Son zamanlar ölkədə keçirilən hərraclarla bağlı çox ciddi narazılar mövcuddur. Bu hərracların əksəriyyətinin qanunsuz keçirildiyi barədə iddialar var. Hətta bəzi obyektlərin, keçmiş təşkilatların binalarının hərraca çıxarıldığı zaman saxta imzalardan istifadə edildiyi barədə fikirlərə də rast gəlirik.
Azərbaycanda Sovet dövründən qalma bəzi idarə və müəssisələrin, sanatoriyaların ləğv edilərək ərazisinin, binasının hərraca çıxarıldığı məlumdur. Göygöldə yerləşən sanatoriya da hərraca çıxarılan müəssisələrdən biridir. Söhbət Kardiorevmotoloji Sanatoriyadan gedir. Məşhur Kardiorevmotoloji Sanatoriyanın baş həkimi və rəhbəri Kamil Hüseynov “Bizim.Media”-ya açıqlamasında iddia edib ki, Kardiorevmotoloji Sanatoriya Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti tərəfindən qanunsuz və saxta imzalarla hərraca çıxarılıb. K.Hüseynov dövlət qurumunun ölkə başçısının müvafiq fərmanına zidd və qanunsuz addım atdığını bildirərək, bununla bağlı məhkəməyə üz tutduğunu deyib: “Prezidentin 2016-cı ildə 1003-cü fərmanının 4.2 bəndinə əsasən kiçik dövlət müəssisələrinin hərraca çıxarılması ilə bağlı fərmanı var. Həmin fərmanda bütün səhiyyə idarələrinin qarşısında hərrac ifadəsi yazılıb. Bizim sanatoriya isə yeni olduğu üçün (2013) investisiya ilə hərraca çıxarılmasının mümkün olduğu qeyd edilib. 2018-ci ildə Dövlət Əmlak Komitəsi sanatoriyanı 500 min manat məbləğ müqabilində satışa çıxartdı. Sanatoriyanın işçiləri kollektiv olaraq bu hərracdan imtina etdi. Yəni etiraz etdik ki, fərmana görə sanatoriya investisiya hərracına çıxarılmalıdır. Sanatoriyanın satışı baş tutmadı. 2019-cu ildə Komitə 8 dəfə hərrac keçirdi. Bu qədər hərracın keçirilməsinə səbəb isə qiymətin aşağı salınması olub. Sən demə belə bir qayda var ki, müəssisə 5 dəfə hərraca çıxarılanda və satılmayanda qiyməti 50 faiz aşağı düşür. Beləliklə, Dövlət Əmlak Komitəsi hərracın qiymətini 500 mindən 250 min manata endirdi. 2020-ci ilin avqustunda sanatoriya yenidən hərrac yolu ilə satışa çıxarıldı. Mənə də bu barədə bildiriş gəldi. Təbii ki, idarə rəhbəri kimi sənədə imza atmalı idim. II Qarabağ savaşında, yəni noyabr ayında Dövlət Əmlak Komitəsi sənədin surəti ilə sanatoriyaya gələrək işçilərə imza çəkdirib. Amma bilməyiblər ki, sanatoriyanın növbəli və məzuniyyətdə olan işçiləri var. Üstəlik 6-7 işçinin də yerinə özləri saxta imza atıblar”. Şikayətçinin sözlərinə görə, Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti noyabrın 7-də yenidən hərrac keçirib və sanatoriya Asim Şahpələng oğlu Ağaliyev adlı şəxsə 267 min manata satılıb. Kamil Hüseynov noyabrın 17-də sanatoriyada 67 qazi müalicə olunduğu halda müəssisə üzərində qanunsuz alver getməsinə etiraz edib:“Bizim başımız qazilərin müalicəsinə qarışıb, onlar isə prezidentin fərmanını pozaraq alver ediblər. Halbuki, sanatoriya yalnız investisiya yolu ilə hərraca çıxarıla bilərdi. Hərracla investisiya