Qloballaşan dünyanın dəhşətli problemlərindən biri də insan alveri ilə bağlıdır. Sahə gəlirli olduğundan, bu yolla pul qazananların sayı da getdikcə çoxalır. Heç təsadüfi deyil ki, bu gün dünyada insan alveri öz miqyasına görə silah alverindən sonra ikinci geniş və ən çox gəlir gətirən sahə hesab olunur. Bir sıra ölkələr bu problemdən əziyyət çəkirlər.
Bu arada məlum olub ki, Azərbaycan vətəndaşları daha çox Türkiyədə insan alverinin qurbanı kimi istismara məruz qalırlar. İnsan alverinə qarşı mübarizə üzrə Milli Koordinatorun “Azərbaycanda insan alverinə qarşı mübarizəyə dair” illik məlumatında qeyd edilib ki, ötən il ölkədə 22-i uşaq olmaqla, 863 nəfər insan alverinin qurbanı olub. 2018-ci ildə Azərbaycanda insan alveri qurbanlarının 812-si qadın, 73-ü kişi olub.
Ötən il ərzində insan alveri qurbanları arasında böyüklərin xüsusi çəkisi artıb. 2018-ci ildə insan alveri qurbanlarının 98 faizi böyüklər olduğu halda, 2017-ci ildə bu göstərici 71, 2016-cı ildə 70, 2015-ci ildə 63 faiz olub. İnsan alveri qurbanlarının istismara məruz qaldığı ölkələrin sırasında ilk yeri (70 faiz) Türkiyə tutur. İnsan alveri qurbanlarının 11 faizi Rusiyada, 9 faizi Birləşmiş Ərəb Əmirliyində, 6 faizi Azərbaycanda, 2 faizi Malayziyada, 1 faizi Pakistanda, 1 faizi İranda istismara məruz qalıb.
Ümumilikdə, 2005-2018-ci illərdə insan alveri və məcburi əmək cinayətlərinə görə 543 nəfər məsuliyyətə cəlb edilib. Onların 81-i (15 faiz) kişi, 462-si (85 faiz) qadın olub.
Görünən odur ki, Azərbaycan vətəndaşları daha çox Türkiyədə bu problemlə üzləşirlər. Maraqlıdır, ekspertlər bunun səbəbini nə ilə əlaqələndirirlər?
Mehriban Zeynalova: “İnsan alverçiləri adətən belə məsələlərdə çox xərc çəkmək istəmirlər”
Məsələyə münasibət bildirən “Təmiz Dünya” Qadınlara Yardım İctimai Birliyinin sədri Mehriban Zeynalova bunun səbəbini bir sıra amillərlə əlaqələndirdi: “Bu daha çox dil yaxınlığı ilə bağlıdır. Çünki dil yaxınlığı səbəbindən iş dalınca Türkiyəyə gedən çox olur. İnsanlar əksər vaxt təhlükə gözləmədikləri üçün öz yaxınlarını Türkiyəyə aparırlar. Türkiyənin bizə yaxın olduğunu nəzərə alıb müəyyən risqləri nəzərə almırlar. Nəticədə belə xoşagəlməz hallarla üzləşirlər. Əvvəllər Dubaya gedən çox olurdu. Sonra elə oldu ki, bu şəhərin adı insan alverində çox hallandı. Dubay deyəndə o dəqiqə təsəvvürlərdə başqa fikirlər yaranırdı. Ona görə də Türkiyəyə üstünlük verildi. Bir amil dil yaxınlığı ilə bağlıdırsa, digər amil ərazinin yaxın olması ilə əlaqədardır. İnsan alverçiləri adətən belə məsələlərdə çox xərc çəkmək istəmirlər. Ona görə də coğrafi baxımdan yaxın olan ölkələrə daha çox üstünlük verirlər. Türkiyə də bu baxımdan Azərbaycana yaxın ölkədir. Başqa bir tərəfdən, tələb və təklif amili də burada müəyyən rol oynayır. Türkiyədə əhali çox olduğuna görə bu xidmətə müəyyən tələb var. Bu ölkədə turistlər çox olur. Bütün bunlar hardasa müəyyən tələbat formalaşdırır. İnsan alverçiləri də çalışırlar ki, bu kimi faktorlardan maksimum faydalansınlar. Ona görə də belə hallarla mübarizədə əhalinin maarifləndirilməsinə xüsusi önəm verilməlidir. İnsanlar çox məlumatlı olsalar, o zaman belə hallarla üzləşmək risqi azalacaq. Görürsən ki, kimsə iş dalınca bu ölkəyə gedir, amma bilmədən insan alverinin qurbanı olur”.
Vidadi ORDAHALLI
