örnək cəmiyyətdə geniş yayılmalıdır: “Bu ənənəni yalnız alqışlamaq olar. Ehsan məclislərində israfçılığa çox yer verilir. Ümumiyyətlə, ehsan məclislərində iştirak edən insanların 90 % kifayət qədər imkanlı şəxslər olur. Amma bu addımı atan adamlar ümumi rifaha xidmət etdiyindən, bunu yalnız dəstəkləmək və təbliğ etmək lazımdır”.
Hacı Təyyar Hüseynli: “Dünyasını dəyişənlərin övladları yol çəkdirirlərsə, bu da müsbət haldır”
İlahiyyatçı Hacı Təyyar Hüseynlinin fikrincə, əslində, ehsan sözünün mənası yaxşı iş deməkdir. Sözün etimiologiyasının “həsənə” sözündən olduğunu deyən H.T.Hüseynli qeyd edir ki, bu, hər mənada bəyənilən bir iş deməkdir. “Sözün mənasını bir az da açıqlasaq, bu, gözəllik deməkdir. Həsən sözünü də bura aid etmək olar. Qaldı ki, dünyasını dəyişənlərlə bağlı ehsanların verilməsinə, bu barədə bir çox mülahizə var. Bəziləri deyirlər ki, vəfat edən şəxsin hüzn xəbərini eşidib o ailəyə, ocağa, ünvana gələnlərə süfrə ikram olunur. Yas sahibinə dəstək olan, saatlarla orada oturan insanlara süfrə açılır. Əslində, bu gözəllikdir, bizim dini-mənəvi mədəniyyətimizdir. Bu insansevərlikdir, qarşılıqlı qayğı və duyğudur. Ancaq bəziləri deyirlər ki, ehsan süfrələrinə xərclənən məsrəfi digər yaxşı işlərə yönəltmək lazımdır. Yəni ölü sahibləri süfrə açmaq əvəzinə, yol çəkdirsin, su çəkdirsin və s. Bunların hamısı bir-birindən fərqləndirilmədən yaxşı işlərdir. Onu əlaqələndirirlər ki, insanların bəzilərinin maddi durumu yas məclisləri keçirməyə adekvat deyil. Elə insanlar var ki, onların maddi gücü yüzlərlə insanı qarşılamağa çatmır. İnsan da var ki, qınaqla üzləşməmək, başqaları ilə ayaqlaşmaq üçün xərcə-borca girir”.
H.T.Hüseynli bildirdi ki, Abşeronun bəzi kəndlərində yas mərasimləri ilə bağlı yeni tendensiyalar mövcuddur. Onun sözlərinə görə, burada toy və yas məclislərində süfrələr sadələşdirilib. Ehsan vermənin şəxsi məsələ olduğunu deyən müsahimiz hesab edir ki, hər bir insan öz büdcəsinə uyğun şəkildə yas mərsimi keçirir. Azərbaycan xalqının xarakterində yardımlaşma amilinin olduğunu qeyd edən ekspertin sözlərinə görə, qarşılıqlı yardımlaşma ilə süfrələrin açılması daha yaxşıdır. “Bundan əlavə, dünyasını dəyişənlərin övladları yol və su çəkdirirlərsə, bu da müsbət haldır. İnsan sağlığında da el-obasına, xalqına xeyir verə bilər” - deyə müsahibimiz qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
