Azərbaycan Prezidenti narkotik vasitələrin, psixotrop maddələrin, onların prekursorlarının və güclü təsir edən maddələrin qanunsuz dövriyyəsinə qarşı mübarizənin gücləndirilməsi məqsədilə Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinə, Cinayət-Prosessual Məcəlləsinə, İnzibati Xətalar Məcəlləsinə, “Narkoloji xidmət və nəzarət haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa və bir sıra digər qanunvericilik aktlarına dəyişikliklərin edilməsi barədə normativ hüquqi aktları imzalayıb.
Dəyişikliklər 3 əsas istiqaməti əhatə edir. Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinə edilən dəyişikliyə əsasən narkotik vasitələrin və ya psixotrop maddələrin xüsusilə külli miqdarda qanunsuz dövriyyəsinə görə məsuliyyət nəzərdə tutan yeni maddə əlavə edilir və bu əməlin törədilməsinə görə on beş ilədək azadlıqdan məhrumetmə növündə sanksiya müəyyən olunur. Həmçinin satış məqsədi olmadan külli miqdarda narkotik vasitələri və ya psixotrop maddələri əldə etmə, saxlama, hazırlama, emal etmə, daşımaya görə məsuliyyət əhəmiyyətli dərəcədə sərtləşdirilir. Narkotik vasitələrin və ya psixotrop maddələrin qanunsuz dövriyyəsi ilə bağlı cinayətlərin kütləvi informasiya vasitələrindən, o cümlədən internet informasiya ehtiyatlarından və ya informasiya-telekommunikasiya şəbəkələrindən istifadə etməklə törədilməsi isə yeni ağırlaşdırıcı hal kimi müəyyən edilib. Bundan əlavə, tərkibində narkotik maddələr olan bitkilərin də əldə edilməsi, saxlanılması, daşınması ilə bağlı məsuliyyəti müəyyənləşdirən normalar təkmilləşdirilib, məsuliyyət ağırlaşdırılıb.
Ekspert Emil Maqalov “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, bu sahədə qaydaların sərtləşdirilməsi ilə yanaşı narkotik dövriyyəsinin qarşısı alınmalıdır. “Narkotik cinayətlərinə görə cəzaların sərtləşdirilməsi məsələsinin qanunvericilikdə əks olunması çox müsbətdir. Prezidentin bu istiqamətdə olan qanunvericilik aktlarına dəyişikliklərin edilməsi barədə normativ hüquqi aktları imzalaması çox müsbət haldır. Cəzaların sərtləşdirilməsi çox müsbət bir haldır. Bunun məqsədi narkotikin satışının, istifadəsinin, dövriyəsinin qarşısını almaqdır. Dövlətin bu sahədə mövcud qanunvericilik aktlarını alqışlayıram. Eyni zamanda demək istəyirəm ki, narkotikin qarşısını almaq üçün onun satışını dayandırmaq lazımdır. Bu da dünyanın heç bir yerində mümkün deyil. Bununla bağlı nə etmək olar? Narkotiki satanların da, narkotiki yayanların da 80 faizi narkomanların özləridir. Onlar həm potensial satıcıdır, narkotacirdirlər, həm xəstəlik yayandırlar, həm də cinayətkardırlar. Məsələn, bu gün 5 manatlıq, 3 gündən sonra 10 manatlıq, eləsi də var bir gündə 30, eləsi də var ki, 300 manatlıq narkotik istifadə edir. Təbii ki, 300 manatı da hər narkoman gündəlik tapa bilməz. Bunun ağrısı var, mütləq şəkildə ağrıdan çıxmalıdır, ya vurmalıdır, yaxud da müalicə olunmalıdır. Narkotik üçün o oğurluq edir. Məsələn, gündəlik 100 manat “qazanır” və 2 qram alır, onu bir neçə yerə bölüb satmağa başlayır ki, sabaha pulu, həm də “dərmanı”-narkotiki olsun... Ona görə də birinci növbədə araşdırıb onların “liderlərini” tapmaq lazımdır. Əlbəttə, bu mümkündür. Bu mənim layihəmdə var, layihə səhiyyə nazirliyinin layihəsidir. Risqin azaldılması layihəsindəki kimi artıq işçilərimiz qeyri-hökumət təşkilatı ilə işləyir. Onlar narkomanlarla ünsiyyətdə olurlar, onlarla işləyirlər. Həmin narkotik istifadəçilərinin liderlərini seçərək onları müalicə etmək lazımdır. Biz onları müalicə etsək və onların hesabına, yəni onların əhatəsi güclü olduğuna görə onlardan istifadə edib onların oturub durduğu, əhatəyə təsir göstərə bilərik. Bunun üçün əsas nə lazımdır? Narkodispandserlər lazımdır. Bunların ağrıları var və bunlar detoks olunmalıdır, bunlar ağrıdan - “lomkadan” çıxmalıdır. Bunun üçün narkodispanserə getməlidir. Narkodisponserlərimiz çox azdır, onlarlarda da yer yoxdur”.
E.Maqalovun sözlərinə görə, Səhiyyə Nazirliyinin güclü layihələri var, lakin narkomanoya ilə bağlı verilən qanunların icrasının 50 faizi gedib narkodisponser məsələsində dirənir. Narkodispanserdə yer tapıb müalicə edə bilsək də, o adam “lomkadan” çıxsa da yenidən 90 faiz narkotikə qayıdır. Niyə? Çünki buna fiziki hazırlıq lazımdır. Ən böyük problem də psixoloji asılılıqdır. Psixoloji asılılıqdan çıxmaq üçün isə bu adam reabilitasiyaya cəlb olunmalıdır. Dövlətin isə reablitasiya mərkəzləri yoxdur. Özəl sektorlar var, onlar da 1500 manatdan başlayır. Narkomanların da 70-80 faizinin isə 1500 manatı yoxdur ki, gedib orada bir neçə ay, yaxud 1 il qala bilsin. Ona görə də hər hansı bir qanun qəbul edidiyi, sərtləşdirmə olduğu halda biz bu narkomanları hara yığacağıq? Tutaq ki, az miqdarda tutulduqda biz bunları müalicəyə gönərməliyik. Hara göndərəcəyik, müalicədən sonra bunu neynəyəcəyik? İlk növbədə bu məsələlərə baxılmalıdır. Bu adamlar ilk növbədə müalicə olunmalıdır, sonra reabilitasiyaya keçməlidir”- deyə mütəxəssis bildirdi.
İradə SARIYEVA
