Məlum olduğu kimi, Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev “Yaşayış sahələrini satmaq öhdəliyi ilə kirayəyə vermə mexanizminin yaradılması haqqında” 2019-cu il 25 yanvar tarixli Fərmanının icrası məqsədilə bir sıra qanunvericilik aktlarına dəyişiklik olunmasına dair Fərman imzalayıb. Xatırladaq ki, 25 yanvar tarixli Fərman Azərbaycanda ilk dəfə olaraq mənzillərin kirayə yolu ilə satılması mexanizminin yaradılmasını nəzərdə tutur.
Ekspertlər bu yolla mənzil əldə etmək hüququnun daha geniş kateqoriyalara verilməsini təklif edirlər.
Maraqlıdır, bu dəyişikliklərdə nələr nəzərdə tutulur və nə zamandan vətəndaşlar satın almaq məqsədilə kirayə mənzilə sahib ola biləcəklər?
Vüqar Bayramov: “Məlum fərman kirayə mənzil fondunun yaradılması ilə bağlı mexanizmin hazırlanmasının yekunlaşdığından xəbər verir”
İqtisadçı-ekspert Vüqar Bayramov bildirdi ki, son fərman kirayə mənzil fondunun yaradılması ilə bağlı mexanizmin hazırlanmasının yekunlaşdığından xəbər verir. Bu o deməkdir ki, yaxın zamanlarda artıq vətəndaşlarımız kirayə mənzilə köçmək üçün müraciət edə biləcəklər: “Yeni fərmanda kirayə mənzilin təklif edilməsi artıq ipoteka ilə əlaqəli qanunvericiliyə daxil oldu ki, bu da hüquqi bazanın formalaşıb başa çatması anlamına gəlir. Eyni zamanda, elektron ipoteka portalında da kirayə mənzillərə müraciət formalaşdırılacaq.
Fondun təklif edəcəyi mənzillərlə bağlı kirayə yaşayış sahələri barədə ətraflı məlumatın olması (binanın və ya yaşayış evinin ünvanı, yaşayış sahəsinin sayı, yerləşdiyi mərtəbə, mənzilin sahəsi, otaqların sayı, plan-cizgisi, aylıq ödənişi və s.) və bu məlumatlar üzrə istifadəsi sadə olan axtarış imkanının yaradılması həyata keçiriləcək. Burada da məqsəd kirayə mənzilə sahib olmaq istəyən vətəndaşlarımızın zonalar və eləcə də mənzil parametrləri üzrə məlumatları axtarış sistemi vasitəsilə əldə etməsidir”.
Həmsöhbətimizin sözlərinə görə, kirayə müqaviləsi bağlamaq üçün müraciət etmiş şəxsin imkanının kirayə kalkulyatoru vasitəsilə ilkin olaraq müəyyənləşdirilməsi üçün kalkulyatorun hazırlanması həyata keçiriləcək.
V.Bayramov evi kirayə götürmək üçün tələb olunan sənədlərin siyahısını da açıqladı: “Kirayə müqaviləsini bağlamaq üçün müraciət edən şəxsin şəxsiyyətini təsdiq edən sənəd, şəxsin nikah (və ya nikahın pozulması) haqqında şəhadətnaməsi, şəxsin iş yerini və gəlirlərini təsdiq edən məlumatlar, şəxsin ailə tərkibi barədə məlumatlar, şəxsin vergi orqanları tərəfindən qəbul olunmuş gəlir vergisi və ya sadələşdirilmiş vergi bəyannaməsi, şəxsin kredit bürolarında saxlanan məlumatları, şəxsin sosial sığorta ödənişləri barədə məlumatlar, şəxsin məhkumluğunun olması (olmaması) barədə məlumatlar”.
Ramil Osmanlı: “Kirayə yolu ilə mənzil əldə etmək hüququ sosial mənzilə sahiblənəcək kateqoriyalardan daha geniş təbəqələrə verilməlidir”
Əmlak məsələləri üzrə ekspert Ramil Osmanlı bildirdi ki, Prezidentin son fərmanı bir sıra texniki dəqiqləşmələri əhatə edir: “Bu fərman yanvarda imzalanmış fərmana texniki xarakterli əlavələri əks etdirir. Yəni kirayə yolu ilə mənzil satışı mexanizmini müəyyənləşdirən qaydalar hələ hazır deyil. Buna görə də bu imkandan kimlərin yararlana biləcəyi, hansı yolla kirayə mənzillərin əldə olunacağı və sair barədə nəsə demək mümkün deyil”.
R.Osmanlı hesab edir ki, yeni mexanizm ipoteka yolu ilə mənzil əldə edə bilməyən təbəqələr üçün nəzərdə tutulur: “Eyni zamanda, İpoteka və Kredit Zəmanət Fondunun aktivlərindən daha səmərəli istifadəyə nail olunması məqsədi güdülür. Bu fond çox vacib bir bazar iştirakçısı olaraq hazır mənzilləri alıb kirayə yolu ilə vətəndaşlara satacaq. Bu, bir tərəfdən, vətəndaşların mənzil təminatını gücləndirməyə yönəlmiş sosial layihədir. Layihə həm də İpoteka və Kredit Zəmanət Fondunun fəaliyyətində səmərəliliyin artmasına hesablanıb. Lakin konkret qaydalar müəyyənləşməyib deyə, layihənin faydaları barədə nəsə demək mümkün deyil.
Kirayə yolu ilə mənzil əldə etmək hüququ sosial mənzilə sahiblənəcək kateqoriyalardan daha geniş təbəqələrə verilməlidir. Sosial mənzillər məhdud kateqoriya insanlara verilir. Amma düşünürəm ki, kirayə yolu ilə mənzil almaq hüququ daha geniş kateqoriyalara şamil edilməlidir. Məsələn, prosesin təhlili göstərir ki, ipoteka götürənlərin 1 faizini sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olanlar təşkil edir. Amma Azərbaycanda özəl sektorun inkişafını, iqtisadiyyatın şaxələndirilməsini prioritet seçmişiksə, sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olanlara da belə mənzil əldə etmək hüququ verilməlidir. Yalnız sahibkarlar deyil, digər təbəqələrə də belə hüquq tanınmalıdır. Sadəcə, burada əsas şərt bu olmalıdır ki, yalnız mülkiyyətində mənzil olmayanlar bu hüquqdan yararlana bilsinlər. İpoteka və sosial mənzil alanlarla bağlı belə şərt qoyulmayıb, amma hesab edirəm ki, kirayə yolu ilə mənzil əldə etmək istəyənlərə qoyulmalıdır”.
Günel CƏLİLOVA
