"Azərbaycanda özəl təhsil hələ də bir faizin altındadır". Bunu elm və təhsil naziri Emin Əmrullayev oktyabrın 3-də Beynəlxalq Maarif Məktəblərinin açılış mərasimində deyib.
Nazir qeyd edib ki, Azərbaycan cəmiyyəti özəl təhsil sektoruna tam olaraq alışmayıb: "Amma biz Elm və Təhsil Nazirliyi olaraq özəl təhsilin inkişafında maraqlıyıq. Bu həm rəqabətin təmin edilməsi, həm də yeni iş yerlərinin açılması deməkdir. Əminəm ki, bu məktəb say etibarı ilə o qədər çox məzun buraxmasa da, hər bir məzunun böyük ürəyi, savadı olacaq".
Qeyd edək ki, ölkəmizdə özəl təhsilə maraq qonşu ölkələrlə müqayisədə elə də yüksək deyil. Bunun da səbəbi özəl təhsil müəssisələrində təhsil haqqının normadan dəfələrlə yüksək olmasıdır. Məlumat üçün bildirək ki, Azərbaycandakı özəl məktəblərdə ibtidai siniflərə görə illik təhsil haqqı 3500-16 min manat arasında dəyişir. Yuxarı siniflər üzrə isə bu məbləğ 5-16 min manat arasındadır. Bu da onu deməyə əsas verir ki, cəmiyyətin yalnız 1 faizinin maddi imkanı özəl təhsilə yetir. Bu səbəbdən də özəl təhsilə maraq aşağıdır.
Maraqlıdır, özəl təhsilin 1 faizin altında olması qiymətin yüksək olması ilə bağlıdır, yoxsa başqa səbəblər var?
“Ölkədə özəl təhsil müəssisələrinin 1 faiz səviyyəsində olmasının əsas səbəbi qiymətlərin baha olması ilə bağlıdır”
Təhsil eksperti Elşən Qafarov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, ölkədə özəl təhsil müəssisələrinin 1 faiz səviyyəsində olmasının əsas səbəbi qiymətlərin baha olması ilə bağlıdır. Həmçinin, özəl sektor təhsil sahəsində yüksək səviyyədə inkişaf etməyib: “Məlumat üçün qeyd edim ki, tək özəl sektorda adambaşına düşən xərc dövlət təhsil müəssisələri ilə müqayisədə 100 dəfələrlə artıqdır. Özəl təhsil müəssisələrinin illik qiyməti 5000 manatdan başlayır. Bu isə əhalinin maddi vəziyyətinə görə deyil. Özəl təhsil müəssəsisələrində təhsil haqqı hər kəsin büdcəsinə uyğun olmalıdır”.
Ekspertin sözlərinə görə, ölkədə 60 özəl təhsil müəssisəsi var. Məktəbəqədər təhsildə isə vəziyyət daha bərbaddır: “Azərbaycan kimi böyük iqtisadi potensialı olan bir ölkədə ödənişli təhsilin olması düzgün deyil. Onu da deyim ki, özəl təhsil müəssisələrində akkreditasiyanın hansı şəkildə aparıldığı müəmmalıdır. Hətta elə özəl məktəblər var ki, ümumiyyətlə orda akkreditasiya aparılmır. Bu sahədə ciddi boşluqlar var. Əslində, Elm və təhsil naziri bu sahəyə diqqət ayırmalıdır”.
Həmsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, Təhsilin İnkişafı üzrə Dövlət Strategiyasında qeyd edilir ki, gələcəkdə ödənişli təhsil dövlət sifarişi ilə əvəz olunmalıdır. Bu sahədə də son çox ciddi işlər görülür. Nəzərə almaq lazımdır ki, 3-4 il öncə ölkədə təhsil alan tələbələrin 70-75 faizi ödənişli təhsil alırdı. Indi isə bu rəqəm hər 100 rəqəmdən 45 nəfəri əhatə edir.
E.Qafarov bildirdi ki, özəl təhsilin qiymətinin baha olması təhsil alanlara təsir edir. Əksər hallarda təhsil alanlar qiymətin baha olması ilə əlaqədar təhsili yarımçıq qoyurlar: “Bu hal ali təhsildə özünü daha qabarıq şəkildə biruzə verir. İl ərzində 6000 yaxın tələbə təhsil haqqını ödəyə bilmədiyi üçün təhsilini yarımçıq qoyur. Bu hal gələcəkdə oxumaq, təhsil almaq istəyənlərin sayına təsir edəcək”.
Ekspertin sözlərinə görə, dövlət mülkiyyətində olan bütün təhsil müəssisələrinin keyfiyyəti yüksəlməlidir. Dövlət təhsilində keyfiyyət yüksələrsə insanlar özəl sektora maraq göstərməz: “Bəli, bu gün özəl təhsilin qiyməti bahadır. Bu danılmaz faktdır. Özəl təhsil müəssisələrinə ödənilən ödənişin müqabilində lazımi təhsil verilmir. Təhsil Nazirliyi ölkədə olan özəl təhsil müəssisələrinin akkreditasiyasını aparmır. Bu da öz növbəsində özəl təhsil müəssisələrində ciddi boşluğun yaranmasına səbəb olur. Eyni zamanda, nazirlik onlara metodik dərsliyi belə göstərmir. Nəticə etibarı ilə belə bir mənzərə yaranır. Son olaraq qeyd edim ki, dövlət və ya özəl sektorda təhsilin keyfiyyəti ürəkaçan səviyyədə deyil”.
Günel CƏLİLOVA
