Xəstəliklərin artdığı bir dövrdə dərman qiymətlərinin müxtəlif olması əhalinin güzəranına mənfi təsir edir. Digər tərəfdən də dərmanların keyfiyyəti ilə bağlı ortaya çıxan problemlər əlavə çətinliklər yaradır. Görürsən ki, həkim xəstəyə hansısa dərmanın alınması ilə bağlı resept yazır. Ancaq xəstə həmin dərmanı alarkən qiymətlər arasında kəskin fərqin olduğunu görür. Yəni dərmanın tərkibi və göstəriciləri eyni olsa da, qiymətlər arasında fərq dəfələrlə ölçülür.
Bir sıra hallarda, alıcı dərmanların daha ucuz qiymətə satıldığı aptekdən onu alır. Bu da alıcıların həm vaxtını aparır, həm də əsəblərini tarıma çəkir. Maraqlı olan və sual doğuran məqam odur ki, eyni ada, tərkibə, komponentlərə malik olan dərmanların qiymətində niyə böyük fərq var? Məsələn, “Valerian ekstrakt” adlı dərman yerli apteklərdə 5 manat 20 qəpiyə satıldığı halda, həmin dərmanın Bakıdakı “Alman apteki”ndə qiyməti 22 manatdan aşağı deyil. Göründüyü kimi, ortadakı qiymət fərqi 4 dəfədən böyükdür. Bununla yanaşı, baxırsan ki, həm ucuz, həm də baha satılan dərmanın tərkibi eyni göstəricilərə malikdir, amma fərqli keyfiyyətə malikdirlər. Yəni baha satılan dərman daha effektlidir. Keyfiyyət fərqlidirsə, o zaman dərmanın eyni tərkibə malik olması nə dərəcədə həqiqəti əks etdirir?
Belə iddialar var ki, müəyyən işbazlar xaricdən dərman idxal edərkən oradakı istehsalçılarla “sövdələşirlər”. Yəni dərmanın üzərində göstərilən komponentlər, əslində, lazım olan səviyyədə onun tərkibinə daxil edilmir. Daha doğrusu, onların dozası azaldılır və həmin dərmanlar ucuz satılır. Nəticədə həmin dərmanlardan istifadə yaxşı səmərə vermir. Beləcə, insanlar aldadılır. Bu səbəbdən müxtəlif qiymətə satılan dərmanların keyfiyyət göstəriciləri fərqlidir.
Maraqlıdır, bəs ekspertlər bunu necə şərh edirlər? Eyni tərkibə malik olan dərmanlar niyə bahadır? Dərmanın tərkibindəki komponentlərin azaldılması ilə bağlı iddialar nə dərəcədə realdır?
Rasif Bağırov: “Eyni tərkibli dərmanlar müxtəlif ölkələrdə istehsal olunduğu üçün, fərqli qiymətə satılır”
Məsələyə münasibət bildirən tanınmış həkim Rasif Bağırovun fikrincə, eyni ada malik olan dərmanların müxtəlif qiymətə satılmasının müxtəlif səbəbləri var: “Məsələ ondadır ki, eyni adda dərmanlar müxtəlif ölkələrdən Azərbaycana gətirilir. Böyük Britaniyadan, Bolqarıstan və Türkiyədən də dərman gətirilir. Məsafə, dərmanın hazırlanması zamanı proses qiymətlərə təsir göstərir. Eyni tərkibli dərmanlar müxtəlif ölkələrdə istehsal olunduğu üçün, fərqli qiymətə satılır. Avropada istehsal olunan dərman Orta Asiya istehsalından 20 dəfə bahadır. Avropada dərmanlar yüksək texnologiyalarla hazırlanır və keyfiyyətli olur. Bunun üçün də baha qiymətə satılır. Elə dərmanlar var ki, onlar Rusiyada istehsal olunur. Digər tərəfdən, hər ölkənin kateqoriyasına uyğun olaraq dərmanları sənədləşdirib verirlər. Düşünmürəm ki, xaricdə dərmanların tərkibini azaltmaq mümkün olsun. Çünki dərmanların komponenti var. Lazım olandan artıq və ya əskik komponent ora daxil etmək olmaz”.
Eyyub Hüseynov: “Problem ondadır ki, dərmanın tərkibinə lazım olan vacib komponentlər qatılmır”
Azad İstehlakçılar Birliyinin sədri Eyyub Hüseynov isə hesab edir ki, dərmanların tərkibinə müdaxilənin edilməsi ilə bağlı iddialarda həqiqət payı var: “Vaxtilə bu təşkilatı yaratmazdan 22 il əvvəl bizneslə məşğul olmuşam. O zaman belə halların şahidi oldum. İndinin özündə də belə hallar var və bunu danmaq olmaz. Eyni görkəmdə, eyni formada məhsul istehsal edilir, amma tərkibi fərqli olur. Dərmanlarla bağlı belə halların yaşanması ehtimalı böyükdür. Çünki ortadakı keyfiyyət fərqi bu qənaətə gəlməyə əsas verir. Problem ondadır ki, dərmanın tərkibinə lazım olan vacib komponentlər qatılmır. Yaxud da onların miqdarı azaldılır. Nəticədə dərmanların keyfiyyəti aşağı düşür. Bu da, öz növbəsində, bazarda haqsız rəqabətə yol açır. Bundan insanlar əziyyət çəkirlər. Ona görə də bu işlərə nəzarət artırılmalıdır”.
Vidadi ORDAHALLI
