Vergidən yayınmanın ən ciddi səbəblərindən biri...

Tarix: 22.04.2015 / 02:59
Bölmə: Sosial

Azərbaycanda vergi mədəniyyəti hələ problem kimi dayanır
Fərhad Bayramov: "Vergi mədəniyyətini formalaşdırmaq üçün stimulverici tədbirlər həyata keçirilməlidir"
"Vergi mədəniyyətinin formalaşmaması Sovet dövrünün ənənələri ilə bağlıdır"

Bütün dövlətlərin əsas gəlir mənbəyi əhalidən yığılan vergilərdir. Həmin vergilər hesabına formalaşan büdcə təkrarən insanların ehtiyaclarını ödəməyə və azad ölkə qurmağa sərf edilir. Ölkənin varlı olması üçün büdcəyə çoxlu vəsait daxil olmalıdır. Hər bir vətəndaş qazandığı pulun qanunla nəzərdə tutulmuş hissəsini, yəni vergini ödəməlidir.
Lakin vergi intizamı, vergi mədəniyyəti olmayan ölkədə bunu etmək çox çətindir. Ümumiyyətlə, vətəndaş yaşadığı dövlətin zəngin və azad olmasında maraqlı olmalıdır. Sivil ölkələrdə çalışırlar ki, vətəndaşlarda vergi qanunvericiliyinə hörmətlə yanaşmaq və əməl etmək bacarığı formalaşsın. Buradan da vergi mədəniyyəti anlayışı yaranıb. Mədəniyyət bütövlükdə cəmiyyəti xarakterizə edir. İnkişaf etmiş ölkələrin mədəni cəmiyyətində vergidən yayınmaq istəyənlərin sayı da çox olmur və onlar qanunla nəzərdə tutulmuş qaydada cəzalandırılır. Vətəndaşların bilik səviyyəsi də vergi mədəniyyətinin formalaşmasına birbaşa təsir göstərir.
Azərbaycanda isə vergi mədəniyyəti anlayışı ətrafında problemlər var.
Məsələn, bu ilin I rübü ərzində vergi orqanlarının müraciəti əsasında məhkəmələr tərəfindən 47 vergi ödəyicisinin ölkədən getmə hüququ müvəqqəti olaraq məhdudlaşdırılıb, onlardan 3 nəfəri borclarını ödədikləri üçün bu məhdudiyyət götürülüb.
Ekspertlər Azərbaycanda vergi mədəniyyətinin aşağı olma səbəblərini müxtəlif cür izah edir.
İqtisadçı-ekspert Fərhad Bayramovun fikrincə, vergi mədəniyyətinin formalaşmaması Sovet dövrünün ənənələri ilə bağlıdır: "O dövrdə vergilərin ödənilməsi vəzifəsini dövlət müəssisələri daşıyıb. İnkişaf etmiş ölkələrdə insanlar öz əməkhaqqını tam şəkildə alır. İlin axırında deklarasiya yazır ki, mənim gəlirim bu qədər olub, bu qədər ödəmişəm. Bizdə isə bu məsuliyyəti müəssisələr daşıyır. Tutaq ki, kiminsə maaşı 100 manatdırsa, gedib kassadan 86 manat alır. Çünki müəssisə 14 manatı vergiyə tutur və özü də ödəyir. Bu da ona gətirir ki, insanlar vergiyə biganə olur. Onlarda dövlət büdcəsi mənim pulumun hesabına formalaşır qənaəti hələ yoxdur. Çünki şəxsən heç vaxt gedib vergi ödəmir, onun əvəzinə vergini müəssisə ödəyir. Azərbaycanda bəzi televiziya proqramlarında insanlar veriliş boyu öz zənginlikləri ilə fəxr edir. Sual verəndə ki, siz bu zənginliyin qarşısında dövlətə nə qədər vergi verirsiz? Onlar çəkinmədən heç nə ödəmədiklərini deyirlər. Dünyanın heç bir ölkəsində belə şey yoxdur. Heç bir ölkədə insan vergi vermədən özünün zənginliyi ilə öyünmür".
Həmsöhbətimizin sözlərinə görə, vergi mədəniyyətini formalaşdırmaq üçün stimulverici tədbirlər həyata keçirilməlidir: "Türkiyədə hər il rekordsmenlər ən yüksək vergi ödəyiciləri kimi dəyərləndirilir. Bizdə də heç olmasa ildə bir dəfə ilin vergi ödəyicilərini həm korporativ, həm də fiziki şəxs baxımından qiymətləndirmək, göstərmək, təbliğ etmək lazımdır. Xüsusən şou-biznes sektorunun vergiyə cəlb edilməsi üçün ciddi addımlar atılmalıdır".
İqtisadçı bildirdi ki, vergidən yayınma hallarının arxasında ölkədə vergi mədəniyyətinin aşağı olması dayanır: "Fikrimcə, Azərbaycanda vergidən yayınma halları heç də vergi dərəcələrinin aşağı, yaxud da yuxarı olması ilə bağlı deyil. Qonşu dövlətlərlə müqayisədə Azərbaycanda vergi dərəcələri normaldır və standartlara cavab verir. Problem ondadır ki, ölkəmizdə vergivermə mədəniyyəti kifayət qədər aşağı səviyyədədir. Böyük şirkətlərin, dövlətə bağlı təsərrüfat subyektlərinin vergidən yayınması orta və kiçik sahibkarları da müəyyən mənada vergidən yayınmağa stimullaşdırır. Çünki fikirləşirlər ki, onlar vergi ödəmirsə, biz niyə ödəyək?! Ona görə də qanunun hamı üçün eyni dərəcədə tətbiq olunması çox vacibdir. Vergilərin ödənilməsi məsələsində, kimliyindən asılı olmayaraq, heç kimə güzəşt olunmamalıdır. Problemi yoluna qoymaq üçün vergidən yayınan iri və müəyyən mənada himayə olunan şirkətlərə sanksiyalar tətbiq olunmalıdır. Vergilər Nazirliyi bu kimi halları ictimailəşdirməlidir.
Belə ölçülərin götürülməsi, istər-istəməz, həmin şirkətlərin fəaliyyətinə öz təsirini göstərər. Ona görə də vergilərin yığılmasında dönüş yaratmaq üçün bu iş ictimailəşdirilməli və geniş maarifləndirmə işi aparılmalıdır. Yoxsa, təkcə kiçik sahibkarları cəzalandırmaqla vergi sahəsində kəm-kəsirləri yoluna qoymaq mümkün deyil".

