Avropa İttifaqı xarici işlər nazirləri Ermənistanda hibrid təhdidlərlə - seçki proseslərinin xarici manipulyasiyası, kiberhücumlar və qanunsuz siyasi maliyyələşdirmə ilə mübarizə aparmaq üçün İrəvana kömək etmək məqsədilə yeni mülki missiyanın başlamasına yaşıl işıq yandırıb. Missiya yaxın aylarda fəaliyyətə başlayacaq, iki illik mandata malik olacaq və Ermənistan Respublikasında Avropa İttifaqı Tərəfdaşlıq Missiyası (EUPM Ermənistan) adlanacaq.
Ermənistan ötən ilin dekabr ayında Avropa İttifaqından missiya göndərməsini xahiş etmişdi. Brüsseldə və Ermənistanda müzakirələrdən sonra blokun səfirləri ötən həftə missiyanın yaradılması təklifinə yekdilliklə səs vermişdilər. EUPM Ermənistan, əsasən, Ermənistan və Azərbaycan arasındakı sərhədi izləmək üçün 2023-cü ildə yaradılmış başqa bir Aİ missiyasını - EUMA-nı əvəz edəcək. Onun dörd illik mandatı 2027-ci ilin əvvəlində başa çatır. 200-dən çox üzvü var və Ermənistanın sərhəd bölgələrində sabitliyə töhfə vermək və patrul və hesabat vasitəsilə Ermənistanla Azərbaycan arasında münasibətlərin normallaşdırılması səylərini dəstəkləmək üçün yaradılıb. Bu arada, yeni missiyada əsasən paytaxtdakı Ermənistan hakimiyyəti ilə sıx əməkdaşlıq edəcək 20-30 nümayəndənin olması gözlənilir. EUPM Ermənistanın Azərbaycanla heç bir əlaqəsi olmayacaq. "Azatutyun" radiosunun əlində olan nazirlər tərəfindən təsdiqlənmiş sənəddə bu barədə birbaşa qeyd olunmasa da, Ermənistana yeni missiyanın əsas narahatlığının, xüsusən də 7 iyunda Ermənistanda keçiriləcək parlament seçkiləri ilə bağlı Rusiyanın müdaxiləsi olduğu aydındır. Bir neçə Aİ diplomatı anonimlik şərti ilə bildirib ki, Brüssel "Moldovada uğurlu təcrübə" adlandırılanı təkrarlamağa ümid edir. Bu ölkədə Avropapərəst qüvvələr ötən il keçirilən parlament seçkilərində hakimiyyəti qoruyub saxlayıblar. Həmin vaxt Kişinyova tam missiya göndərilməsə də, blok seçkilərlə bağlı Rusiyanın dezinformasiyasını ifşa etmək üçün nazirliklərə nümayəndələr göndərib. Missiya həmçinin Ermənistanın qarşıdan gələn yerli seçkilərini və parlament seçkilərindən sonra mümkün konstitusiya referendumunu dəstəkləməyi planlaşdırır. Xüsusilə, təklifdə deyilir ki, EUPM Ermənistan missiyası "hökumətin ümumi yanaşmasına uyğun olaraq və digər eyni düşüncəli aktorlarla sıx əlaqələndirmə yolu ilə müvafiq təhlükəsizlik sektoru qurumlarına strateji məsləhətlər, eləcə də əməliyyat səviyyəsində dəstək verməklə Ermənistanın hibrid təhdidlərə qarşı dayanıqlığını artırmalıdır". Sənədə əsasən, bura Ermənistanın müvafiq nazirliklərinə və strukturlarına "hibrid təhdidlərə, xüsusən də xarici informasiya manipulyasiyası və müdaxiləsinə, kibercinayətkarlığa, eləcə də seçki və siyasi kontekstdə qanunsuz maliyyə axınlarına qarşı mübarizə aparmaq üçün" strateji məsləhətlərin verilməsi daxildir. Lakin Aİ-nin xarici siyasət qolu olan Avropa Xarici Fəaliyyət Xidmətinin əvvəlki sənədində Ermənistanda Kremlin təsirinə qarşı mübarizənin zəruriliyi açıq şəkildə bildirilmişdi. Xüsusilə qeyd edilib ki, göstərilən yardım "Rusiyanın sabitliyi pozan fəaliyyətlərinə qarşı yönəldilməlidir. Bu fəaliyyət İrəvanın tədricən Avropa İttifaqına yönəlməsi fonunda Ermənistana qarşı məcburi siyasətini sərtləşdirib, Ermənistanın dərin iqtisadi asılılığından və kövrək regional təhlükəsizlik mühitindən istifadə edib". Sənəddə vurğulanır ki, əgər Brüssel Ermənistanı dəstəkləməsə, "Aİ Rusiyanın region üzərindəki təsirinin zəiflədiyi bir vaxtda regional aktorların Moskvanın təsirindən azad olmasına imkan vermək üçün tarixi bir fürsəti əldən verəcək".
