Son günlər mətbuatda Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasında (AMEA) maliyyə maxinasiyalarının olduğuna dair iddialar yer almaqdadır. Bir sıra elektron KİV-in yazdığına görə, 2019-cu ilin payızından sonra AMEA-ya dövlət büdcəsindən külli miqdarda vəsait ayrılıb ki, onun da məqsədyönlü şəkildə xərcləndiyi ciddi şübhə doğurur.
“Yeniavaz.com” yazır ki, Ramiz Mehdiyev AMEA-nın prezidenti seçildikdən sonra Akademiyanın institutları, elmi müəssisə və təşkilatları tərəfindən təxminən 3,9 milyon manatlıq tender müsabiqəsi keçirilib. Sayt qeyd edir ki, son 10 ay ərzində AMEA-nın institutları, elmi müəssisə və təşkilatları dövlət büdcəsindən ayrılan vəsaitləri tender müsabiqələri vasitəsilə əsasən aşağıdakı istiqamətlərdə xərcləyiblər. İddialara görə, mətbəə, çap məhsulları, dəftərxana və təsərrüfat malları ilə bağlı xərclər (kitab, jurnal və s.) – 1 milyon 322 min manat, maşın, avadanlıq, inventar, xüsusi geyimlər, təsərrüfat malları və s. ilə bağlı xərclər – 1 milyon 252 min manat, elmi-tədqiqat, proqram təminatı və s. işlərlə bağlı xərclər – 761 min manat, cari təmir işləri ilə bağlı xərclər – 304 min manat təşkil edib.
“Təsəvvür edin ki, Nəsiminin 650 illiyinə həsr olunan konfransın materialları indiyə qədər çap olunmayıb”
AMEA-nın Nəsimi adına Dilçilik İnstitutunun şöbə müdiri, filologiya elmləri doktoru, tanınmış dilçi-alim İdris Abbasov öz “Facebook” hesabında yazıb: “Mətbuat xəbər verir ki, son 10 ay ərzində AMEA-nın institutları, elmi müəssisə və təşkilatlarında mətbəə, çap məhsulları, dəftərxana və təsərrüfat malları (kitab, jurnal və s.) ilə bağlı dövlət büdcəsindən ayrılan xərclər 1 milyon 322 min manat təşkil edib. Görəsən, bu vəsaitə 10 ay ərzində hansı fundamental kitablar çap olunub? Onu bilirəm ki, Mirzə Kazımbəyin “Azərbaycan dilinin ilk elmi qrammatikası” (1846, 1000 səh.) və italyan Pietro della Vallenin 400 il əvvəl yazdığı “Azərbaycan dilinin orijinal qrammatikası” (1620, 1096 səh.) kimi dövlət əhəmiyyətli möhtəşəm dil abidələrinin nəşrinə 1 manat da ayrılmayıb. Hər iki kitab müəlliflərin boğazlarından kəsdikləri vəsait hesabına az sayda çap edilib. Göstərsinlər, görək, bəlkə daha vacib əsərlərə pul ayırılıb?”
Mətbuatda yer alan məlum iddialarla bağlı İ.Abbasov “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, bunun nə dərəcədə dəqiq olub-olmadığını deyə bilməz, amma AMEA-nın aidiyyəti təşkilatı - mühasibatlıq bu məsələ ilə bağlı elmi ictimaiyyətə, cəmiyyətə hesabat təqdim etməlidir. İ.Abbasovun sözlərinə görə, bu hesabatın, birmənalı olaraq, hazırlanıb təqdim edilməsi vacibdir ki, AMEA-ya ayrılan vəsaitin hansı istiqamətlərə, hansı işlərə xərcləndiyi məlum olsun: “İddiaların əsasının olub-olmadığını demək çətindir. Amma mən özümdən çıxış edərək demək istəyirəm ki, böyük fundamental dəyərə malik, dövlətimiz üçün əhəmiyyətli sərvət olan “Mirzə Kazımbəy. Türk-tatar dilinin ümumi qrammatikası. Tərcümə, tədqiqat şərh” kitabının çapına Akademiya bir manat da olsa vəsait ayırmayıb. Bu kitabı öz vəsaitimə çap etdim. Bundan başqa, “Azərbaycan dilinin orijinal qrammatikası” kitabını da öz vəsaitimiz hesabına nəşr etdirdik.
Bilirsiniz ki, 2019-cu il Prezident İlham Əliyevin sərəncamı ilə “Nəsimi ili” elan edildi. “Nəsimi ili” çərçivəsində Dilçilik İnstitutunda 2019-cu ilin noyabrında Nəsimi ilə bağlı konfrans keçirildi. Təsəvvür edin ki, Nəsiminin 650 illiyinə həsr olunan konfransın materialları indiyə qədər çap olunmayıb. Səbəb isə “pul yoxdur” göstərilir. Nəsiminin 650 illik yubileyinə həsr edilən konfransın materiallarını toplu şəklində çap etməyə Dilçilik İnstitutunun rəhbərliyi vəsait tapa bilmir. Bu günə qədər bu məsələ gerçəkləşməyib. Bu nə deməkdir? Mən hələ təkcə bizim institutu götürürəm. Həmin vəsait hesabına hansı kitablar nəşr edilib? Bunun hesabatını versinlər ki, bu fundamental əsərin çapına bu qədər vəsait ayırıb onu çap etmişik. Mən görməmişəm ki, Akademiya Dilçilik İnstitutuna aid olan lazımi əsərlərin çapına vəsait ayırsın. Ümumiyyətlə, əgər kitabların, jurnalların və sair çapına bu qədər vəsait ayrılıbsa, onda o vəsait nəyə xərclənib? Bu barədə mühasibatlıq açıqlama verməlidir ki, doğrudanmı mətbuatda yazıldığı kimi, AMEA-ya 10 ay ərzində 1 milyon 322 min manat ayrılıb? Ayrılıbsa, o vəsait hara və nəyə xərclənib, bu pula hansı kitablar, jurnallar nəşr olunub? Bu çox maraqlıdır. Onlar bu barədə məlumat verməlidirlər” - deyə İ.Abbasov qeyd etdi.
İ.Abbasovun sözlərinə görə, dövlət atributu olan Azərbaycan dili ilə bağlı 400 il bundan əvvəl yazılan və heç kəsin araşdırmadığı, Vatikanda əlyazma şəklində qalan bir əsərin çapına da AMEA biganə yanaşıb. “Biz bu əsəri dirçəldirik, amma AMEA tərəfindən heç bir reaksiya verilmir. Burada şəxsi maraqlar, intriqalar önə çıxır. Yəni bu məsələyə ögeylik var” - deyə müsahibimiz vurğuladı.
Onun fikirlərindən belə nəticəyə gəldik ki, AMEA-ya ayrıldığı iddia edilən 1 milyon 322 min manatın taleyi müəmmalıdır və bu məsələyə AMEA, onun mühasibatlığı aydınlıq gətirməli, həqiqətən də dövlət büdcəsindən bu quruma 10 ay ərzində bu qədər vəsait ayrılıbsa, onun hansı istiqamətlərə xərcləndiyi ictimaiyyətə açıqlanmalıdır.
İradə SARIYEVA