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 02.10.2026 / 11:26

Azərbaycanlı hüquqşünas Portoda keçirilən Dünya Bioetika Konqresində ölkəmizin transplantasiya təcrübəsini təqdim edib

Tarix: 01.10.2026 / 23:12

Yağıya “can” demə... düşmənə əyilmə... Dilican dərəsi...

Tarix: 01.10.2026 / 22:38

Dissertasiyaların rus dilində yazılmasının yaratdığı problemlər

Tarix: 01.10.2026 / 21:35

Azərbaycanın dövlət qulluğunda “ikili vətəndaşlıq” problemi yarana bilər...

Tarix: 01.10.2026 / 19:34

Ali Məhkəmə hüquqşünas olmayan gənclərlə bağlı mühüm layihənin sonuna yetişir...

Tarix: 01.10.2026 / 19:23

Hərbi hissəni özbaşına tərk etmiş Azərbaycan hərbçisi Ermənistan ərazisində saxlanılıb

Tarix: 01.10.2026 / 16:19

Nazir Vilayət Eyvazov MDB-nin DİN Şurasının iclasında iştirak edib - FOTO

Tarix: 01.10.2026 / 15:39

Əbədiyyət günəşinə dönən Vətən sevdalıları...

Tarix: 01.10.2026 / 14:56

“Universitetdən çıxarılmağımın qarşısını Mir Cəlal Paşayev aldı” – Nizami Təhməzov

Tarix: 01.10.2026 / 11:00

Kürdəmirdə toyda zəhərlənənlərin sayı 91-ə çatdı - AQTA araşdırmalara başladı...

Tarix: 01.10.2026 / 00:25

Kürdəmirdə toyda kütləvi zəhərlənmə - 30 nəfər xəstəxanaya müraciət etdi...

Tarix: 30.09.2026 / 21:47

Kolleclərə qəbul planı da, tələbə marağı da azalıb...

VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 21.06.2025 / 08:15

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Tarix: 01.10.2026 / 21:35

Azərbaycanın dövlət qulluğunda “ikili vətəndaşlıq” problemi yarana bilər...

Tarix: 01.10.2026 / 19:34

Ali Məhkəmə hüquqşünas olmayan gənclərlə bağlı mühüm layihənin sonuna yetişir...

Tarix: 01.10.2026 / 19:18

Rusiya Ermənistanı “qaz rıçağı" ilə inqilaba sürükləyir...

Dağ-mədən sənayesində yeni mərhələ - “Böyük Qayıdış”ın məşğulluq perspektivləri...