Son illərə kimi Azərbaycanda narkotik maddələrlə bağlı məlumatlara yalnız kitablarda və ya bəzi xarici filmlərdə rast gəlinirdi. Amma hazırda vəziyyət, təəssüf ki, çox pisləşib və narkomaniya bəlasına Azərbaycanda da mübtəla olanların sayında ciddi artım qeydə alınır.
Azərbaycan polisi tərəfindən təkcə bu ay ərzində keçirilən əməliyyatlar nəticəsində çoxsaylı narkotik maddələrin, o cümlədən “patı” adlanan psixotrop maddə olan metamfetamin istifadəçilərinin saxlanılması da bunun təsdiqidir.
Daha bir təəssüf doğuran hal narkotik bəlasına düçar olanlar arasında gənclərin getdikcə üstünlük təşkil etməsidir. Bunun ümdə səbəblərindən biri narkotacirlərin sosial şəbəkələr vasitəsilə də öz bizneslərini genişləndirmək cəhdləri və bu zaman gəncləri hədəf seçməsidir. Özü də sosial şəbəkələr üzərindən həyata keçirilən narkotik ticarət az qala detektiv filmlərdə olduğu kimi mürəkkəb kombinasiya əsasında qurulur, bunun üçün müasir texnologiyaların imkanlarından getdikcə daha çox istifadə edilir.
Dövlət Statistika Komitəsi (DSK) ötən ilin səhiyyəyə dair göstəricilərini açıqlayıb. Belə ki, ötən illə müqayiqədə alkoloq istifadəçilərinin sayı azalıb, ancaq narkotik istifadəçilərini sayı atıb. İlk dəfə narkomaniya diaqnozu qoyulan şəxs sayının kəskin artımı dərhal diqqət çəkir. 2019-cu ildə Azərbaycanda 2 min 831, 2020-ci ildə 2 min 723 şəxsə narkomaniya diaqnozu qoyulub. Ötən il belə şəxslərin sayı 5 min 964 nəfər olub. Bu, öncəki illərlə müqayisədə ikiqat artım deməkdir. Əhalinin hər 100 min nəfərinə düşən narkomaniya xəstələrinin sayı 29-dan 60-a yüksəlib. Hazırda Azərbaycan xəstəxanalarında 35 min 232 narkomaniya xəstəsi qeydiyyatdadır.
Narkotik və psixoaktiv maddələrdən istifadə nəticəsində yaranan psixi və davranış pozuntuları hallarında da kəskin artım qeydə alınıb. Əgər 2021-ci ildə 568 belə hal qeydə alınmışdısa, ötən il həmin göstərici 5 dəfə artaraq 2 min 418 olub.
“Narkotik istifadəçilərinin sayının artmasının başlıca səbəbi narkotik istifadəsinin asanlaşması və onlayn satışdır”
Narkotik istifadəçilərinin sayının artması barədə fikir bildirən narkomaniya üzrə ekspert Emil Maqalov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, narkotik istifadəçilərinin sayının artmasının başlıca səbəbi narkotik istifadəsinin asanlaşması və onlayn satışdır: “Əvvəlki narkotiklər təxminən “təbii narkotiklər” idi və onların istifadəsi üçün bir neçə əşya, kimyəvi maddələr lazım olurdu. Bunları düzəltmək, bişirmək, şpris, damar tapmaq, damardan istifadə edərək inyeksion qaydada vurmaq vaxt tələb edirdi. Hətta elə olurdu ki, bəzi əşyaları tapmaq üçün 1 saat vaxt gedərdi. Ancaq indi narkotik istifadəsi elə də çətin deyil”.
Həmsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, narkotik istifadəçiləri daha çox 16-65 yaş arasında olur. Təəssüf ki, narkotik istifadəçilərinin 10 faizi qadınlardır: “Qadınlar arasında ölkəmizdə narkotik vasitələrə qurşananların sayının artmasının digər bir səbəbi də gözəllik salonlarında narkotik vasitələrin insanları arıqladan dərman kimi təbliğ olunmasıdır. Artıq çəkili olmasını özünə kompleks edən, buna görə depressiyaya düşən qadınlar da özlərinə inam yaratmaq üçün narkotik vasitələrdən istifadə edirlər. Arıqlamaq naminə etdikləri bu hərəkətin cinayət olduğunun və ən əsası ölümə aparan yol olduğunun fərqinə belə varmırlar.
Narkotik istifadə edən qadınların arıqlamasının səbəbi də odur ki, həmin maddə orqanizmi sıradan çıxarır. Xərçəng və digər ağır xəstəliklər insanı necə arıqladırsa, narkotik də insanı elə arıqladır. Bədən öz funksiyasını itirir, bir müddət sonra narkotik istifadə edən şəxs həyatını itirir.
Qadınlar, daha çox, münasibətdə olduqları kişilərin təsiri ilə narkotik maddələrdən istifadə etməyə başlayırlar. Narkotik istifadəçisi olan kişilər həyat yoldaşlarını, bəziləri isə məşuqələrini narkotik vasitə aludəçisinə çevirməkdə maraqlı olurlar”.
Ekspert onu da əlavə etdi ki, narkotiklə mübarizə sahəsində hüquq-mühafizə orqanlarının əməyi danılmazdır. Hər gün çoxlu sayda narkotiklə məşğul olan şəxslərin həbs olunması ilə bağlı məlumatlar yayılır.
E.Maqalovun sözlərinə görə, bu sahədə fəaliyyət göstərən dövlət və qeyri hökumət təşkilatlarının əmək haqqı çox azdır: “QHT-lərə verilən layihələrdə əmək haqqının verilməsinə dəstək verilməlidir. Məlumdur ki, QHT-lər donorlarla işləyir. Bu sahə ilə məşğul olanlara xüsusi diqqət ayrılmalıdır”.
Son olaraq qeyd edək ki, narkotik asılılığı konkret fərd, onun ailəsi və sonda cəmiyyət üçün faciəyə çevrilir. Narkotik aludəçiliyi fiziki sağlamlığın ciddi fəsadlarına səbəb olur. Lakin o, həm də insanın mənəvi deqradasiyasını şərtləndirir.
Günel CƏLİLOVA
