Azərbaycanda koronavirus pandemiyasının yayılmağa başladığı ilk vaxtlardan bu günədək tez-tez bəzi mütəxəssislərdən eşidirik ki, koronavirus xəstələrinin müalicə edilməsi prosesinə özəl klinikalar da qoşulmalıdır. Hətta bəzi mütəxəssislər deyirlər ki, laboratoriyası olan istənilən özəl klinikaya koronavirusa görə test aparmaq şəraiti yaradılmalıdır.
Onlar hesab edirlər ki, özəl klinikalar bu məsuliyyətli və ciddi məsələnin öhdəsindən gələ bilərlər.
Onu da qeyd edək ki, Milli Məclisin Əmək və sosial siyasət komitəsinin sədri Musa Quliyev də “Trend”ə açıqlamasında deyib ki, testlərin aparılması ilə bağlı hər hansı qadağanın qoyulmasını düzgün saymır: “Laboratoriyasında bu analizləri apara bilən istənilən özəl klinikaya koronavirusa görə test aparmaq imkanı verilməlidir. Bu məsələ ilə bağlı hər hansı qadağa, məhdudiyyət qoymaq başqa qanunsuz əməllərin yaranmasına gətirib çıxarır”.
M.Quliyev qeyd edib ki, əslində, ölkədə COVID-19-a görə test apara biləcək kifayət qədər özəl klinika var. Onun sözlərinə görə, laboratoriya analizləri aparmaq üçün lisenziyası olan istənilən klinika bu testi edə bilər.
Bəzi mütəxəssislər isə hesab edirlər ki, Azərbaycanda özəl klinikaların çoxunun reputasiyası zədəli olduğu üçün, onlara bu imkanı yaratmaq düzgün olmazdı. Mütəxəssislərə görə, indiyə qədər bir çox özəl klinikanın infeksion xəstəlikləri müəyyən etmək üçün normal laboratoriyası yoxdur, onlar çox zaman pasientdən götürdükləri analizləri xarici ölkələrə, xüsusən də Türkiyəyə göndərirlər və analizin nəticələri oradan gəlir. Bir çox özəl klinika analiz götürdüyü pasientlərə yanlış diaqnozlar qoyub, analizlərinin cavabını səhv verib. Bundan başqa, bildirilir ki, özəl klinikalar bir-birinin analizlərini qəbul etmirlər, biri digərinin laboratoriyasında götürülən analizə şübhə ilə yanaşaraq, pasientə “bu analizin cavabını qəbul edə bilmərik, nə bilək doğrudur, yoxsa yanlış, siz bizim klinikada analiz verməlisiniz” deyiblər. Demək olar ki, hər birimiz bu halla üzləşmişik.
Məsələnin bu cür ciddi olduğu şəraitdə koronavirus testlərinin aparılması işinin özəl klinikalara da həvalə edilməsinin perspektivini görməyən mütəxəssislər qeyd edirlər ki, bu gün ən uyğun və etibarlı yer dövlət laboratoriyalarıdır, onlar da bütün uyğun vasitələrlə, avadanlıqlara təchiz ediliblər. Mütəxəssislər hesab edirlər ki, koronavirus testlərinin aparılması işinə özəl klinikalar qoşularsa, bu, testlərin qiymətinin daha da artması ilə nəticələnə bilər. Dövlətin koronavirus xəstələrinin müalicə prosesinə özəl klinikaları cəlb etmədiyini deyən mütəxəssislərin sözlərinə görə, bu gün koronavirusun müəyyən edilməsi və bu xəstəliyə tutulan insanların müalicəsi üçün dövlətin kifayət qədər resursu var.
Rafis Bağırov: “Bəzi klinikalara həvalə etmək olar, amma...”
