Cəmiyyətimizdə cinayət törədərək məhkumluq həyatı yaşayanlar arasında azyaşlılar da var və bu say artmaqdadır. Uşaq yaşlarında avara həyat tərzinə alışan, intizamsızlıq edən onlarla yeniyetmə sonda cinayət törədərək həyatını puç edir. Azərbaycanda 14-17 yaşlı uşaqlar arasında cinayətə görə məhkum olunanların sayı az deyil.
Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə, ötən il 14-17 yaşlı 207 uşaq azadlıqdan məhrum edilib. Onlardan 81 nəfəri azadlığın məhdudlaşdırılması, 61 nəfəri azadlıqdan məhrumetmə, 45 nəfəri isə şərti məhkumetmə cəzası ilə cəzalandırılıb. 13 nəfər cərimə edilib, 4 nəfər ictimai işlərə və 3 nəfər də islah işlərinə cəlb edilib.
Ekspertlərin fikrincə, qeyd olunan yaş dövründə cinayət törədənlərin sayının artmasının səbəblərindən biri də cəmiyyətin etinasızlığı, kriminal aləm haqqında məlumatların tirajlanmasıdır.
Qeyd edək ki, azadlıqdan məhrum edilən uşaqlardan 8 nəfəri qəsdən adamöldürmə cinayətilə məsuliyyətə cəlb edilib, 29 uşaq isə qəsdən sağlamlığa zərər vurmaqla ittiham edilib. Xuliqanlıq üzrə 14, quldurluq 6, narkotik cinayətləri 7, digər cinayətlər 21, soyğunçuluq 11, seksual xarakterli hərəkətlərə görə 8 uşaq məsuliyyət cəlb edilib.
“Uşaqlar çox zaman etdikləri əməlin cinayət tərkibli olduğunu bilmədikləri üçün cinayət törədirlər”
Psixoloq Könül İsmayılova bildirdi ki, respublikada cinayət törədən uşaqların əksəriyyəti ailə və məktəb nəzarətindən kənarda qalanlardır. Ailələr uşağa qayğı və diqqət göstərməlidir. Bunu görməyəndə, uşaq ailədən yayınacaq və kənar təsirlərə düşəcək: “Uşaq cinayətlərinin kökündə ailə dayanır. Ailə ilə uşaq arasında bağın olmaması, uşaqlara mənəvi dəyərlərin aşılanmaması nəticəsində onların psixikasında dəyişikliklər baş verir. Eləcə də, qayğıdan kənar uşaqlar oğurluğa və dələduzluğa, cinayətə meylli olur. Bu, iki insanın məsuliyyətsiz şəkildə ailə qurması, dünyaya övlad gətirməsindən irəli gəlir. Özünü yetişdirməyən cəmiyyət özünü yetişdirməkdə olan cəmiyyəti yetişdirə bilməz. Ona görə də bu gün daha diqqətli olmaq lazımdır. Artıq ana olmağa hazırlaşan qadınlar da müxtəlif psixoloji testlərdən keçməlidir ki, həqiqətən də bu xanım ana olmağa hazırdırmı?”.
Həmsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, uşaqlar çox zaman etdikləri əməlin cinayət tərkibli olduğunu bilmədikləri üçün cinayət törədirlər. Bəzən valideynlərin, bəzən yaşıdlarının təsiri ilə uşaqlar cinayət əməli törədir: “Bir müddət əvvəl Balaxanıda ana və qızı birləşərək atanı öldürmüşdü. Belə cinayətlər ya valideynin təsiri ilə, ya da uşağın son həddə çatmasına görə baş verir. Ancaq cinayət hadisələrinin çox hissəsi bütün olmayan ailələrin uşaqları və küçə uşaqları tərəfindən həyata keçirilir. Valideyn uşağı ilə mütəmadi söhbətlər aparmalı, ona hüquqlarını izah etməli, cinayət əməlləri haqqında bacardığı qədər məlumat verməlidir”.
Günel CƏLİLOVA