tamam fərqli məsələlərdir. Qurum isə hələ də bu fərqi anlamır. Sanatoriyanın işçilərinin 53-ü qadındır. Onlar işsiz qalacaqlar. Bundan əlavə, mənim sanatoriyada təkcə avadanlığımın qiyməti 248 min manatdır”. Kamil Hüseynov qeyd edib ki, keçirilən hərracın ləğv edilməsi ilə bağlı Göygöl Rayon Məhkəməsində qarşı tərəfə iddia qaldırıb. Ümumilikdə 12 məhkəmə prosesi keçirilib. İş Ali Məhkəməyə qədər davam edib. Ali Məhkəmə prosesin inzibati məhkəmədə aparılmasını və işə düzgün baxılmasını məqbul sayıb. Gəncə İnzibati Məhkəməsi isə iyunun 2-də hərracın ləğv edilməsi ilə bağlı yekun qərar çıxarıb və protokolu etibarsız hesab edib. Qərarda da prezidentin fərmanının pozulduğu qeyd olunub. Sanatoriya rəhbəri əlavə edib ki, qanunvericiliyə görə, məktub qarşı tərəfə çatandan sonra 30 gün müddətində yenidən şikayət verilə bilər:“Əmlak Məsələləri Dövlət Xidmətinin rəis müavini Elçin Yusubovun tapşırığı ilə qanunsuz və saxta imzalardan ibarət hərrac keçirilib. Regional qurum isə boynundan ataraq, məsələdə heç bir rolları olmadığını iddia edir. Əmlak Məsələləri Dövlət Xidmətinin yenidən şikayət etməsi vicdanlarına qalıb”.
Ümumiyyətlə, Kardiorevmotoloji Sanatoriya hansı səbəbdən hərraca çıxarılıb? Bu məsələyə Səhiyyə Nazirliyinin münasibəti necədir? Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti şikayətçinin iddiası ilə bağlı nə deyir?
Səhiyyə Nazirliyindən sorğumuza cavab olaraq bildirdilər ki, sözügedən sanatoriyanın hansı səbəbdən hərraca çıxarıdığı araşdırılacaq: “Araşdırıb məlumat verəcəyik”.
Dövlət Xidməti: “Sorğunuzu aidiyyəti şöbəyə yönəldəcəyik”
Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti ilə də əlaqə saxladıq. Qurumdan bildirdilər ki, sorğumuz aidiyyəti şöbəyə yönləndiriləcək və cavab hazır olan kimi təqdim edəcəklər: “Sorğunuzu aidiyyatı şöbəyə yönəldəcəyik”.
Dövlət qurumlarından dolğun cavab ala bilmədiyimiz üçün ekspertin rəyini öyrəndik. Əlbəttə, aidiyyəti qurumlar mövqelərini təqdim etdikdə onları da işıqlandıracağıq.
Akif Nəsirli: “Göygöl Kardiorevmotoloji Sanatoriyasının elə binasının dəyəri 1 milyon dollardır, bu halda necə ola bilər ki, onu 250 min manata hərraca çıxarıblar”
Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin rəhbəri Akif Nəsirli bizimlə söhbətində bildirdi ki, bir iqtisadçı olaraq dövlət müəssisələrinin hamısının özəlləşdirilməsinin əleyhinədir. “Dövlət sektorunda iqtisadiyyatın payının azaldılmasının tərəfdarıyam. Dövlətin, hökumətin iqtisadi fəaliyyəti nə qədər məhdud olsa, burada özəl sektorun payı nə qədər çox olsa iqtisadiyyatın inkişafından daha yaxşı nəticələr əldə edə bilərik. Bu cür sanatoriyaların da özəlləşdirilməsinin lehinəyəm. Çünki bu bir qədər dövlət büdcəsinin yükünün azaldılması deməkdir. Bilirsiz ki, Göygöldəki Kardiorevmotoloji Sanatoriya dövlət təminatındadır və bu dövlət təminatında olan sanatoriyaların özəlləşdirilməsi ilə bağlı, yəqin ki, hökumətin