Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) bir neçə elmi tədqiqat institutunda yol verilən nöqsanların, qanun pozuntularının aşkarlanması üçün Hesablama Palatası AMEA-da araşdırmalar aparıb. Məlum olduğu kimi, bir neçə ay əvvəl AMEA-nın Fizika İnstitutunun rəhbər heyəti işlərində yol verdikləri nöqsanlara görə vəzifələrindən uzaqlaşdırılıblar. Lakin onlar vəzifələrindən kənarlaşdırılsalar da, heç biri hələ ki, hüquq müstəvisində cəzalandırılmayıb.
Yayılan məlumata görə, Hesablama Palatası AMEA-nın Fizika İnstitutunda araşdırmaları başa çatdırıb və Fizika İnstitutu ilə bağlı Baş Prokurorluğa müraciət edib.
Hesablama Palatasınından bildirilib ki, dövlət büdcəsindən ayrılmış vəsaitlərin icra səviyyəsi yüksək olsa da, il ərzində dövlət vəsaitlərinin maliyyələşmə və icra məbləğləri arasında uyğunsuzluqlar müşahidə edilib, xərclərin icrası zamanı 6 734 manat məbləğində vəsait qüvvədə olan vahid büdcə təsnifatının müəyyən etdiyi iqtisadi təsnifat kodu dəyişdirilməklə icra olunub, auditin əhatə etdiyi dövrdə çalışanların sayı və vəzifələri təsdiq olunmuş ştat cədvəlinə uyğun olsa da, ixtisas dərəcələrinə düzgün riayət edilməməsi səbəbindən 18 045 manat, iş davamiyyəti qeydə alınmayan əməkdaşlara 329 887 manat, yaranmış qənaət hesabına düzgün olmayaraq əlavələrin verilməsi səbəbindən 86 593 manat, elmi proqram üzrə İnstitutun smetasında nəzərdə tutulmuş vəsaitlər hesabına yalnız əmək funksiyalarını yerinə yetirən əməkdaşlara təkrar ödəniş aparılması nəticəsində 25 800 manat məbləğində artıq vəsait ödənilib, ezamiyyə qaydalarına və xərc normalarına düzgün əməl edilməməsi səbəbindən xarici və ölkədaxili ezamiyyə ilə bağlı vəsaitlərin icrası zamanı 1 304 manat məbləğində vəsaitin artıq ödənilməsinə yol verilib, dövlət satınalmalarının keçirilməsi zamanı yol verilmiş nöqsanlar satınalma prosesinin bütün mərhələlərini əhatə edib, bir sıra prosedur pozuntuları ilə yanaşı vəsaitlərin satınalma keçirilmədən icra olunmasına yol verilib.
Göründüyü kimi, dövlət satınalmalarının keçirilməsindən tutmuş ezamiyyə xərclərinə qədər institutda ciddi nöqsanlar üzə çıxarılıb. Söz yox ki, Baş Prokurorluq məsələyə hüquqi qiymət verəcək.
“Dövlətin maliyyə siyasətinə nəzarət edən Hesablama Palatasının qənaətləri indiyə qədər deyilənlərin şayiə olmadığını, gerçək olduğunu göstərir”
Gənc Alim, Doktorant, Magistrlər Cəmiyyətinin sədri, fizika-riyaziyyat üzrə fəlsəfə doktoru İlqar Orucov “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, AMEA-nın Fizika İnstitutunda baş verən yeyintilər təəssüf doğurur, belə bir halın elm məbədi olan Akademiyada baş verməsi müsbət hal deyil. “Hesablama Palatasının AMEA-nın Fizika İnstitutunda baş verən yeyintilərlə, qanun pozuntuları ilə bağlı Baş Prokurorluğa müraciəti çox doğru qərardı. Çünki elm məbədi olan Akademiyanın adının yeyintilərdə, bura ayrılan büdcə vəsaitinin səmərəli xərclənməməsində hallandırılması, hesab edirəm ki, çox ayıb, bu qurumun adına yaraşmayan və qəbul edilməsi mümkün olmayan bir hadisədir. Akademiyada büdcə vəsaitlərindən səmərəsiz istifadə edilməsi ilə bağlı fikirlər eşidirik. Dövlətin maliyyə siyasətinə nəzarət edən Hesablama Palatasının qənaətləri indiyə qədər deyilənlərin şayiə olmadığını, gerçək olduğunu göstərir. Akademiya şəffaf bir qurum olmalıdır. Necə ki, akademik Mahmud Kərimovun rəhbərliyi dövründə Akademiya nümunəvi bir qurum idi. Akademiyanın Fizika İnstitutunda yoxlamaların nəticələri onu deməyə əsas verir ki, başqa insitutlarda da yoxlamalar aparılarsa, analoji hadisələrlə yəqin bu institutlarda da qarşılaşmaq mümkündür. Bu bir daha Akademiyanın rəhbərliyinin və konkret olaraq adı çəkilən Fizika İnstitutunun rəhbərliyinin biabırçı əməllərinin göstəricisidir. Düşünürəm ki, hüquq-mühafizə orqanları faktla bağlı təhqiqatlar aparacaq, bunun nəticəsi olaraq məhz həm büdcə vəsaitlərinin büdcəyə qaytarılması təmin olunacaq, həm də bu işdə günahı olanlar məsuliyyətə cəlb olunacaq”.
İ.Orucovun sözlərinə görə, elmə ayrılan vəsaitlərin səmərəsiz xərclənməsi faktları çox mənfi haldır. Onun bildirdiyinə görə, bu qurumda uzun illər belə bir idarəetmə hakim olub ki, onlar Akademiyaya, alimlərə, elmə, bütövlükdə dövlətin elmdən gözləntilərinə bu cür barmaqarası baxıblar, öz şəxsi tamahları naminə münasibət göstəriblər: “Elmə ayrılan vəsaitlər bu cür səmərəsizcəsinə, şəxsi mənafelər naminə xərclənib, israf olunub. Akademiyanın 10 mindən çox əməkdaşı var. Ciddi yoxlama aparılsa, bu əməkdaşlardan bir çoxunun yalnız adı var. Yəni kim rəhbərliyə yaxındırsa, ona münasibət də yaxşı olur. Bu, elmdə qəbuledilməz haldır. Akademiyada bu cür idarəetmə qəbuledilməzdir”.
İradə SARIYEVA