Mayın 5-də Ermənistan paytaxtında keçiriləcək ilk Aİ-Ermənistan sammiti Brüsselin İrəvanın rolunu nə qədər yüksək qiymətləndirdiyinin daha bir bariz göstəricisidir. Həm Avropa Komissiyasının sədri Ursula fon der Leyen, həm də Avropa Şurasının prezidenti António Kosta sammitdə iştirak edəcəklər. Toplantı Ermənistan paytaxtında keçiriləcək Avropa Siyasi Birliyinin) sammitindən cəmi bir gün sonra baş tutacaq. Zirvə görüşünün özü məhsuldar olmaqdan daha çox simvolik olacaq. Bunu “Azatutyun” radiosunun əldə etdiyi zirvə görüşünün bəyannaməsinin layihəsi sübut edir. Ermənistan hökuməti son illərdə Aİ üzvlüyü məsələsini qaldırsa da, layihədə bu barədə heç nə deyilmir. Bunun əvəzinə, sadəcə olaraq deyilir ki, "Aİ Ermənistanla münasibətlərini gücləndirmək və Ermənistanın dayanıqlığını, islahat gündəliyini və uzunmüddətli inkişafını dəstəkləmək, Ermənistanı Avropa İttifaqına daha da yaxınlaşdırmaq üçün sarsılmaz öhdəliyini bir daha təsdiqləyir". Mətndə həmçinin bildirilir ki, sammit zamanı liderlər həm İran, həm də Ukraynadakı geosiyasi vəziyyəti müzakirə edəcəklər. Mətndə Ermənistanın qonşu Azərbaycanla münasibətləri haqqında çox şey yoxdur, yalnız "Cənubi Qafqazda sülhə, təhlükəsizliyə, ünsiyyətə və rifaha güclü dəstəyimizi bir daha təsdiqləyirik və Azərbaycanla ikitərəfli sülh prosesinin daha da institusionallaşdırılmasına və sülh müqaviləsinin yekun imzalanmasına yönəlmiş səyləri yüksək qiymətləndiririk" sözləri var. Maraqlıdır ki, sənəddə Rusiyadan ümumiyyətlə bəhs edilmir, baxmayaraq ki, "Ermənistanın gələcəyini vətəndaşları tərəfindən sərbəst və demokratik şəkildə, xarici təzyiq olmadan müəyyən etmək lazımdır" ifadəsinin Moskvanı nəzərə alaraq hazırlanması ehtimalı var. Ermənistana Rusiyaya qarşı Aİ sanksiyalarına qoşulmaq üçün heç bir təzyiq göstərilməsə də, Brüssel ölkənin Moskvaya tətbiq edilən sanksiyaların qarşısını almaqda daha proaktiv olmasını istəyir.bunlar fonunda Ermənistan Aİ Xarici İşlər Şurasının Ermənistanda yeni Aİ mülki missiyasının yerləşdirilməsi qərarını alqışlayıb. Xarici İşlər Nazirliyi vurğulayır ki, bu, dezinformasiya, kiberhücumlar və qanunsuz maliyyə axınları ilə mübarizə səyləri də daxil olmaqla, "hibrid təhdidlərin aradan qaldırılması" məqsədilə Ermənistanın demokratik dayanıqlığının gücləndirilməsini dəstəkləmək məqsədi daşıyır.
Samirə SƏFƏROVA
