Məişət zorakılığına məruz qalmış qadınlara ilkin yardımın edilməsi vacib amillərdəndir. Qadın uşaqlarla təkbaşına qaldıqda və ya evdən qovulanda ona dost-tanışı və ya doğmaları tərəfindən yardım edilə bilər. Ancaq elə ailələr var ki, o, məişət zorakılığına məruz qalsa da, müxtəlif səbəblərdən doğmalarının evinə gedə bilmir. Belə olan halda, həmin qadın ya yoldaşının zorakılığına dözmək məcburiyyətində qalır, ya da həyatına son qoyur.
Bu kimi halların yaşanmaması üçün sığınacaq mərkəzləri mövcuddur. Ölkədə sığınacaq mərkəzləri mövcud olsa da, onların sayı yetərincə deyil. Yalnız bir neçə vətəndaş cəmiyyəti təsisatının nəzdində sığınacaq mövcuddur. Təbii ki, həmin sığınacaqlarda da zorakılığa məruz qalan şəxs uzun müddət saxlana bilmir. Həm də onların şəraiti buna imkan vermir. Bəzi hallarda qeyri-dövlət yardım mərkəzləri öz fəaliyyətlərini davamlı olaraq təşkil edə bilmirlər. Əsas problem də onların maliyyələşdirilməsi ilə bağlı olur.
Xatırladaq ki, 2010-cu ildə ölkə başçısı İlham Əliyev tərəfindən məişət zorakılığının qarşısının alınması ilə bağlı qanun imzalanıb. Bu illər ərzində bəzi işlər görülüb. Bu qanuna sığınacaqların yaradılması və idarə olunması da daxildir.
Ancaq dövlət sığınacaq mərkəzləri olarsa, bu sahədə hər hansı bir problem yaşanmaz. Zorakılığa məruz qalan şəxs rahat şəkildə dövlət sığınacaq mərkəzinə sığınıb, dövlərin onun üçün yaratdığı şəraitdən yararlanar.
Dövlət sığınacaq mərkəzlərinin nə səbəbdən yaradılmadığını öyrənmək üçün aidiyyəti qurumlara müraciət etdik.
Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsi - Elgün Səfərov: “Qanunvericilikdə sığınacaqların yaradılması ilə bağlı müddəalar öz əksini tapıb”
Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin İnformasiya və analitik araşdırmalar şöbəsinin müdiri Elgün Səfərov bildirdi ki, müasir dövrdə dövlət sığınacaqlarının yaradılmasına ehtiyac var: “Dövlət sığınacaqlarının yaradılmasının əsas məqsədi zorakılığa məruz qalan, eləcə də müxtəlif səbəblərdən oraya yerləşdirilən vətəndaşlara yüksək keyfiyyətli xidmətin göstərilməsidir. Bu, Azərbaycanda aktual problemlərdən biridir. İstər evdə, istər məktəbdə, istərsə də kənar yerlərdə məişət zorakılığına məruz qalan uşaqlar tam təhlükəsiz və keyfiyyətli xidməti göstəricilərə malik olan sığınacaqlara yerləşdirilməlidirlər. Bunun üçün də dövlət büdcəsindən maliyyələşən sığınacaqlara ehtiyac var. Bu sığınacaq cinsindən, yaşından asılı olmayaraq, zorakılığa məruz qalan bütün şəxslərin təhlükəsiz evinə çevrilməlidir”.
Şöbə müdiri onu da vurğuladı ki, dövlət sığınacaqları yerli icra hakimiyyətlərinin və yaxud da digər dövlət qurumlarının nəzdində beynəlxalq standartlara uyğun şəkildə fəaliyyət göstərə bilər: “İl ərzində məişət zorakılığı kimi qeydə alınan 850 hadisədə zərərçəkənlərin 50-60 faizinin sığınacağa yerləşdirilməsinə ehtiyac yaranır. Onların sığınacaqda formalaşması və gələcəkdə cəmiyyətə inteqrasiyaları üçün müvafiq tədbirlərin həyata keçirilməsi zəruridir. Qanunvericilikdə sığınacaqların yaradılması ilə bağlı müddəalar öz əksini tapıb. Ona görə də Azərbaycanda dövlət sığınacaqlarının yaradılması prioritet məsələlərdən biri olmalıdır”.
Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi - Fazil Talıblı: “Bu məsələ nazirliyin diqqətindədir”
Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin mətbuat katibi Fazil Talıblının sözlərinə görə, bu məsələ nazirliyin diqqətindədir və yaxın zamanlarda bu barədə ictimaiyyətə geniş məlumat veriləcək.
Mehriban Zeynalova: “Ölkəmizdə dövlət sığınacaqlarının yaradılmasına ehtiyac var”
“Təmiz Dünya” İctimai Birliyinin sədri Mehriban Zeynalova qeyd etdi ki, sığınacaqların tikilməsi yaxşı haldır. Bir sıra ölkələrdə dövlət sığınacaqları mövcuddur: “Ölkəmizdə dövlət sığınacaqlarının yaradılmasına ehtiyac var. Bu gün ölkədə sığınacaq sayı azdır. QHT-lər tərəfindən yaradılmış sığınacaqlar var. Bu sığınacaqlara məişət zorakılığından əziyyət çəkənlər gəlir. Ümumiyyətlə, hər xırda konfliktə görə sığınacağa gəlmək düzgün deyil”.
M.Zeynalova hesab edir ki, eyni formatlı sığınacaqlar yaradılmamalıdır: “Azərbaycan mühiti üçün düşünmə evlərinin yaradılmasına ehtiyac var. Əgər orada təqib yoxdursa, sadəcə başqa şəxslərin müdaxiləsi ilə ailədə problem yaranıbsa, həmin düşünmə mərkəzində mütəxəssisin köməkliyi ilə o şəxs öz həyatına yenidən baxa bilər, ailə münasibətlərində baş verən hadisələrin təhlili üçün imkan yaranar. Təhlükəsiz sığınacaq isə dövlət sığınacağı olmalıdır. Düzdür, vətəndaş cəmiyyəti olaraq bizdə təhlükəsizlik tədbirləri üçün şərait yaradılıb. Ancaq böyük təhlükələr üçün dövlət sığınacaqlarının yaradılması vacibdir”.
Aytəkin Kamranqızı: “Gələcəkdə dövlət sığınacaq mərkəzləri yaradılarsa, o qurum beynəlxalq standartlara cavab verməlidir”
Sosioloq Aytəkin Kamranqızı bizimlə söhbətində qeyd etdi ki, dövlət sığınacaq mərkəzlərinin yaradılmasına ehtiyac var. Bu gün məişət zorakılığından əziyyət çəkənlərin sayı az deyil. Onların arasında elələri var ki, QHT-lər tərəfindən yaradılmış sığınacaq mərkəzlərindən xəbərləri yoxdur, ya da həmin mərkəzlərin dövlət nəzarətində olmadığını bildiyi üçün, ora getməyə ehtiyat edirlər. Bu səbəbdən dövlət sığınacaq mərkəzlərinin yaradılmasına ehtiyac var: “Hansısa zorakılığa, şiddətə məruz qalan biçarələr, ən azı, küçələrdə qalmaz, pis yollara düşməz, ölkədən getməz, intihar etməzlər. İnsan əlacsız, ümidsiz qaldıqda, döyəcəyi qapı olmadıqda, təhlükəli addımlar ata bilər. Əgər belə sığınacaqlar fəaliyyət göstərərsə, o da mümkündür ki, köməksiz şəxs daimi sığınacağın sakini olmasın; müəyyən bir müddətdə özünü toparlayandan sonra geriyə qayıtmaq imkanı qazansın”.
Həmsöhbətimiz hesab edir ki, gələcəkdə dövlət sığınacaq mərkəzləri yaradılarsa, o qurum beynəlxalq standartlara cavab verməlidir: “Həmin mərkəzdə psixoloq, sosioloq, təlim-tərbiyə üzrə mütəxəssislərin fəaliyyəti, rolu çox vacibdir. Zorakılıq qurbanlarının normal həyata adaptasiyası üçün müxtəlif layihələr həyata keçirilməlidir”.
A.Kamranqızı onu da vurğuladı ki, gələcəkdə yaradılacaq dövlət sığınacaq mərkəzləri tək paytaxt Bakıda deyil, bölgələrdə də fəaliyyət göstərməlidirlər. Nəzərə almaq lazımdır ki, bəzi şəxslər rayondan Bakıya gələ bilmirlər. Bu cür şəxsləri də nəzərə alıb bölgələrdə də dövlət sığınacaq mərkəzi yaradılmalıdır.
Günel CƏLİLOVA
