Bəhruz Quliyev: “Bu ölkə köhnə stereotiplərin təsiri altında qalaraq regionda gərginlik yarada biləcək qərarlar qəbul edir”
Belçika Nümayəndələr Palatası Ermənistanın sülh proqramını və Ermənistanla Avropa İttifaqı arasında münasibətlərin daha da dərinləşdirilməsini dəstəkləyən qətnaməni yekdilliklə qəbul edib.
Bununla belə qətnamədə Azərbaycana yönəlik 3 təxribatçı məqam yer alıb: 1. Qayıdış hüququ: Orada açıq şəkildə “artsax” ermənilərinin öz əcdadlarının torpaqlarına qayıtması tələb olunur və belə bir addımın yalnız güclü beynəlxalq təhlükəsizlik mexanizmi ilə mümkün olduğu vurğulanır.
2. Suveren sərhədlərin bərpası: Bu sənəd Azərbaycan qoşunlarının Ermənistan Respublikasının suveren ərazisindən dərhal çıxarılmasını tələb edir və 12 may 2021-ci ildə mövcud olan sərhədlərə qayıtmaqda israr edir.
3. Girovların taleyinə diqqət: Bu sənəd, hazırda Bakıda saxlanılan “artsaxın” siyasi rəhbərliyi də daxil olmaqla, erməni “hərbi əsirlərinin” və mülki girovların humanitar vəziyyətinə diqqət çəkir.
Paradoksal vəziyyətə bax ki, Ermənistan hakimiyyəti Qarabağı Azərbaycanın tərkib hissəsi kimi tanıyır, Baş nazir Nikol Paşinyan bu məsələnin bağlandığını deyir, Belçika parlamenti isə təxribatçı bəyanat qəbul edir.
Sözügedən məsələni baki-xeber.com-a şərh edən “SƏS” qəzetinin baş redaktoru, politoloq Bəhruz Quliyev hesab edir ki, Belçika parlamentinin qəbul etdiyi bu qətnamə ilk baxışdan “sülhə dəstək” kimi təqdim olunsa da, məzmun etibarilə regionda formalaşmaqda olan yeni reallıqlarla ziddiyyət təşkil edən və müəyyən dairələrin köhnə yanaşmalarından qurtula bilmədiyini göstərən siyasi sənəddir: “Məsələyə diqqətlə yanaşdıqda aydın görünür ki, Belçika Nümayəndələr Palatası tərəfindən qəbul olunan bu sənəd bir tərəfdən Ermənistanla Avropa İttifaqı arasında münasibətlərin dərinləşdirilməsinə dəstək verir, digər tərəfdən isə Azərbaycanla bağlı üç mühüm məqamda açıq şəkildə qərəzli və reallıqdan uzaq mövqe sərgiləyir. Birinci məsələ “qayıdış hüququ” ilə bağlıdır. Sənəddə “artsax ermənilərinin” geri dönüşündən bəhs edilir. Halbuki bu yanaşma artıq tarixə qovuşmuş separatçı anlayışların yenidən gündəmə gətirilməsi cəhdidir. Bu gün regionda yeni hüquqi-siyasi reallıq mövcuddur və Paşinyan başda olmaqla Ermənistan rəhbərliyi Qarabağın Azərbaycanın suveren ərazisi olduğunu rəsmən tanıyıb. Belə olan halda, bu tip çağırışlar sülh prosesinə xidmət etmir, əksinə, onu ləngidir”.
B.Quliyevin fikrincə, ikinci məqam “suveren sərhədlər” məsələsidir: “Qətnamədə 12 may 2021-ci il tarixindəki mövqelərə qayıdış tələbi irəli sürülür. Bu isə faktiki olaraq sərhədlərin delimitasiya və demarkasiya prosesini nəzərə almayan, birtərəfli yanaşmadır. Reallıq ondan ibarətdir ki, Azərbaycan və Ermənistan arasında sərhəd məsələləri yalnız ikitərəfli danışıqlar yolu ilə həll oluna bilər və kənar parlamentlərin bu prosesə siyasi müdaxiləsi konstruktiv sayılmır. Üçüncü məqam isə “girovlar” məsələsidir. Sənəddə Bakıda saxlanılan şəxslərin “hərbi əsir” kimi təqdim olunması açıq manipulyasiyadır. Azərbaycan tərəfi dəfələrlə bəyan edib ki, bu şəxslər konkret cinayət əməllərinə görə məsuliyyət daşıyırlar və onların məsələsi hüquqi çərçivədə həll olunur.
Burada əsas paradoks ondan ibarətdir ki, rəsmi İrəvan artıq Qarabağ məsələsini bağlanmış hesab edir, sülh müqaviləsinin imzalanmasına yönəlik addımlar atır. Amma Avropanın bəzi siyasi institutları, o cümlədən Belçika parlamenti hələ də köhnə stereotiplərin təsiri altında qalaraq regionda gərginlik yarada biləcək qərarlar qəbul edir. Hesab edirəm ki, bu cür yanaşmalar nə Ermənistanın özünə, nə də regionda dayanıqlı sülhün qurulmasına xidmət edir. Əksinə, bu, üçüncü tərəflərin prosesə destruktiv təsir imkanlarını artırır və real sülh gündəliyini kölgədə qoyur. Bunu hər kəs anlamalıdır ki, sülhə aparan yol bəyanat və qətnamələrdən deyil, qarşılıqlı etimad, birbaşa dialoq və beynəlxalq hüququn prinsiplərinə hörmətdən keçir. Regionun gələcəyini isə uzaq paytaxtlarda qəbul olunan siyasi sənədlər deyil, məhz Azərbaycan ilə Ermənistan arasında əldə olunacaq razılaşmalar müəyyən edəcək”.
Vidadi ORDAHALLI
