İşaxtaran şəxslərin layiqli iş yerləri ilə təmin olunması və işsizliyin aradan qaldırılması üçün dövlət tərəfindən atılan addımlardan biri də əmək yarmarkalarının təşkilidir. Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında Dövlət Məşğulluq Xidməti mütəmadi olaraq respublikanın bütün bölgələrində əmək yarmarkası keçirir.
Lənkəran, Qəbələ, Şamaxı şəhərlərində təşkil olunan yarmarkaların məqsədi işsiz vətəndaşlara iş tapmaqda kömək etməkdir. Belə yarmarkalarda işaxtaran və işsiz şəxslər yaşadıqları ərazi üzrə mövcud olan vakant iş yerləri haqqında məlumat əldə edə bilirlər. İşsiz şəxslərin son ümid yerləri bu cür əmək birjaları olsa da, əksər hallarda işaxtaranlar oradan "əli ətəyindən uzun" geri dönür. Bu səbəbdən də həm bəzi ekspertlər, həm də vətəndaşlar iddia edirlər ki, bu yarmarkalar daha çox görüntü üçün yaradılır.
Dövlət Statistika Komitəsinin bu ilin yanvar ayının 1-i vəziyyətinə ilkin məlumatına əsasən, iqtisadi fəal əhalinin sayı 5 milyon 303,9 min nəfər olub, onlardan 4 milyon 988,2 min nəfərini məşğul əhali təşkil edib. 2021-ci il dekabrın 1-i vəziyyətinə muzdla çalışan işçilərin sayı 1 milyon 704,9 min nəfər, o cümlədən iqtisadiyyatın dövlət sektorunda 905,7 min nəfər, qeyri-dövlət sektorunda isə 799,2 min nəfər təşkil edib. İqtisadiyyatın neft-qaz sektorunda 31,5 min nəfər, qeyri neft-qaz sektorunda isə 1673,4 min nəfər çalışıb.
Müəssisə və təşkilatlarda muzdla çalışan işçilərin 24 faizi məhsul istehsalı sahələrində, o cümlədən 7,6 faizi emal sənayesində, 7,4 faizi tikintidə, 3,6 faizi kənd təsərrüfatı, meşə təsərrüfatı və balıqçılıq sahələrində, 1,9 faizi mədənçıxarma sənayesində, 1,9 faizi su təchizatı, tullantıların təmizlənməsi və emalı, 1,6 faizi elektrik enerjisi, qaz və buxar istehsalı, bölüşdürülməsi və təchizatı sahələrində məşğul olub.
Xidmət sahəsində işləyənlərin 19,5 faizi təhsil, 18,6 faizi ticarət; nəqliyyat vasitələrinin təmiri, 8,1 faizi əhaliyə səhiyyə və sosial xidmətlərin göstərilməsi, 6,6 faizi dövlət idarəetməsi və müdafiə; sosial təminat, 5 faizi inzibati və yardımçı xidmətlərin göstərilməsi, 4,3 faizi nəqliyyat və anbar təsərrüfatı, 3,4 faizi peşə, elmi və texniki fəaliyyət, 3,2 faizi istirahət, əyləncə və incəsənət, 1,8 faizi maliyyə və sığorta fəaliyyəti, 1,7 faizi informasiya və rabitə, 1,7 faizi turistlərin yerləşdirilməsi və ictimai iaşə, 1,1 faizi digər sahələrdə xidmətlərin göstərilməsi və 1 faizi daşınmaz əmlakla əlaqədar əməliyyatlar sahələrində çalışıblar.2021-ci il dekabrın 1-i vəziyyətinə iqtisadi fəal əhalinin sayı 5 milyon 302,4 min nəfər olmuş, onlardan 4 milyon 986,6 min nəfərini məşğul əhali təşkil etmişdi.
Ekspertlər bildirir ki, əmək yarmarkalarına çıxarılan vakansiyalar əvvəldən uğursuzluğa düçardır. Bəzən işsiz insanlar əlacsızlıqdan əmək yarmarkalarına çıxarılan işləri qəbul etsələr də, sonra görürlər ki, aldıqları əmək haqqının yarıdan çoxunu yola xərcləyirlər. Bildirilir ki, əmək yarmarkalarına çıxarılan iş yerlərinin çoxunda əməkhaqqı aşağı olur. Yarmarkalara çıxarılan işlərə müraciət edən vətəndaşlara cavab verilir ki, hələlik həmin vakansiya üzrə işçiyə ehtiyac yoxdur, ehtiyac yarandıqda onlarla əlaqə saxlanılacaq. Bəzi hallarda isə işəgötürənlə müraciət edən arasında şifahi söhbət zamanı uyğunsuzluq yaranır. Məlum olur ki, iş üçün müraciət edən şəxsin peşə bilikləri yoxdur. Nəticədə o göndəriş havadan asılı qalır.
“İşəgötürənlərin yarmarkalara elə də ciddi yanaşmamasının əsas səbəbi daha keyfiyyətli işçi tapmaq istəyi ilə bağlıdır”
İqtisadçı ekspert Xalid Kərimli bildirdi ki, əslində nə işaxtaranlar, nə də işəgötürənlər bu mexanizmdən yüksək gəlirli iş yerləri axtarmaq üçün istifadə edir. Onun sözlərinə görə, işəgötürənlərin yarmarkalara elə də ciddi yanaşmamasının əsas səbəbi daha keyfiyyətli işçi tapmaq istəyi ilə bağlıdır. Buna görə də işçini öz resursları hesabına axtarmağa üstünlük verirlər. Məlumat üçün bildirək ki, 2022-ci ilin 7 ayı ərzində 39 əmək yarmarkası təşkil edilib. Onlardan 7-si Bakı şəhərində, qalan 32-si isə Sumqayıt və Gəncə şəhəri daxil olmaqla, digər regionlarda baş tutub.
Günel CƏLİLOVA
