Fikrət Yusifov: “İnsanların kənddə qalması üçün onların həyat tərzinin əsaslı dəyişməsi istiqamətində addımlar atmaq lazımdır”
Dünyanın hər yerində kəndlərin boş qalması və əhalinin iri şəhərlərə köç etməsi ciddi problem kimi qəbul edilir. Azərbaycanda da bu hal yaşanır. Artıq ölkəmizdə əhalisinin sayı tək-tük olan kəndlər də var. Dünya Bankının məlumatına görə, Azərbaycanda 2021-ci ildən sonra kənddən şəhərə miqrasiyanın dinamikasında artım müşahidə olunub.
Qeyd edək ki, həmin ildə əhalinin 51 faizi şəhərlərdə yaşayırdısa, 2024-cü ildə bu göstərici 58 faizdən çox olub. Sosial şəbəkələrdə Lənkəranda, Gədəbəydə, Neftçala, Xızı və digər rayonların kənd evlərinin ya qapısının bağlı qalması, ya da ucuz qiymətə satılması ilə bağlı görüntülər yer alır.
Görəsən, işləmək, həyat səviyyəsini yüksəltmək üçün paytaxta üz tutan kəndlini şəhərdən kəndinə necə qaytarmaq olar?
Sabiq maliyyə naziri, professor Fikrət Yusifov “Bakı-Xəbər”ə şərhində bildirdi ki, urbanizasiya - şəhərlərin cəmiyyətin inkişafında rolunun artması kimi izah edilir: “Əslində bu prosesi insan övladı eramızdan əvvəlki minillklərdə də yaşamışdır. Bizim eramızda urbanizasiya xüsusilə sənaye inqilablarının başlaması ilə böyük sürətlə davam etmişdir. Belə ki, əgər 1700-cü ildə dünya əhalisinin təxminən 2%-i şəhərlərdə yaşayırdısa, sənayenin sürətli inkişafı nəticəsində bu rəqəm 1800-cü ildə 3%, 1850-ci ildə 6%, 1900-cü ildə 16%, 2007-ci ildə isə 50%-i aşdı. Bu gün dünya əhalisinin 56–57%-i şəhərlərdə yaşayır. Əgər Avropa üçün bu göstəriciyə 150 il lazım olmuşdusa, Asiya, Afrika və Latın Amerikası ölkələri həmin yolu 30-40 ilə - yəni 4-5 dəfə daha sürətlə keçmişdilər. Bu məsələ ilə bağlı proqnozlar da ürəkaçan deyil. Belə ki, 2050-ci ilə qədər dünya əhalisinin 68%-ə qədərinin şəhərlərdə yaşaması gözlənilir. Daha bir 30 ildə isə yəni 2080-cü ilə dünya əhalisinin sayının 10 milyard nəfərə çatması və bu əhalinin 80-90%-nin məhz şəhərlərdə yaşaması gözlənilir.
Bir sözlə, bu gün Azərbaycanda baş verən proses - əhalinin kəndlərdən şəhərə axması tək ölkəmizə aid olan problem deyildir. Bəs belə bir vəziyyətdə hökumətlər nə etməlidirlər? Düşünürəm ki, bu axının yaratdığı problemlərin həlli üzərində ciddi düşünmək və həll yolları aramaq zəruridir.
Bir sözlə, insanların kənddə qalması üçün onların həyat tərzinin əsaslı dəyişməsi istiqamətində addımlar atmaq lazımdır. İlk növbədə araşdırmaq lazımdır ki, insan nədən öz evini, bağını və digər mümkün əmlaklarını kənddə qoyub şəhərə gəlir. Bu həm də psixoloji bir məsələdir. Hər kəs daha komfort həyat tərzi keçirməklə yaşamaq istəyir. Başa düşməliyi ki, kəndlinin kənddə qalmasının qiyməti verilmədikcə, bu axın davam edəcək. Kəndli bilsə ki, kənddə şəhərdə olduğundan daha çox pul qazana və daha yaxşı yaşaya bilər, o heç vaxt şəhərə gəlməz. Bütün bunlar hər bir hökuməti düşündürməli və çıxış yollarını məhz bu prizmadan yanaşaraq axtarmaq lazımdır”.
Günel CƏLİLOVA
