Humanizm, sülh, mərhəmət, bərəkət ayı olan Ramazanın ilk günlərini yaşayırıq. Bu gün ölkəmizdə bir çox insan bu müqəddəs ayda oruc tutur. Bu olduqca normaldır və sağlamlıq imkanları yol verirsə, insanların oruc tutması vacib əməldir. Böyüklərlə yanaşı, uşaqların, yetkinlik yaşına çatmayanların da oruc tutduğunun şahidi oluruq. Təəssüf ki, uşaqların böyük əksəriyyəti bunu könüllü şəkildə etmir. Yəni onların valideynləri oruc tutduqları üçün övladlarını da oruc tutmağa vadar edirlər.
Hazırda ölkəmizdə 7, 8, 9, 10, 11, 12 yaşlı uşaqların oruc tutması kimi hallar geniş yayılıb. Bu gün orta məktəblərin ibtidai siniflərində oxuyan şagirdlərin, demək olar ki, müəyyən bir qismi oruc tutur və sinif yoldaşlarına da oruc tutmağı tövsiyə edir. Maraqlı tərəf odur ki, uşaqlar oruc tutmaq vərdişlərinə valideynlərin tələbi ilə yiyələnirlər. Oruc tutan şagirdlər oruc tutmayan şagirdlərə deyirlər ki, oruc tutmasan, sən “cəhənnəmə düşəcəksən, ata-anana pis nə isə olacaq”. Bu da oruc tutmayan uşaqlarda şübhə yaradır. Bəzi valideynlər uşaqlarını müəyyən qorxulu nümunələr çəkməklə oruca cəlb edirlər. Orucun mahiyyətini anlamayan, dinimizin tələblərindən xəbərsiz olan azyaşlılar isə valideynlərinin sözləri ilə oruc tuturlar. Uşaqların kütləvi olaraq valideynləri tərəfindən zorən oruc tutmağa cəlb edilməsi mütəxəssislər tərəfindən müsbət qəbul edilmir. Onlar hesab edirlər ki, ümumiyyətlə, bəzi valideynlər özlərini dinin bütün tələb və qaydalarına əməl edirmiş kimi göstərmək üçün həm erkən yaşlarından qız uşaqlarının başına hicab bağlayır, həm də övladlarını məcburi qaydada oruc tutmağa cəlb edirlər.
Vaqif Qarayev: “Uşaqların oruc tutması tibbi cəhətdən düzgün deyil”
Tanınmış pediatr Vaqif Qarayev “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, uşaqların ac-susuz qalması olduqca mənfi bir haldır və valideynlər bundan əl çəkməlidirlər. V.Qarayevin sözlərinə görə, böyüməkdə olan orqanizm mütəmadi olaraq qidalanmalıdır. Erkən yaşdan oruc tutmanın uşaqların sağlamlığı üçün əngəl yaratdığını deyən V.Qarayevin sözlərinə görə, bu şəkildə ac qalmaq uşaqların yaddaşına, zehninin zəifləməsinə ciddi təsir göstərir. “Uşaqların oruc tutması tibbi cəhətdən düzgün deyil. Mən hər dəfə bu barədə danışanda insanların ciddi tənqidi ilə üzləşirəm. Mən bu məsələyə bir həkim kimi yanaşıram və tibbin qanunudur ki, böyüyən orqanizm normal qidalanmalıdır. Böyüyən orqanizmə gündəlik zülal, yağ, karbohidrat, vitaminlər, minerallar mütləq daxil olmalıdır. O mənada, uşaqlarımızı niyə ac qoymalıyıq ki? Bəzi valdeynlər deyirlər ki, biz məcbur etmirik, uşaqlar özləri oruc tutmaq istəyirlər. Bu fikri qətiyyən qəbul etmirəm. Uşağın özü çox şey istəyir, buna yol vermək olmaz. Uşağın ac və susuz qalması yolverilməzdir. Xüsusən də isti aylarda uşaqların susuz saxlanması məqbul deyil. Maddələr mübadiləsində kifayət qədər əhəmiyyəti var. Onda biz uşaqlarımızın orqanizmini niyə qurutmalıyıq? Mən uşaqların oruc tutmasının tibbi cəhətdən onlara verdiyi zərərdən danışıram, bununla dinin əleyhinə getmirəm. Uşaq gün boyu ac qalır və axşam da ağır yeməklərlə mədəsini doldurur, bu da sözsüz ki, onun səhhətində ciddi problem yaradır” - deyə bildirən V.Qarayev hesab edir ki, uşaqların sağlam böyüməsi üçün onların orqanizmi normal qidalanmalıdır.
İsmayıl Əhməd: “Azyaşlı uşaqları oruc tutmağa məcbur etmək olmaz, məcburiyyət varsa, bu düzgün deyil”
Dinşünas İsmayıl Əhməd isə cəmiyyətimizdə artıq vüsət alan bu məsələyə şəriət baxımından yanaşdı. O hesab edir ki, uşaqların oruc tutması dini baxımdan məqbul deyil: “Bu kimi hallar bəzi ailələrdə müşahidə olunur. Ümumiyyətlə, azyaşlı uşaqları oruc tutmağa məcbur etmək olmaz, məcburiyyət varsa, bu düzgün deyil. Yetkinlik yaşına çatmayana qədər uşaqların oruc tutması vacib deyil. Yetkinlik yaşına çatmayan uşaqların oruc tutmasını Allah vacib buyurmursa, valideyn heç cür uşağını buna məcbur edə bilməz. Uşaq yetkinlik yaşına çatdıqdan sonra isə valideyn ən yaxşı halda övladına oruc tutmağı təklif edə bilər, məcbur edə bilməz. Çünki dinimizdə məcburiyyət yoxdur. Yeniyetmələrə orucun mahiyyəti başa salına bilər və onların da fiziki durumu ona imkan verirsə, oruc tuta bilərlər, cavab vermirsə, yox”.
İradə SARIYEVA
