Açıqlanan statistik rəqəmlərə əsasən, son on dörd ildə məzunların sayı 33.00% azalıb. Bu, ali təhsil müəssisələrinə qəbul imtahanlarında iştirak edənlərin sayında da özünü göstərir. 2017-ci illə müqayisədə 2018-ci ildə məzunların sayı 1193 nəfər azalıb. Bu barədə Dövlət İmtahan Mərkəzinin (DİM) nəşr etdiyi “Abituriyent” jurnalının 12-ci nömrəsində qeyd olunub.
Bildirilib ki, sənəd verənlərin tərkibində cari ilin məzunlarının payı heç də azalmır, əksinə artır: “2018-ci ildə sənəd verənlərin 77.86%-ni (61182 nəfər) builki məzunlar təşkil edib. Müqayisə üçün bildirək ki, 2010-cu ildə ali təhsil müəssisələrinə sənəd verənlər arasında həmin ilin məzunlarının payı 55.63%, 2011-ci ildə 58.39, 2012-ci ildə 58.84, 2013-cü ildə 60.66, 2014-cü ildə 64.05, 2015-ci ildə 66.04, 2016-cı ildə 68.31 və 2017-ci ildə 75.83% olub. Göründüyü kimi, 2010-cu ildən etibarən sənəd verənlərin arasında əvvəlki illərin məzunlarının payı getdikcə azalır, cari illərin məzunlarının payı isə artır. Bunun əsas səbəbi hər il ali təhsil müəssisələrinə qəbul üçün ayrılan plan yerlərinin ciddi şəkildə artırılması və nəticədə qəbul olanların sayı artdıqca, növbəti il üçün əvvəlki illərin məzunları arasında qalığın azalmasıdır. Bu isə öz növbəsində ümumiyyətlə abituriyentlərin tərkibində əvvəlki illərin məzunlarının payının azalması ilə nəticələnir”.
Məlumatda o da qeyd olunur ki, ali təhsil müəssisələrinə qəbul üçün ayrılmış yerlərin 32.13%-i I, 29.62%-i II, 23.54%-i III, 7.36%-i IV, 7.35%-i isə V qrupun payına düşür. 2017-ci illə müqayisədə 2018-ci ildə plan yerləri I qrupda 5.00, II qrupda 3.69, III qrupda 8.75, IV qrupda 2.95 və V qrupda 7.83% artıb.
Kamran Əsədov: “Şagirdlərin IX sinifdən orta ixtisas təhsili müəssisələrinə, peşə təhsili müəssisələrinə qəbul olması məzunların sayına təsir göstərir”
Son 14 ildə məzunların sayının nə səbəbdən azaldığını öyrənmək üçün təhsil eksperti Kamran Əsədova müraciə etdik. K.Əsədov baki-xeber.com-a açıqlamasında qeyd etdi ki, son on dörd ildə məzunların sayı 33.00% və ya 34 min 742 nəfər azalıb: “2007-ci ildə 1-ci sinfə daxil olan şagirdlərin sayı 118290 nəfər olub. 2016-cı ildə 9-cu sinfi bitirən şagirdlərin sayı 108734 nəfər idi. Həmin ildə 9-cu siniflər üzrə buraxılış imtahanında iştirak edən şagirdlərin sayı isə faktiki olaraq 104729 nəfər olub və 4005 şagird buraxılış imtahanında bu və ya digər səbəbdən iştirak etməyib. Göründüyü kimi, 2007-ci ildə 1-ci sinfə daxil olan 118290 şagirdin təxminən 8.1 faizi ümumi orta təhsil almayıb və onların təhsili haqqında heç bir məlumat yoxdur. Qeyd olunduğu kimi, 2016-cı ildə ölkədə 9-cu sinif üzrə buraxılış imtahanında iştirak edən şagirdlərin sayı 104729 nəfər olub və bu şagirdlərin təxminən 16 faizi təhsilini davam etdirməyib.
Eyni zamanda 2010-cu ildə 97.328 nəfər olan məzun sayı 2014-cü ildə 84.878-ə qədər düşüb. 2015-ci ildə məzun sayı 3.486 nəfər artsa da, 2016-cı ildə bu rəqəm yenidən 1.212 nəfər azalıb.
Məsələn, cənub rayonlarında (Lənkəran, Astara, Lerik, Yardımlı, Cəlilabad və Masallı) 2016-cı ildə 9-cu sinif şagirdlərinin 47.21 faizini qızlar təşkil etmişdisə, 2018-ci ildə 11-ci sinif şagirdləri arasında bu göstərici 41.95 faizə bərabər olub. Göründüyü kimi, 11-ci sinifdə şagirdlərin sayında qızların payı kəskin azalıb. Qızların təhsildən uzaqlaşmasına erkən nikahlar və s. səbəb ola bilər.
Bundan başqa, imtahanların ödənişli olması sənəd verən əvvəlki illərin məzunlarının sayının azalmasına təsir göstərib.
Həmçinin şagirdlərin IX sinifdən orta ixtisas təhsili müəssisələrinə, peşə təhsili müəssisələrinə qəbul olması məzunların sayına təsir göstərir.
Bundan başqa, orta məktəb şagirdlərinin yuxarı siniflərdən xarici ölkələrdə təhsil almağa üz tutması da məzun sayına təsir göstərir”.
Günel CƏLİLOVA