Tanınmış tibb mütəxəssisi Rafis Bağırov isə hesab edir ki, özəl klinikalarda da peşəkar həkimlər var, bəzi klinikaların laboratoriyaları yüksək səviyyədə qurulub. R.Bağırovun sözlərinə görə, COVID-19 testlərinin keçirilməsi işini bəzi özəl klinikalara etibar etmək olar, lakin gərək Səhiyyə Nazirliyi bu məsələyə ciddi nəzarət etsin. Müsahibimiz qeyd etdi ki, özəl klinikaların reputasiyasına mənfi təsir edən, xəstələrə yanlış diaqnoz qoyan şəxslər işdən kənarlaşdırılıblar. “Hesab edirəm ki, bu işi bütün özəl klinikalara deyil, bəzi klinikalara həvalə etmək olar. Amma prosesə Səhiyyə Nazirliyinin ciddi nəzarət etməsi vacibdir. Yoxsa, hansı xəstəxana istədi koronavirus testi keçirməli deyil. Avropadan gələn testlər kifayət qədər yaxşı testlər sayılsa da, onlarda müəyyən qədər səhv göstəricilər olur. Bu gün görürsən ki, şəhərimizdə bəzi klinikalar koronavirus testi keçirir, həmin testlərin nəticələri ilə bağlı Səhiyyə Nazirliyi məlumat verməlidir ki, hansının nəticəsi düzdür, hansınınkı yanlışdır. Ona görə də bəzi özəl klinikalar da hardan gəldi test tapıb koronavirus analizi götürürlər. Səhiyyə Nazirliyi camaatı məlumatlandırmalıdır. Bu ona görə lazımdır ki, özəl klinikalarda, xəstəxanalarda camaatı aldadıb, yalandan pulunu alıb analiz götürülməsi hallarının qarşısı alınsın” - deyə müsahibimiz qeyd etdi.
Pərvanə Vəliyeva: “Dövlət xəstəxanaları, özəl klinikalar da həmin reagentlərdən istifadə edirlər”
“Sağlamlığa Xidmət” İctimai Birliyinin icraçı direktoru Pərvanə Vəliyeva “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, ölkəmizdə ABŞ istehsalı olan testlər tətbiq edilir. “Əslində, özəl klinikalara da testlərin verilməsi rəqabət mühitinin formalaşması baxımından müsbətdir. Çünki ölkəmizə idxal edilən bütün testləri eyni firma istehsal edir və hamısı eyni məhsuldur. Dövlət xəstəxanaları, özəl klinikalar da həmin reagentlərdən (reaktiv) istifadə edirlər. Bütün dünyada, o cümlədən, Azərbaycanda SARS CoV-2 PCR testləri CFR96_BİO-RAD ABŞ istehsalı olan aparatla aparılır. Biz təşkilat olaraq bu testlərlə bağlı araşdırma aparmışıq. İlk əvvəllər bir neçə özəl tibb müəssisəsində bu testlər verilirdi, bunu da əsasən xaricə getmək istəyənlər verirdi. Onun da qiyməti 120-130 manat arasında dəyişirdi. Hazırda araşdırmışıq, bu qiymətlər də, demək olar ki, tənzimlənib. Bəzi özəl tibb mərkəzlərində bu testlərin qiyməti 50, dövlət səhiyyə sisteminə daxil olan tibb müəssisələrində isə 40 manatdır, xaricə getmək istəyənlər bu testləri verirlər. Bu da testlərlə bağlı əlçatanlığı təmin edib. Çünki bilirsiniz ki, simptomların qiymətləndirmə şkalasına əsasən, bir neçə simptom olarsa, dövlət təcili tibbi yardımları gəlir və həmin testləri pulsuz şəkildə edirlər. Amma bir-iki gün qızdırması olan adam narahatlıq keçirirsə, onlar ya özəllərdə, ya da dövlət müəssisələrində ödənişli testlər verirlər”.
Sözügedən firmanın testlərinin 100 deyil, 70 faiz düzgün nəticə verməsi məsələsinə gəlincə, P.Vəliyeva bunun səbəbinin götürülən yaxmaların vaxtında ünvana çatdırılmaması ilə bağlayır: “Yaxmanın hansı şəraitdə götürülməsi, tibb işçilərinin onu götürərkən qaydalara tam əməl edib-etməməsi, düz, yaxud yanlış götürməsi, vaxtında onu laboratoriyaya çatdırıb-çatdırmaması nəticəyə təsir edir. Bütün qaydalara əməl etməklə tibb işçiləri o yaxmanı vaxtında laboratoriyaya çatdırıblarsa, həmin test nəticəni düzgün göstərir. Amma elə olur ki, tələbat çox olur, yaxmanı laboratoriyaya vaxtında çatdırmırlar, buna görə də nəticə səhv çıxa bilir” - deyə P.Vəliyeva qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
