Azər Həsrət: “Haqlı etiraz edirlər”
Antalyada keçirilən Antalya Diplomatiya Forumunda çıxış edən ABŞ-ın Ankaradakı səfiri və Suriya üzrə xüsusi nümayəndəsi Tom Barakın söylədiyi “Yaxın Şərqdə işləyən yeganə şey güclü liderlik rejimləri olub: ya xeyirxah monarxiyalar, ya da konstitusiyalı monarxiyalar” fikri Türkiyədə ciddi narazılıqla qarşılanıb. Türkiyənin siyasi mühitində Barakın bu qiymətləndirməsi məsuliyyət hüdudlarını tamamilə aşan uğursuz bir bəyanat kimi qəbul edilir.
"Aydınlık" qəzetinin məlumatına görə, Türkiyə müxalifəti ABŞ-nin Türkiyədəki səfiri Tomas Barrakın Antalya Diplomatik Forumundakı çıxışlarından sonra onun persona non qrata elan edilməsini tələb edib.
Qəzetin məlumatına görə, səfirin monarxiyaların Yaxın Şərqdə güclü idarəetmə qüvvəsi kimi effektivliyi ilə bağlı şərhləri güclü reaksiya doğurub.
Barak bildirib ki, Yaxın Şərqdə işləyən yeganə siyasi rejimlər ya monarxiyalar, ya da liderin "güclü əl" ilə idarə etdiyi monarxiya elementləri olan respublikalardır. O, əlavə edib ki, "demokratiya mantiyasını geyinmiş" ölkələr uğursuzluğa düçar olublar. Bu arada, Türkiyə özünü monarxiyadan imtina etdikdən sonra yaradılmış demokratik dövlət kimi təqdim edir.
Qəzet yazır: "Onun çıxışlarından sonra səfir sərt tənqid olunub, o cümlədən "onu ölkədən qovmaq" çağırışları edilib".
Bundan əlavə, Barak ABŞ-nin xarici siyasət yanaşmasına yenidən baxılmasına çağırıb. O bildirib ki, regiondakı ölkələr Vaşinqtonun köməyi olmadan öz problemlərini həll etməlidirlər. Bundan əlavə, səfir fərdi siyasi və hərbi strukturların zorla aradan qaldırılmasının mümkünsüzlüyünü vurğulayıb.
Türkiyə müxalifəti Tomas Barrakı yersiz açıqlamalar verməkdə və həssas siyasi məsələlərə müdaxilə etməkdə ittiham edib.
Qeyd edək ki,Tom Barak oxşar şəkildə 2025-ci ilin dekabrında keçirilən 23-cü Doha Forumunda monarxiyanın regionda ən yaxşı işləyən idarəetmə forması olduğunu vurğulamışdı.
Özünü demokratik sayan bir ölkənin, yəni Amerikanın səfiri olan Barakın bu fikirləri Türkiyədə böyük etirazlara səbəb oldu. Bu çıxışın Türkiyədə böyük etiraz doğurmasına necə yanaşmaq oalr? Nəzərə alsaq ki, Türkiyə 100 ildən çoxdur monarxiyadan çıxıb, demokratik idarəçilik üsulunda gedən bir ölkədir.
Siyasi şərhçi Azər Həsrət baki-xeber.com-a bildirdi ki, səfirin bu sayğısız bəyanatının Türkiyədə narazılıqla qarşılanması tam əsaslıdır. “İstənilən ölkənin səfiri olduğu ölkələrdə ifadələrinə diqqət etməlidir. Əlbəttə ki, ictimai yerlərdə, cəmiyyət qarşısında çıxış edərkən ifadələrini ehtiyatla seçməli və ərazisində yerləşdiyi dövləti narazı salacaq ifadələrə yer verməməlidir. Təəssüflər olun ki, Tom Barak bəzən bu cür sıradıdışı çıxışlar edir, həddini aşır, diplomatik nəzakət qaydalarını pozur və qardaş Türkiyə kimi bir dövlətə dil uzadır. Türkiyə həqiqətən də artıq 100 ildən çoxdur monarxiyadan, imperiyadan çıxıb 1923-cü ildən bəri cumhuriyyət qurub və bu bütün bu arxada qalan dövr, yəni 103 il ərazində Türkiyə daim demokratik seçkilər, qanunlar çərçivəsində idarə olunub, bu gün də elədir. Bu gün də Türkiyənin prezidenti və parlament üzvləri xalq tərəfindən seçilir. Yəni diktatura, monarxiya yoxdur, hər hansı bir şəxsin üstün imtiyazı yoxdur. Hər şeyi xalq həll edir. Bu cür dövlətə dil uzatmaq yerinə düşərmi? Əlbəttə, düşməz. Ona görə də qardaş Türkiyədə onun bu açıqlamasına ciddi etirazlar var. Haqlı etiraz edirlər”.
O, qeyd etdi ki, təkcə Türkiyə deyil, bizim xalqımız da etiraz edir. A.Həsrət açıqlamasında ABŞ və başqa xarici dövlətləri Türkiyə, Azərbaycan və başqa türk dövlərin bu cür məsələlərinə sayğılı yanaşmağa çağırdı. “Hər kəs həddini biləcək. Kiminsə dövləti daha böyükdürsə, imkanları daha çoxdursa bu o demək deyil ki, nisbətən zəif dövlətlərə dil uzatmaq haqqına sahibdirlər. Əsla belə şey olmaz, yol verilən deyil”-deyə A.Həsrət vurğuladı.
İradə SARIYEVA
