“Azad edilmiş bütün torpaqların su mənbələrinin xəritəsi hazırlanır. Bizim bütün su ehtiyatlarımız, çaylarımız, göllərimiz, su anbarlarımız - bu sərvətimiz indi bizim əlimizdədir. Bu sudan səmərəli şəkildə istifadə etmək üçün yeni kanalların çəkilməsi və köhnə kanalların bərpası məqsədilə artıq vəsait də ayrılıb, müvafiq göstərişlər verildi və geniş proqram icra edilməyə başlanıb”.
Bunu Prezident İlham Əliyev Füzuli rayonundakı Aşağı Köndələnçay su anbarında olarkən deyib. Prezident qeyd edib ki, işğal dövründə mənfur düşmən bizi sudan məhrum etmişdi: “Sərsəng su anbarı, Suqovuşan su anbarı düşmənin əlində olduğuna görə 100 min hektar torpaq susuz qalmışdı və bir neçə rayonda su təminatını yaxşılaşdırmaq üçün yüzlərlə subartezian quyusu qazılıbdır. Ağdam, Tərtər, Bərdə, Yevlax, Goranboy və digər rayonlar Tərtərçayın suyundan məhrum edilmişdi. Mənə bu yaxınlarda verilən məlumata görə, Vətən müharibəsindən sonra 30 min hektardan çox sahəyə Suqovuşan su anbarından su verilməyə başlanmışdır. Eyni zamanda, Ağdam rayonunda Xaçınçay su anbarı da bizim nəzarətimizdədir, işğaldan azad edilib və o su anbarı bu su anbarından həcm baxımından daha böyükdür. Bir daha demək istəyirəm ki, bizim bütün su ehtiyatlarımız araşdırılır, təhlil edilir və gələcəkdə bizə böyük üstünlük verəcəkdir”.
Prezident xüsusi olaraq vurğuladı ki, işğaldan azad olunmuş ərazilərdə su mənbələrinin xəritəsi hazırlanır. Danılmaz faktdır ki, Qarabağ torpağı yeraltı və yerüstü sərvətlərə malikdir. Bu ərazidə çoxlu sayda çay və göl var.
Məlumat üçün bildirək ki, bu ərazilərdə 14 çay, doqquz su anbarı mövcuddur: "Araz, Bərgüşad, Tərtər, Həkəri, Oxçu, Lev, Zabux, Tutqun, Turağay, Bəsit, Qarqar, Quru, Xaçın və Köndələn çayları Qarabağ ərazisindədir. Bu çayların üzərində Xudafərin, Sərsəng, Qız qalası, Xaçınçay, Aşağı Köndələnçay, Suqovuşan, Köndələnçay-1, Köndələnçay-2 və Ağdamkənd su anbarları yerləşir. Bu anbarlardan ən böyüyü Xudafərin su anbarıdır (1 milyard 612 milyon kubmetr). Çaylardan ən böyüyü isə Araz çayıdır. Onun uzunluğu ( 1072) kilometrdir.
Maraqlıdır, Qarabağın hansı bölgəsində su ehtiyatı daha çoxdur. Yaradılacaq su mənbəyi xəritəsinin nə kimi əhəmiyyəti olacaq?
“Prezidentin göstərişi ilə həmin ərazilərdə nə qədər su mənbəyinin olması araşdırılacaq”
Ekoloq Telman Zeynalov qeyd etdi ki, Qarabağ dağlıq zonadır. Qarabağda xırda çaylar belə çoxdur. İşğaldan azad edilmiş ərazilərimizdə su mənbəyi yetərincədir: “Torpağın altında belə su mənbəyi var. Prezidentin göstərişi ilə həmin ərazilərdə nə qədər su mənbəyinin olması araşdırılacaq. Gələcəkdə su qıtlığının yaşanmaması üçün bu bölgənin su mənbəyindən istifadə olunacaq”.
Həmsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, Qarabağın yerüstü su ehtiyatları dedikdə, əsasən, bu çayların illik axın həcmləri və hövzələrində tikilmiş su anbarlarında toplanmış su nəzərdə tutulur: “Suqovuşan su anbarı 1975-ci ildə istismara verilib. Tam həcmi 5,85 mln. m3, faydalı həcmi 5,21 mln. m3-dir. Anbara yığılmış su ilə Tərtər, Ağdərə, Goranboy, Yevlax, Bərdə, Ağdam və Ağcabədi rayonlarının ərazilərində 96217 hektar əkin sahələrinin suvarılması nəzərdə tutulub. Sərsəng su anbarı 1976-cı ildə istismara verilib. Ümumi həcmi 560 mln. m3, faydalı həcmi 500 mln. m3, bəndin hündürlüyü 125 m, suvarma suyu ilə təmin edilməsi nəzərdə tutulan əkin sahələri 144,8 min hektardır. Qarabağın önəmli yerüstü su ehtiyatlarından biri də Xaçınçaydır. Xaçınçay mənbəyini Hacıyurd, Uyuxlu, Gilqiyas, Çiçəkli və Alaqaya yüksəkliklərindən götürür.
Qarabağ ərazisində olan Həkəri çayı mənbəyini Kəlbəcər rayonu ərazisində 2080 m. yüksəklikdən götürür. Bazarçayla qovuşduqdan sonra Araza axır. Şəlvə və Qoçazsu çaylarının 147,6 m. yüksəkliyində qovuşmasından yaranır”.
Günel CƏLİLOVA
