İnsanlar min illərdir ticarətlə məşğuldur. Təfərrüatı müxtəlif olsa da, ticarətin məğzi eynidir – aldığın şeyin müqabilində nəsə verirsən. Təbii ki, tərəflərin hər biri bu alış-verişdə öz mənafeyini güdür. Getdikcə ticarət daha təkmil şəkillər alıb. Artıq satıcı alıcının tələbatını öyrənib, ən çox hansı mal satmağın sərfəli olduğunu təyin etməyə çalışırdı. Müasir dildə bunun adı marketinqdir. Elə zamanımızın alıcısı da ehtiyac duyduğu malı almazdan əvvəl bazarı “yoxlamaq” üçün öz marketinqini yerinə yetirir.
Bayram ərəfəsində, dünyanın hər yerində olduğu kimi, Azərbaycanda da iri şəbəkəyə malik marketlər və geyim mağazaları bayramqabağı endirim kampaniyasına başlayıblar. Lakin bu kampaniyaların heç də hamısı real və müştərini düşünərək atılan addımlar deyil. Marketinqin əsas xüsusiyyətlərindən birinin müştəri qazanmaq və qısa müddətdə böyük həcmdə satış həyata keçirmək olduğunu nəzərə alsaq, dünyanın hər yerində endirim kampaniyaları iki tərəfin prosesdən qazanclı çıxmasına hesablanıb.
Qeyd etdiyimiz kimi, Azərbaycanda da dükanlar bayram ərəfəsində endirim kampaniyaları keçirir. Bir çox iri mağazalar şəbəkəsi Zəfər Günü ilə bağlı xüsusi kampaniyalar keçirir. “Zəfər Gününə özəl” şüarı ilə başladılan əksər kampaniyalarda bütün məhsulların nağd alışına 50 faizədək endirim edildiyi elan olunub. Lakin bir sıra hallarda olduğu kimi, bu dəfə də müştərilər həmin endirimlərin real olmadığını iddia edirlər. O da qeyd edilir ki, endirimə salınan məhsullar bir çox hallarda ucuz, keyfiyyətsiz, mağazanın “üstündə qalan” məhsullardır.
“Mala 50-70 faiz endirim edilməsi məhsulun qiymətinin kifayət qədər ucuzlaşmasına gətirib çıxarardı, ancaq…”
Sosioloq Aytəkin Kamranqızı bildirdi ki, saxta endirimlər istənilən halda istehlakçıların hüquqlarının pozulması deməkdir: “Mala 50-70 faiz endirim edilməsi məhsulun qiymətinin kifayət qədər ucuzlaşmasına gətirib çıxarardı. Ancaq Bakının mağazalarında mallara 50-70 faiz endirim edildikdən sonra da məhsulun qiyməti yüksək olaraq qalır. Bu isə onu sübut edir ki, endirimlər real deyil. Praktikada saxta endirimlərə şirniklənərək mağazaya daxil olan alıcı oradan nə isə alaraq çıxır. Məhsulun qiyməti 5 manat olub, endirimdən sonra 10 manat edib, 50 faiz endirim ediblərsə, bu tamamilə səhv yanaşmadır. Mən çox ümid edirəm ki, bizim yerli şirkətlər belə addımlar atmır. Atdıqları halda da bu, istehlakçının yanılması ilə nəticələnir. Bir dəfə işləyə bilər, amma növbəti dəfələrdə müştərilər xəbər tuturlar. Biz çox böyük informasiya ilə əhatələnirik və mağazadan çıxan hər bir müştərinin mütləq sosial hesabı var. Onun bir mesajı özü ilə yanaşı onlarla adamı məlumatlandıracaq. Bu da reputasiyanın pozulması ilə nəticələnə bilər”.
A.Kamranqızı onu da əlavə etdi ki, bəzi dükanlar Zəfər Gününün adından istifadə edir ki, bu düzgün deyil: “Dükanların bu hərəkəti şəhidlərimizə hörmətsizlikdir”.
Günel CƏLİLOVA
