Şəmsəddin Əliyev: “Belələri cinayət məsuliyyətinə cəlb edilməlidir ki, bu, başqalarına da dərs olsun”
Son illər cəmiyyətimizdə ən aktual məsələlərdən birinə çevrilən problemli kreditlərin vətəndaşlarımıza həm maddi, həm də mənəvi baxımdan ciddi çətinliklər yaratdığı gizlin deyil.
Bilirik ki, bir sıra banklarda qanunsuz fəaliyyət göstərən bank kollektorları banka borclu olan vətəndaşların başına müsibətlər gətiriblər. Problemli borcların yığılması üzrə “xidmət göstərən” kollektorların neqativ əməlləri saysız-hesabsızdır. Onlar qanunsuz olaraq insanları hədələyir, onlara maddi, mənəvi və psixoloji təzyiqlər göstərirdilər. Onlar insanları həm telefonla hədələyir, həm evlərinə gedib qonşuların gözü qarşısında onların ünvanına təhqiramiz ifadələr işlədirdilər. Hətta bəzi bank kollektorları vətəndaşlara hədə-qorxu gələrək “bizə filan qədər pul verməsən, vəziyyətin daha da pisləşəcək” deyib onlardan “şirinlik” tələb edirdilər. Məlumdur ki, bankların “şilləvuran”ları bir sıra hallarda qanunsuz olaraq vətəndaşları məhkəməyə də çəkirdilər. Kollektorların vətəndaşlara vurduğu maddi, mənəvi, psixoloji təzyiq nəticəsində hətta özünə qəsd edənlər də az deyil.
Uzun müddət ölkəmizdə banklara borclu olan insanların kollektorlardan ziyan çəkməsi bir fakdır. Kollektorların bəzi banklarla əlbir olub, krediti qaytarmaqda çətinlik çəkən vətəndaşların başına açdıqları oyunlar, müsibətlər, heç şübhəsiz ki, cavabsız qalmamalıdır. Vətəndaşa hədə-qorxu gələrək, onlardan qanunsuz pul tələb edən, bəzi borcluları intihara, ailədaxili münaqişəyə sürükləyən bank kollektorlarının, daha doğrusu, “bank qoçuları”nın əməllərinə hüquqi qiymət verilməlidir.
Məlum olduğu kimi, Prezident İlham Əliyevin məlum sərəncamı ilə problemli kreditlə bağlı məsələ öz həllini tapıb. Bundan sonra bankların qanunsuz saxladığı və fəaliyyətinə imkan yaratdığı bank kollektorları yol verdikləri çoxsaylı qanunsuz əmələ görə hüquq müstəvisində cavab verə bilərmi? Vətəndaşları müxtəlif yollarla incidən, təhqir edən, onları maddi, mənəvi, psixoloji cəhətdən təzyiqə məruz qoyan bu şəxsləri cinayət məsuliyyətinə cəlb etmək mümkündürmü?
Qeyd edək ki, bir çox hüquqşünasların fikrincə, banka borclu olan vətəndaşların başına oyunlar gətirən kollektorların nəinki indi, hətta həmin dövrdə də məhkəməyə verilməsi, cinayət məsuliyyətinə cəlb edilməsi mümkün idi. Bankların borclu müştəri haqqında məlumatı kollektorlara verməsinin özünün böyük qanun pozuntusu olduğunu deyən ekspertlər hesab edirlər ki, qanunvericiliyə görə, bank öz müştərisinin banka nə qədər borcunun olması, ümumiyyətlə, kredit əməliyyatları haqqında məlumatı yalnız kredit götürənin özünə verə bilər. Kollektorların əhalinin vəziyyətindən sui-istifadə etdiyini deyən ekspertlərin bildirdiyinə görə, Prezidentin müvafiq sərəncamı bank kollektorlarının qanunsuz fəaliyyətinə birdəfəlik son qoydu.
Hüquqşünas Şəmsəddin Əliyevin mövzu ilə bağlı “Bakı-Xəbər”ə bildirdiyinə görə, Prezidentin sərəncamı vətəndaşlara imkan verir ki, onlar öz pozulmuş hüquqlarının müdafiəsi ilə bağlı məhkəməyə müraciət etsinlər. “Problemli kreditlərlə bağlı məsələ uzun müddət idi ki, cəmiyyəti narahat edirdi. Bir tərəfdən banklar, digər tərəfdən də onların qanunsuz pulyığanları vəzifəsini yerinə yetirən kollektorlar camaata, sözün həqiq mənasında, divan tuturdular. Ümumiyyətlə, hər bir vətəndaş öz pozulan hüquqlarının bərpası ilə əlaqədar olaraq hadisənin üzərindən 5-6 illik bir müddət keçsə belə, məhkəməyə müraciət edə bilər. Onlara dəyən maddi və mənəvi ziyanın ödənilməsi, habelə üzləşdikləri qanunsuzluqlarla bağlı məhkəmədə iddia qaldıra bilərlər, buna qanunvericilik də imkan verir. Bilirsiniz ki, bir çox insan bank kollektorlarının qanunsuz əməlləri, maddi, psixoloji təzyiqləri ilə üzləşib. Prezidentin bu gün əhali arasında böyük sevinc və coşğu ilə qarşılanan, böyük rezonansa səbəb olan və vətəndaşların sosial vəziyyətinin yüksəlməsində önəmli rol oynayan sərəncamından sonra öz pozulan hüquqlarının bərpası üçün vətəndaşlar məhkəməyə müraciət etməlidirlər. Bildiyim qədər, edəcəklər də. Vaxtilə vətəndaşlara maddi, mənəvi və psixoloji təzyiqlər göstərən, onlara qarşı müxtəlif vasitələrlə hədə-qorxu gələn bank kollektorlarının onlar tərəfindən məhkəməyə verilməsi hüquqi baxımdan düzgündür. Kollektorların qanunsuz əməllərindən zərər çəkən vətəndaşlar bununla bağlı məhkəməyə müraciət etməlidirlər. İnanmıram ki, Prezidentin sərəncamından sonra hansısa bank kollektorları özlərində cəsarət tapıb bir də vətəndaşlara qarşı qanunsuz əməllər törətsinlər. Belələri cinayət məsuliyyətinə cəlb edilməlidir ki, bu, başqalarına da dərs olsun” - deyə Ş.Əliyev qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
