2021-ci ildə Azərbaycanda doğulan körpələrin sayı 112 min 284 nəfər olub. Bu, son 30 ilin ən aşağı doğum göstəricisidir. Ötən il 18 yaşa qədər uşaqların ümumi əhalidə payı 2005-ci ilin statistikası ilə müqayisədə 31,8 faizdən 25,7 faizə düşüb.
Qeyd edək ki, Azərbaycanda son 50 ildə ən yüksək doğum göstəricisi 1990-ci ildə qeydə alınıb. Həmin ildə ölkədə 183 minə yaxın körpə doğulub. 1970-ci ildə ölkə əhalisinin sayı 5,1 milyon olduğu halda, 2021-ci ildə bu göstərici 10 milyonu ötüb. Bu müddətdə ölkə əhalisi iki dəfə artsa da, yaşı 18-dək olan əhali sayında və körpə doğumlarında xeyli azalma müşahidə edilir.
Əksər xarici ölkələrdə olduğu kimi, Azərbaycanda da uşaqların sayı ilbəil azalmağa başlayıb. İndi müasir Azərbaycan ailələri əksər halda bir, iki, maksimum isə 3 uşağın olmasına üstünlük verir.
“Ölkə əhalisinin demoqrafik artımının fonunda uşaqların sayının azalması mənəvi-ideoloji və maddi-iqtisadi faktorlarla bağlıdır”
“Vəfa” Sosial İctimai Birliyinin sədri Fatimə Hacıbəyli bildirdi ki, cəmiyyətimizin sosial sferalarında gedən proseslər Qərb həyat standartlarının xalqımızın demoqrafik vəziyyəti, mənəvi dəyərlər sistemi və ailə institutuna təsirsiz ötüşmədiyini göstərir: "Ölkə əhalisinin demoqrafik artımının fonunda uşaqların sayının azalması mənəvi-ideoloji və maddi-iqtisadi faktorlarla bağlıdır. Mənəvi-ideoloji faktor dedikdə, Azərbaycan cəmiyyətinə başqa cəmiyyətlərdən ötürülən ideya və ideologiyalar nəzərdə tutulur. İnkişaf etməkdə olan ölkələrin böyük əksəriyyəti demoqrafik tendensiyanı artırmaq üçün müxtəlif həvəsləndirici və stimullaşdırıcı proqramlar tətbiq edir. Həmin proqramların hesabına demoqrafik artımı lazımi səviyyədə saxlamaq mümkün olur. Ona görə də proqressiv ölkələrin təcrübəsindən yararlanmaq lazımdır. Əslində, bu, çox bəsit məsələdir. Ölkədə cəmiyyətin sosial müdafiəsi üçün hazırlanmış normativ-hüquqi baza kifayət qədər mükəmməldir. Həmin qanunvericilik əsasında işlək mexanizmin yaradılması problemin həlli üçün faydalıdır”.
Həmsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, bu problemin yaranmasının səbəblərindən biri də boşanma hallarının çoxalmasıdır: "Bu hal bir növ ailələrin sığortalanmamağından irəli gəlir. Elə olur ki, bəzi ailələr təsadüf nəticəsində qurulur. 15 gün tanıdığı biri ilə ailə qurmaq qərarına gələnlər var. Nəticədə evlilik daxilində problemlər yaranır və tərəflər boşanmağa qərar verirlər. Bu isə son nəticədə doğulan uşaqların sayına təsir göstərir. Əslində demoqrafik təhlükə hər zaman gözlənilir. Əvvəllər Azərbaycanda çoxuşaqlı ailələrin sayı kifayət qədər idi. Azuşaqlı ailələr, demək olar ki, tək-tük idi. İndi isə əksinədir. Ailələr bir, ən yaxşı halda iki uşaqla kifayətlənirlər. Artıq üçuşaqlı ailələri çoxuşaqlı ailə kimi qəbul edirik. Bu mənada demoqrafik risqlər mövcuddur. Problemin həllim üçün ailə modelinin üzərində işləmək lazımdır. Ailə davamlı olmalıdır ki, dünyaya gələn uşaqlar da bir növ sığortalanmış olsun. Doğulan uşaqların sayının azalmasının digər bir səbəbi isə sosial rifahla bağlıdır. Ailələrin sosial təminatı nə qədər güclü olarsa, çoxuşaqlı ailələrin sayı bir o qədər artar. Düşünürəm ki, bu istiqamətdə aidiyyəti qurumlar maarifləndirmə işləri aparmalıdır”.
Birlik sədrinin sözlərinə görə, Avropada gecikmiş nikahlar problemi var: “Qadınlar əsasən 35 yaşından sonra ailə qururlar. Təəssüf ki, bu hal ölkəmizdə də yaşanır. Nəticədə, həmin qadınlar keyfiyyətli uşaq dünyaya gətirmirlər. Bizdə isə iki problem yanaşıdır, bir qisim gecikmiş nikaha üstünlük verir, müxtəlif səbəblərdən sonra uşaq doğa bilmir. Bir qismi isə erkən nikaha meyllidir. Praktika göstərir ki, erkən nikaha girənlərin də çoxu uşağa qalmır. Qalanlarınsa əksəriyyəti dünyaya sağlam uşaq gətirə bilmir. Patologiya ilə doğulur. Belə uşaqların da yaşama ehtimalı həddindən artıq azdır. Bu da uşaq doğumunun azalmasının bir səbəbidir”.
Günel CƏLİLOVA
