Bildiyimiz kimi, Bakı Nəqliyyat Agentliyi (BNA) yeni konsepsiya hazırlayıb. BNA-nın hazırladığı yeni konsepsiya əsasən, paytaxtda taksi fəaliyyətini tənzimləyən vahid tarif sisteminin yaradılması təklif olunur. BNA-nın irəli sürdüyü təklif hazırda ölkə ictimaiyyəti tərəfindən geniş müzakirə edilir, buna müsbət yanaşanlar da, sərt şəkildə tənqid edənlər də çoxdur.
Xüsusən də taksi xidməti göstərən və balalarının ruzisini bu işdən çıxaranlar ciddi narahatlıq keçirirlər ki, BNA-nın yeni təklifi reallaşarsa, onların çoxu çörəyindən məhrum olacaq. Hər halda, məsələ hələ reallaşmayıb, ona görə də onun hansı nəticələr verəcəyini əvvəlcədən proqnozlaşdırmaq çətindir.
BNA-nın hazırladığı yeni konsepsiya taksi xidməti sahəsində başqa bir problemi də müzakirə mövzusuna çevirib. Sosial şəbəkələrdə yayılan iddialara və taksi xidmətilə məşğul olan insanların dediklərinə görə, Bakıda fəaliyyət göstərən xarici taksi xidmətləri – “Uber” və “Bolt” öz işini qanuni şəkildə qurmayıb. Hətta iddilara görə, bu şirkətlərə məxsus taksilər ölkəmizdə qeydiyyatsız işləyir, vergi və sosial ödəmələr həyata keçirmir, taksi fəaliyyətilə məşğul olduğunu bildirən fərqləndirici nişanı yoxdur. Bildirilənə görə, “Bolt” və “Uber” kimi taksi şirkətlərinin əhaliyə başqa şirkətlərlə müqayisədə bir qədər ucuz qiymətə xidmət etməsi məhz bu amillə bağlıdır. Dolaşan məlumatlara görə, ölkəmizdə qanunsuz fəaliyyət göstərdiyi iddia olunan “Uber” və “Bolt” xarici taksi şirkətlərinin fəaliyyəti dayandırıla bilər.
“Onların fəaliyyətini qanunvericilik vasitəsilə çərçivəyə salmaq lazımdır”
Bütün bu iddialarla bağlı nəqliyyat üzrə tanınmış ekspert Hüseyn Abdullayevin rəyini öyrəndik.
H.Abdullayev bizimlə söhbətində bildirdi ki, “Uber” və “Bolt” kimi şirkətlərin fəaliyyəti Azərbaycan qanunverciliyilə tənzimlənmir. O qeyd etdi ki, bu şirkətlər internet üzərindən götürdüyü sifariş əsasında fəaliyyət göstərirlər. “Onlar qanunsuz yox, sadəcə olaraq, aqreqatorla işləyirlər, yəni texnologiya üzərindən müştəriləri xidmətlə təmin edirlər. Əslində, onlar taksi də deyil. Bu, sifarişli sərnişindaşıma xidmətini birləşdirən bir platformadır. Bu şirkətlər dünyanın heç bir yerində özlərini taksi xidməti göstərən kimi təqdim etmirlər. Azərbaycanda isə vəziyyət belədir ki, bu tip fəaliyyət qanunvericilikdə heç cür tənzimlənmir. Yəni qanunvericilikdə belə bir fəaliyyətin çərçivəsi yoxdur. Bu baxımdan, “Uber” və “Bolt”un Azərbaycan bazarına daxil olması ona gətirib çıxardı ki, bu şirkətlər aqressiv şəkildə məhz rəqabət aparmağa başladılar. Bunlar üçün bazarı ələ götürmək mühüm məsələdir. Bu, təkcə Azərbaycana aid deyil. Bu tip şirkətlərin karyera fəaliyyətinin bir hissəsidir. Onlar aqressiv qiymət rəqabətinə başladılar və bazarın müəyyən hissəsini də ələ aldılar”.
H.Abdullayevin bildirdiyinə görə, əslində, bazarı o şirkətlər əldə etməyib, Azərbaycandan onlara qoşulan sürücülər alıb. Sonradan bəzi yerli şirkətlərin də onlara qoşulduğunu deyən H.Abdullayev bildirdi ki, artıq bir çox ölkədə bu problemi anlamağa başlayıblar. “Çünki bu tip şirkətlərlə işləyən sürücülərin sayı artmağa başlayır. Digər tərəfdən, bunlar tam taksi fəaliyyəti aparmırlar. İnkişaf etmiş dövlətlərdə də belə bir problem yarandı ki, biz çox taksini çox sərt şəkildə lisenziyalaşdırırıq, onlara tələb qoyuruq, lakin bazara belə bir operator daxil olur və onlar, sadəcə, fərdi müştərilərlə uzlaşdırılır. Bizə birbaşa o şirkətlərin rəqibi bildiyimiz klassik taksilərdir. Azərbaycanda klassik taksi xidməti formalaşmayıb. Bu halda da bazara xarici şirkətlər daxil oldu və bazar tamamilə dəyişdi. İndi bizdə fərdi şəkildə sifarişsiz işləyən taksilərin sayı azdır. Taksi meyarına uyğun gələn “London” taksiləridir ki, onlar da çox vaxt o deyil. Çünki çox vaxt onların da sayğacı işləmir, sürücülər də müştərilərə ağızlarına gələn qiyməti deyirlər. Düşünürəm, bu istiqamətdə fəaliyyət göstərən xarici şirkətləri qadağan etmək problemdən çıxış yolu deyil. Sadəcə olaraq, onların fəaliyyətini qanunvericilik vasitəsilə çərçivəyə salmaq lazımdır. Bu şirkətləri sistemə qoşulmağa məcbur etmək vacib məsələdir. Onlara qanunvericilik çərçivəsində tələb qoyulmalıdır ki, sistemə qoşulurlarsa, fərqlənmə nişanı almalıdırlar. Yəni onlarda da bir məsuliyyət yaradılmalıdır ki, yalnız dövlət tərəfindən sərnişindaşımaya icazə verilən avtomobilləri cəlb etsinlər. Etiraf edim ki, taksi və fərdi sərnişindaşıma fəaliyyətini tənzimləyən qanunvericilikdə böyük boşluqlar, reallığı nəzərə almayan məsələlər var” - deyə H.Abdullayev qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
