Akif Nağı: “Ola bilər ki, hansısa hərəkətlər də olsun, silahlı qarşıdurma yenidən bərpa edilsin”
Aprelin 20-də ABŞ və İran nümayəndələri İslamabadda görüşməli idilər. Tehranı danışıqlarda Abbas Əraqçinin və Məhəmməd Bağır Qalibafın təmsil edəcəyi, İran nümayəndə heyətinin ABŞ ilə danışıqları davam etdirmək üçün İslamabada gedəcəyi deyilirdi. Qeyd edilirdi ki, əvvəlki razılaşma müddəti 22 apreldə başa çatır. Əgər hər şey yaxşı gedərsə və Tramp şəxsən Pakistana uçmağa razı olarsa, iranlılar Prezident Pezeşkianı birgə "İslamabad Bəyannaməsi"ni imzalamaq üçün göndərməyə hazırdırlar.
Yayılan məlumata görə, ABŞ nümayəndələri görüş üçün İslamabada getsələr də, amma Tehran nümayəndələri getməkdən imtina edib. Rəsmi Tehran bəyan edib ki, “ABŞ bir tərəfdən təhdid edir, bir tərəfdən də gəlin danışaq deyir”, biz Trampla təhdid altında danışmayacağıq,
İran danışıqdan imtina etdi. İran ABŞ tərəfindən təhdidlər davam edəcəyi təqdirdə, Vaşinqtonla danışıqlar aparmayacağını bəyan edib.
Bu barədə İran parlamentinin sədri Məhəmməd Bağır Qalibaf sosial şəbəkədə yazıb.
O bildirib: “Donald Tramp danışıqları təslim müqaviləsinə çevirmək istəyir. Lakin biz daimi təhdidlər şəraitində aparılan dialoqu qəbul etmirik”.
Qalibaf əlavə edib ki, İran döyüş meydanında yeni güc balansını nümayiş etdirməyə hazırdır.
Bundan sonra orada nə baş verəcək?
Azad Vətən Partiyasının sədri Akif Nağı baki-xeber.com-a bildirdi ki, ABŞ və İran danışıqları bir çox amillərə bağlıdır. “Ortada konkret bir məsələ olmalıdır. Amerika hökmlü mövqedən çıxış edir, öz fikirlərini diqtə etməyə çalışır. Hörmüz boğazının açılması, orada gəmilərin hərəkəti, İranın nüvə tədqiqatları ilə bağlı Tramp hökmlü şəkildə öz mövqeyini ortaya qoyur. Hətta iddialı bir mövqe ilə çıxış edir. Məcburiyyət və güc mövqeyi göstərir, “razılaşmalıdırlar” deyir. İranla ABŞ arasında bu proses 2015-ci ildən gedir. 2015-ci ildə Obamanın, Demokratların vaxtında müqavilə imzalandı, eyni zamanda BMT Təhlükəsizlik Şurasının 5 üzvü və Almaniya 5+formatında həmin sənədə qol çəkdi. Hətta Avropa Birliyinin nümayənsəsi də o sənədə imza atdı. Bununla da İranın nüvə tədiqatları ilə bağlı məsələni nizamladılar. İranın dondurulmuş aktivlərinin müəyyən bir hissəsinin açılması yönündə maliyə imkanlarının yaradılması ilə bağlı o dövrdə İranla razılaşma oldu. Bu rəsmi Tehran tərəfindən müsbət qarşılanmışdı. Düzdür, İranın daxilidə də, ABŞ-ın içində də narazı olanlar vardı. O dövrdə Demokratlar hakimiyyətdə idilər, amma o Respublikaçılar o qərarın əleyhinə idilər. Tramp da 2017-ci ildə birinci dəfə hakimiyyətə gələndən sonra onun əleyhinə idi. 2018-ci ildə Amerika o müqavilədən çıxdı. İran qeyri-müəyyən qalırdı və rəsmi şəkildə 2025-ci ildə o da bu razılaşmadan çıxdı. Yəni 2025-ci ilin iyununda 12 günlük müharibədən sonra İran da o sənəddən çıxdı. İndi yenidən o müstəviyə qayıtmaq istəyirlər, o yöndə danışıqlar gedir. Amerika qətiyyən geri çəkilmək istəmir. Amerika nümayəndələrinin İslamabada getdiyi deyilir. Yəni bu barədə müxtəlif informasiyalar var. Hətta Qərblə danışıqların nisbətən tərəfdarı olan Qalibaf da onun əleyhinə çıxdı. Bildirdilər ki, İran nümayəndə heyəti İslamabada getməyəcək. Amma ABŞ nümayəndələri getdi. Hər halda Amerika öz mövqeyini bir daha nümayiş etdirdi ki, biz danışıqlara razıyıq, İran razı deyil. Bunu çatdırmaq istəyirlər. Hesab edirəm ki, by razılığın hələ də əldə olunmamasında ABŞ-ın da, İranın da günahları var. İran nüvə tədqiqatları ilə bağlı mövqeyindən, Hörmüz boğazı ilə əlaqədar mövqeyindən geri çəkilmək istəmir. İran əgər öz mövqeyindən geri çəkilmirsə ABŞ da hər iki məsələ ilə bağlı öz maksimal mövqeyini ortaya qoymağa çalışır. Ona görə də, mövqeləri bir-birinə tam əks olduğu səbəbindən bu danışıqların hansısa nəticə verəcəyinə ümid azdır. Xüsusən də 40 günlük qarşıdurmadan sonra iki həftəlik atəşkəslə bağlı əldə olunan razılaşmanın vaxtı bu gün bitir. Bundan sonra hərbi əməliyyatlar başlayacaq, yoxsa yox. Bununla bağlı müəyyən əlamətlər var, ola bilər ki, hansısa hərəkətlər də olsun, silahlı qarşıdurma yenidən bərpa edilsin. Amma hər halda danışıqlar variantı da gündəmdə qalır. Müəyyən fasilədən sonra yəqin ki, danışıqlar Pakistanın vasitəçiliyi ilə davam etdiriləcək”.
A.Nağı hesab edir ki, müəyyən bir fasilədən sonra Pakistanın vasitəçiliyi ilə danışıqlar başlaya bilər və hərbi əməliyyatlara başlanılması ehtimalı isə azdır.
İradə SARIYEVA