qərarı var. Yəni qərara gəlinib ki, bu cür sanatoriyalar özəlləşdirilsin. Bu səbəbdən də sözügedən sanatoriyanın özəlləşdirilməsi prosesinə başlanılıb. Məsələ burasındadır ki, əmlakı hərraca çıxarıb satmaq yeganə özəlləşdirmə metodu deyil. Əslində, kollektivi olan dövlət müəssisələrinin hərraca çıxarılıb satılması ədalətsizlikdir. Hazırda o müəssisədə işləyən kollektiv var. Həmin kollektivə təklif edilməlidir ki, biz bu sanatoriyanı özəlləşdirmək, dövlət yükündən çıxarmaq istəyirik. Müəssisə hərraca çıxarılanda sözsüz ki, alan şəxs onun profilini dəyişdirib özü üçün bir mülk də edə bilər. Yəni hərraca çıxarılıb satılan müəssisənin təyinatının dəyişdirilib-dəyişdirilməməsi onun sahibindən asılıdır. Amma sanatoriya, əmlak, hər hansı bir dövlət müəssisəsi əvvəlcədən öz kollektivinə təklif edilirsə, ora səhmdar cəmiyyət şəklində formalaşdırılmalı, orada işləyən əməkdaşların hərəsi öz imkanlarına görə o səhmləri almalıdır. Səhmdar Cəmiyyətə çevirilərək müəssisənin özəlləşdirilməsi halında həm müəssisənin təyinatı yerində qalır, həm də bu insanlar bu iş yerlərində öz müəssisələri kimi qalıb çalışırlar. Bu ən mükəmməl özəlləşdirmə formasıdır. Özəlləşdirilməsi lazım olan hansı dövlət müəssisəsi fəaliyyət göstərir, onun kollektivi, işçi heyəti var, həmin müəssisələr bu formada özəlləşdirilməlidir. Müəssisə hərraca çıxarılarkən bütün işçilərin razılığı tələb olunur. Onlar razılıq verməlidir ki, bu müəssisədən heç bir pay götürmək istəmirlər, bu halda müəssisələri hərraca çıxara bilərlər. Amma müəssisənin əməkdaşlarının razılığını olmadan onun hərraca çıxarılması neqativ hallara rəvac verir. Qaydalara görə, 5 dəfə məhdud şəkildə müəssisə hərraca çıxarılır, satılmırsa, müəssisənin qiyməti 50 faiz aşağı düşür. Müəssisənin qiymətini bu yolla ucuzlaşdırıb Dövlət Xidmətinin marağında olan adama satmaq üçün münbit şərait yaradırlar. Məsələn, Göygöl Kardiorevmotoloji Sanatoriyasının elə binasının dəyəri 1 milyon dollardır, bu halda necə ola bilər ki, onu 250 min manata hərraca çıxarıblar. Demək, burada məqsədli şəkildə hərrac aparılıb və hərraca məhdud adamlar buraxılıb ki, əmlak hərracda satılmasın, növbəti mərhələyə keçsin, beləliklə hərracın qiyməti ucuzlaşsın, istədikləri adamdan rüşvət alıb hərracı onun xeyrinə rəsmiləşdirsinlər. Ssenari yüz faiz belə olub. Ona görə də hesab edirəm ki, Göygöl Kardiorevmotoloji Sanatoriyasının kollektivinin, rəhbərinin mübarizəsi doğru mübarizədir. Onlar mübarizəni sona qədər aparsalar nəticə əldə edəcəklər. Ədalət onların tərəfindədir...”
A.Nəsirlinin fikrincə, bu məsələdə ciddi qanun pozuntusuna, korrupsiya halına yol verilib. O hesab edir ki, doğrudan da, məsələ məhkəmə predmeti olaraq axıra qədər dartışılmalıdır: “Sonra isə bu məsələnin istintaqı getməlidir. Aparılan hərracın kimlər tərəfindən təşkil olunduğu müəyyənləşdirilməli və həmin şəxslər cəzasını almalıdır”.
Əli TURABOV
